Πόσο εύκολη είναι η διαβίωση σε χώρες της ΕΕ; -Οι μεγάλες διαφορές στο κόστος ζωής ανάμεσα στα κράτη-μέλη
Φωτογραφία: Shutterstock ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΜΑΡΟΥΛΙΔΗ Δίχως καμία αμφιβολία το να είναι κανείς πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει αρκετά προνόμια. Τα βασικότερα εξ αυτών είναι ότι αγαθά, υπηρεσίες, άνθρωποι και κεφάλαια μπορούν να μετακινούνται ελεύθερα σε οποιαδήποτε χώρα-μέλος. Ωστόσο, οι ανησυχίες για την κρίση του κόστους διαβίωσης ολοένα και αυξάνονται. Είναι χαρακτηριστικό, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό δίκτυο EURES (Ευρωπαϊκές Υπηρεσίες Απασχόλησης) ότι το 93% των Ευρωπαίων δηλώνει ότι ανησυχεί σε μεγάλο βαθμό για το πώς θα τα βγάλει πέρα. Υπό το φως της τρέχουσας κατάστασης, ακολουθεί μια αναλυτική λίστα που διαμόρφωσε το ευρωπαϊκό δίκτυο για το πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να ζει κανείς τελικά σε μια χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αρχικά, όπως προκύπτουν από τα στοιχεία, το κόστος διαβίωσης μπορεί να διαφέρει σημαντικά σε όλη την ΕΕ. Οι χώρες της Δυτικής Ευρώπης (π.χ. Γαλλία, Νορβηγία) είναι γενικά πιο ακριβές λόγω των ισχυρότερων οικονομιών τους. Αντίθετα, χώρες όπως η Ουγγαρία και η Βουλγαρία μπορεί να είναι συνολικά πιο προσιτές. «Συγκρίνετε, για παράδειγμα, το μηνιαίο κόστος διαβίωσης ενός ατόμου στη Νορβηγία (1.125,2 ευρώ) με εκείνο κάποιου που ζει στη Βουλγαρία (606,5 ευρώ)», αναφέρουν οι Ευρωπαϊκές Υπηρεσίες Απασχόλησης στο κείμενό τους. Παρακάτω παρατίθενται οι κύριοι παράγοντες στον υπολογισμό του κόστους διαβίωσης, αναδεικνύοντας μερικές από τις διαφορές μεταξύ των χωρών της ΕΕ. ΣτέγασηΜεταξύ 2015 και 2023, οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ σχεδόν διπλασιάστηκαν. Η μεγαλύτερη αύξηση σημειώθηκε στην Ουγγαρία (173%), ενώ η χαμηλότερη στη Φινλανδία (5%). Πάνω από τα δύο τρίτα των Ευρωπαίων είναι ιδιοκτήτες των κατοικιών τους, αλλά για όσους νοικιάζουν, η Βουλγαρία προσφέρει τις πιο προσιτές επιλογές, ενώ η Ελβετία βρίσκεται στην άλλη άκρη του φάσματος (550 ευρώ έναντι 2.543 ευρώ για ένα διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου, αντίστοιχα). Λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματοςΈνα άλλο ζήτημα που προκαλεί «πονοκέφαλο» στους πολίτες της ΕΕ είναι η ενεργειακή κρίση, η οποία ξεκίνησε με την πανδημία COVID-19 και επιδεινώθηκε από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Οι τιμές της ενέργειας εκτοξεύτηκαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, οδηγώντας πολλούς ανθρώπους στα όρια της φτώχειας. Αν και η αγορά ενέργειας έχει σε μεγάλο βαθμό σταθεροποιηθεί από τότε, οι τιμές παραμένουν πολύ πάνω από τα προ πανδημίας επίπεδα. Στις αρχές του 2024, οι υψηλότερες τιμές ηλεκτρικού ρεύματος για τα νοικοκυριά παρατηρούνται στη Γερμανία (0,3951 ευρώ/KWh) και οι χαμηλότερες στην Ουγγαρία (0,1094 ευρώ/KWh). Δημόσιες συγκοινωνίεςΟι δημόσιες συγκοινωνίες είναι πάντα η εξυπνότερη επιλογή, τόσο για το περιβάλλον όσο και για το πορτοφόλι. Ωστόσο, και εδώ οι διαφορές είναι μεγάλες. Μια μηνιαία κάρτα στην Ιρλανδία, για παράδειγμα, κοστίζει 115 ευρώ, ενώ στη Ρουμανία μόλις 13,06 ευρώ. ΨυχαγωγίαΤι θα ήταν η ζωή χωρίς ένα γεύμα έξω, μια καλή ταινία στον κινηματογράφο ή έναν ωραίο καφέ με φίλους; Ένα γεύμα για δύο σε ένα μεσαίας κατηγορίας εστιατόριο κοστίζει 65 ευρώ στο Βερολίνο και 50 ευρώ στο Βουκουρέστι. Ένα εισιτήριο κινηματογράφου κοστίζει περίπου 21 ευρώ στην Ελβετία και 7,50 ευρώ στην Πορτογαλία. Ένα φλιτζάνι καφέ στην Πορτογαλία μπορεί να κοστίζει μόλις 1,50 ευρώ, αλλά για να απολαύσετε τον καφέ σας στη Δανία, θα χρειαστεί να δαπανήσετε περίπου 4 ευρώ. ΠαντοπωλείαΟι τιμές των τροφίμων διαφέρουν επίσης μεταξύ των χωρών της ΕΕ: 1 κιλό μήλα στην Αθήνα κοστίζει 1,90 ευρώ, ενώ στη Στοκχόλμη κοστίζει 2,88 ευρώ. Η Ελβετία βρίσκεται στην κορυφή των τιμών για ψωμί, δημητριακά, κρέας και ψάρια, ενώ αυτά τα προϊόντα είναι φθηνότερα στη Ρουμανία (ψωμί, δημητριακά, ψάρια) και στη Σλοβακία (κρέας). Δείκτης ευτυχίαςΥπάρχει ένα αγαθό που δεν έχει τιμή, αλλά ίσως είναι το πιο πολύτιμο. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση Ευτυχίας 2024, η Φινλανδία παραμένει στην κορυφή, με τη Δανία να ακολουθεί πολύ κοντά. Και οι πέντε σκανδιναβικές χώρες βρίσκονται στην κορυφαία δεκάδα. Πηγή: economistas.gr
Ενισχύσεις 150 εκατ. για επενδύσεις σε θερμοκήπια
Ενισχύσεις για θερμοκήπια, βιολογικές καλλιέργειες, αυτόχθονες φυλές και άλλα στις προτεραιότητες του ΥΠΑΑΤ Συγκομιδή φράουλας από θερμοκήπιο © EUROKINISSI Από Γεωργία Σαμπαζιώτη Αντίστροφη μέτρηση έχει ξεκινήσει για το κλείσιμο των αιτήσεων για μια σειρά ενισχύσεων αγροτών και κτηνοτρόφων, αφού, αν δεν υπάρξει παράταση, έως τα τέλη Μαρτίου, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να έχουν υποβάλει τα απαραίτητα έγγραφα. Αντίστοιχα, οι υπογραφές «έπεσαν» για το νέο πρόγραμμα των 150 εκατ. για τις θερμοκηπιακές καλλιέργειες και το προσεχές διάστημα θα ακολουθήσει η αντίστοιχη πρόσκληση. Στόχος είναι η πραγματοποίηση επενδύσεων ίδρυσης και εκσυγχρονισμού θερμοκηπίων, για τον εκσυγχρονισμό της καλλιέργειας των κηπευτικών, με ταυτόχρονη μετατόπιση σε καλλιεργητικές πρακτικές υψηλότερης προστιθέμενης αξίας, μέσω της αύξησης της παραγωγικότητας της μεθόδου καλλιέργειας και της μείωσης εισροών ανά μονάδα παραγόμενου προϊόντος. Επιλέξιμες είναι οι αιτήσεις που υποβάλλονται από φυσικά πρόσωπα εγγεγραμμένα στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων και από νομικά πρόσωπα και συλλογικά σχήματα του αγροτικού συνεταιριστικού δικαίου. Ο προϋπολογισμός συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και την Ελλάδα. Με την πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος ο προϋπολογισμός θα κατανεμηθεί στις Περιφέρειες. Ο προϋπολογισμός (δημόσια δαπάνη και ιδιωτική συμμετοχή) των αιτήσεων πρέπει να είναι κατ’ ελάχιστον 30.000 ευρώ, ενώ τα ανώτατα όρια του συνολικού προϋπολογισμού ανά επενδυτικό σχέδιο και δικαιούχο θα εξειδικευτούν στην πρόσκληση και δεν θα ξεπερνούν το 1.000.000. Το ποσοστό στήριξης διαφοροποιείται ανάλογα με το είδος της δαπάνης: Ένταση στήριξης 60% στις επιλέξιμες δαπάνες των ακόλουθων κατηγοριών: 1. Εξοπλισμός τεχνολογίας αιχμής εντός των επιλέξιμων κατασκευών. 2. Συστήματα υδροπονίας / αεροπονίας. 3. Αμιγώς ηλεκτρικά αυτοκινούμενα μηχανήματα (ελκυστήρες, μηχανές συλλογής κ.λπ.) Ένταση στήριξης 50% στις υπόλοιπες επιλέξιμες δαπάνες. Η στήριξη προσαυξάνεται κατά 10%, ανάλογα με την έδρα του δικαιούχου, υπό την προϋπόθεση ότι το ποσοστό της στήριξης δεν υπερβαίνει: • Το 70% για δικαιούχους των οποίων η έδρα βρίσκεται στα νησιά του Αιγαίου Πελάγους. • Το 65% για δικαιούχους των οποίων η έδρα βρίσκεται στη Θεσσαλία, στην ΠΕ Έβρου και στον Δήμο Δομοκού. • Το 65% για δικαιούχους των οποίων η έδρα βρίσκεται σε ηπειρωτικές περιοχές που συμπεριλαμβάνονται στα Εδαφικά Σχέδια Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΕΣΔΙΜ). Για δαπάνες που υλοποιούνται από γεωργούς νεαρής ηλικίας, ανεξαρτήτως χωροθέτησης έδρας εκμετάλλευσης, προβλέπεται προσαύξηση της έντασης στήριξης κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες με ανώτατη ένταση στήριξης το 70%. Θερμοκήπιο © EUROKINISSI Βιολογικές καλλιέργειεςΣτις 26 Μαρτίου 2025 εκπνέει η διορία για να αναρτήσουν οι ενδιαφερόμενοι τα παραστατικά για τις ενισχύσει στα βιολογικά προϊόντα (έτος 2024) στη σχετική διαδικτυακή εφαρμογή. Στόχος του μέτρου είναι να ενθαρρύνει τους γεωργούς και κτηνοτρόφους να εφαρμόσουν τις μεθόδους της βιολογικής παραγωγής, ώστε: • να συμβάλλουν στην προστασία του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας • να χρησιμοποιούν γεωργικές πρακτικές φιλικές προς το περιβάλλον • να παράγουν προϊόντα υψηλής ποιότητας • να συμβάλλουν στην καλή διαβίωση των ζώων. Αυτόχθονες φυλέςΣε εξέλιξη βρίσκεται η διαδικασία υποβολής αιτήσεων για την παρέμβαση «Διατήρηση απειλούμενων αυτόχθονων φυλών αγροτικών ζώων», στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023-2027. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλλουν ηλεκτρονικά τις αιτήσεις τους έως τις 20 Μαρτίου, στο https://p2.dikaiomata.gr/M1019/. Η πρόσκληση έχει συνολικό προϋπολογισμό 47.247.080 ευρώ, με την ενίσχυση να χορηγείται ετησίως, ως αποζημίωση για την απώλεια εισοδήματος, λόγω της διατήρησης μονάδων ζωικού κεφαλαίου αυτόχθονων φυλών. Η στήριξη αφορά κατόχους αυτόχθονων φυλών, με στόχο τη διατήρηση ή/και την αύξηση του αριθμού των ζώων, συμβάλλοντας έτσι στη βιοποικιλότητα και την αειφόρο ανάπτυξη. Με την επιτυχή υποβολή, η αίτηση λαμβάνει μοναδικό κωδικό και ημερομηνία οριστικοποίησης. Προϋποθέσεις για τους υποψηφίους: 1. Να είναι κάτοχοι αυτόχθονων φυλών που απειλούνται με εξαφάνιση. 2. Να εκτρέφουν τα ζώα στις συγκεκριμένες περιοχές παρέμβασης. 3. Να διαθέτουν ζώα εγγεγραμμένα στο γενεαλογικό βιβλίο της φυλής. Τα κριτήρια πρέπει να τηρούνται καθ’ όλη τη διάρκεια της δέσμευσης, ενώ η αίτηση περιλαμβάνει στοιχεία για τα ζώα (φυλή, αριθμός, ηλικία, φύλο), καθώς και στοιχεία του εκμεταλλευτή. Τέλος, αν και η χορήγηση των ενισχύσεων de minimis στις καλλιέργειες Λάρισας και Ανατολικής Αττικής, που επλήγησαν από την κακοκαιρία Daniel, έχουν δημοσιευτεί στο ΦΕΚ από τέλη Ιανουαρίου, ακόμα δεν έχει ανέβει η ανάλογη πλατφόρμα για αιτήσεις από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, ώστε να ακολουθήσουν οι πληρωμές. Οι ενισχύσεις ανά στρέμμα αφορούν: • 650 ευρώ για σύκα. • 320 ευρώ για μήλα. • 400 ευρώ για φυστίκια. • 200 ευρώ για κάστανα. Πηγή: powergame.gr
Αμυντικές δαπάνες: Το μεγάλο παζάρι στην ΕΕ και οι «κόκκινες γραμμές» της Ελλάδας
Από τον Κώστα Κετσιετζή Εντείνονται οι διαβουλεύσεις για τις πρωτοβουλίες που θα αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες και ειδικά για την απαλλαγή τους από τους δημοσιονομικούς κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς πέρα από την καταρχήν συμφωνία που έχει επιτευχθεί σε επίπεδο αρχηγών κρατών πολλές από τις λεπτομέρειες παραμένουν ακόμη σε εκκρεμότητα. Στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εκτιμούν πως τελική συμφωνία στην ΕΕ θα έχουμε ενδεχομένως τον Απρίλιο ή το αργότερο τον Μάρτιο. Όμως, η εξίσωση αποδεικνύεται πολύ δύσκολη για να λυθεί, διότι τα κράτη-μέλη ξεκινούν από ξεχωριστές αφετηρίες με αποτέλεσμα για μια ακόμη φορά να έχουν δημιουργηθεί ομάδες με διαφορετικές απόψεις για ένα πρόβλημα που απαιτεί πανευρωπαϊκή λύση. Δεν είναι μόνο οι χώρες που έχουν σταθερά υψηλές αμυντικές δαπάνες (συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας) «εναντίον» των χωρών που δεν δαπανούν τόσα πολλά στην άμυνα (π.χ. Πορτογαλία, Ισπανία, Ιταλία). Είναι και οι χώρες που θέλουν οι εξαιρέσεις να ισχύσουν μόνο για τους εξοπλισμούς (κυρίως αυτές της Βόρειας Ευρώπης) και άλλες που θέλουν να εξαιρεθούν όλες οι δαπάνες για την άμυνα (μισθολογικό κόστος κλπ) με πρώτη και κύρια την Πολωνία. Τα δύο αιτήματα της ΕλλάδαςΕξάλλου και η χώρα μας έχει τις δικές της «κόκκινες γραμμές», ειδικά για τη ρήτρα διαφυγής. Πρώτο αίτημα της χώρα μας -το οποίο φαίνεται πως θα ικανοποιηθεί- είναι τα μέλη της ΕΕ να ενεργοποιήσουν την εθνική ρήτρα διαφυγής, συντονισμένα και ταυτόχρονα, για να μην δοθούν λάθος μηνύματα στις αγορές από την αύξηση των ορίων δαπανών και δανεισμού. Δεύτερο αίτημα είναι να υπάρξει μια κοινή βάση και αφετηρία μέτρησης του ποσοστού αύξησης των αμυντικών δαπανών που θα μπορούν να εξαιρεθούν από τα όρια που θέτουν οι δημοσιονομικοί κανόνες. Έτσι, η χώρα μας προτείνει ως βάση να λειτουργήσει ο ευρωπαϊκός μέσος όρος δαπανών ως προς το ΑΕΠ Βασικός στόχος αυτής της πρότασης είναι να μην «πριμοδοτηθούν» οι χώρες που δαπανούσαν για χρόνια λιγότερα και από τις συμβατικές τους υποχρεώσεις στην άμυνα και το κυριότερο να μην «τιμωρηθούν» οι χώρες που δαπανούν σταθερά πάνω από 2% του ΑΕΠ τους, όπως η Ελλάδα. Μάλιστα στο πλαίσιο αυτό έχει πέσει στο τραπέζι η πρόταση η αύξηση των αμυντικών δαπανών να έχει ως βάση τις δαπάνες του 2021, δηλαδή πριν την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Και να μην λειτουργήσει ως έτος βάσης το 2024 που πολλές χώρες αύξησαν τις δαπάνες τους λόγω ακριβώς της εισβολής. Τα δεδομέναΑυτά που γνωρίζουμε μέχρι στιγμής κατά βάση είναι όσα ανακοίνωσε ο Επίτροπος Βάλντις Ντομπροβσκις μετά το Συμβούλιο των Υπουργών Οικονομικών της ΕΕ (Ecofin) προχθές Τρίτη και όσα είπε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν χθες Τετάρτη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Πρόταση της Κομισιόν είναι να ενεργοποιηθούν οι εθνικές ρήτρες διαφυγής για ένα περιορισμένο διάστημα τεσσάρων ετών, επιτρέποντας την αύξηση των αμυντικών δαπανών κάθε κράτους έως κατά 1,5% του ΑΕΠ σε αυτό το διάστημα, χωρίς να παραβιάζουν τους δημοσιονομικούς κανόνες. Ο κ. Ντομπρόβσκις είπε πως η εφαρμογή της ρήτρας για κάθε χώρα θα γίνει με την έκδοση communication guidance με τα οποία θα εξηγείται πως τα ίδια τα κράτη θα υποβάλλουν σχετικό αίτημα. Σημείωσε ακόμη ότι γίνονται προσπάθειες προκειμένου οι κατευθύνσεις να δοθούν ακόμη και μέσα στην επόμενη εβδομάδα. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διευκρίνισε χθες πως η ενεργοποίηση των εθνικών ρητρών θα γίνει «με ελεγχόμενο και συντονισμένο τρόπο» ώστε να κινητοποιηθούν επιπλέον 650 δισ. ευρώ σε αμυντικές δαπάνες από τα κράτη μέλη μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια και τόνισε πως το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ανέθεσε στην Κομισιόν να εξετάσει επιπλέον μέτρα που θα ενισχύουν τις αμυντικές δαπάνες, διασφαλίζοντας ωστόσο τη βιωσιμότητα του χρέους. Αναμένονται ακόμη και λεπτομέρειες για το νέο χρηματοδοτικό εργαλείο με την ονομασία SAFE ( Security Action For Europe) που θα ανοίξει δάνεια συνολικού ύψους 150 δισ. ευρώ, μέσω των οποίων, όπως είπε η πρόεδρος της Κομισιόν, θα οδηγήσουν σε νέες προμήθειες εξοπλισμού και τεχνολογίας από ευρωπαϊκές βιομηχανίες. Η συγκεκριμένη αναφορά στις ευρωπαϊκές βιομηχανίες πάντως φαίνεται ότι προκάλεσε αντιδράσεις εντός της ΕΕ. Τρίτο τμήμα του σχεδίου αποτελεί η κινητοποίηση του ιδιωτικού τομέα μέσω της μόχλευσης κεφαλαίων που διαχειρίζονται ευρωπαϊκοί φορείς όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) η οποία θα παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτό τον τομέα τα επόμενα χρόνια, ενώ όπως φάνηκε και από τις δηλώσεις του Ντομπρόβσκις στο κάδρο μπαίνουν και τα κεφάλαια του ESM. Οι εκκρεμότητεςΑπό κει και πέρα όλα είναι στον «αέρα». Μένουν να αποσαφηνιστούν ζητήματα όπως το αν θα εξαιρούνται μόνο οι επενδυτικές δαπάνες και η αγορά εξοπλισμού (CAPEX) ή αν θα προσμετρούνται και οι λειτουργικές δαπάνες (OPEX) όπως οι μισθοί, οι εκπαιδεύσεις κλπ. Άγνωστο είναι επίσης το αν θα μετράνε δαπάνες σε υποδομές και εξοπλισμό διπλής χρήσης με πολεμικό και πολιτικό σκέλος, για παράδειγμα σε ένα λιμάνι από το οποίο εξυπηρετούνται και πολεμικά και εμπορικά πλοία. Αυτό είναι και ένα από τα σημεία τριβής μεταξύ της ΕΕ, καθώς όπως φαίνεται χώρες του ευρωπαϊκού βορρά θέλουν η ρήτρα διαφυγής να εφαρμόζεται μόνο στα εξοπλιστικά, ενώ άλλες χώρες όπως η Πολωνία θέλουν να ισχύει για όλες τις δαπάνες. Ακόμη, δεν έχει αποσαφηνιστεί το αν η ρήτρα διαφυγής θα εφαρμοστεί από το 2025 ή αν θα ξεκινήσει από το 2026 με το δεύτερο σενάριο να είναι το επικρατέστερο. Τα μηνύματα Χατζηδάκη στο EcofinΜέσα σε αυτό το σκηνικό η ελληνική πλευρά τάσσεται υπέρ των κοινών πρωτοβουλιών για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας, προσπαθώντας όμως να εξασφαλίσει ότι αυτές θα υλοποιηθούν που δεν έρχονται εις βάρος της χώρας μας. Σε ό,τι αφορά τη ρήτρα διαφυγής οι βασικές διεκδικήσεις της χώρας μας είναι δύο: Πρώτον, ότι η ενεργοποίηση των εθνικών ρητρών διαφυγής θα γίνει με απόλυτα συντονισμένο τρόπο και ουσιαστικά ταυτόχρονα ώστε να μην δοθούν λάθος μηνύματα στις αγορές και να μην προκληθεί η εντύπωση δημοσιονομικών προβλημάτων. Και δεύτερον ότι η ρήτρα διαφυγής θα εφαρμοστεί με έναν τρόπο που θα δώσει δημοσιονομική ανάσα σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ χωρίς να εξαιρούνται όσα κράτη (συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας) έχουν ήδη αυξημένες αμυντικές δαπάνες. Αυτό εξάλλου ανέφερε και ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κωστής Χατζηδάκης, στο Ecofin της Τρίτης τονίζοντας πως «η χώρα μας, για πολλά χρόνια και για λόγους προστασίας των συνόρων της, επένδυε σημαντικούς πόρους στην ενίσχυση της αμυντικής της ικανότητας, επωμιζόμενη και το αντίστοιχο
Οι ανατροπές στον χάρτη της ελληνικής αγοράς εργασίας
Σε ποια επαγγέλματα απασχολούνται οι περισσότεροι Έλληνες. Ποιοι είναι οι κλάδοι που παρατηρείται η υψηλότερη απασχόληση. Οι ειδικότητες που παρουσιάζουν άνοδο τα τελευταία χρόνια. Ρούλα Σαλούρουsalourou@euro2day.gr Επαγγελματίες, απασχολούμενοι στην παροχή υπηρεσιών και πωλητές συγκαταλέγονται στα επαγγέλματα που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ποσοστό των απασχολουμένων στη χώρα μας, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που δημοσίευσε η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) για το δ’ τρίμηνο του 2024. Ειδικά το τελευταίο τρίμηνο του προηγούμενου έτους, παρατηρείται αύξηση στα ανώτερα διευθυντικά και διοικητικά στελέχη (10,5%) και στους επαγγελματίες (4,9%), ενώ από το 2012 έως το τέλος του 2024, παρατηρούνται αυξητικές τάσεις -με μεγάλες όμως διακυμάνσεις- στο ποσοστό όσων εργάζονται στον τομέα που περιλαμβάνει το εμπόριο, τις μεταφορές και τις επικοινωνίες, τα ξενοδοχεία και την εστίαση. Μετά το 2022, παρατηρείται αύξηση στο ποσοστό όσων εργάζονται στους τομείς των κατασκευών, ενώ σταθεροποιητικές τάσεις παρατηρούνται στους τομείς της βιομηχανίας-ενέργειας και των χρηματοπιστωτικών και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Στα θετικά σημάδια του τελευταίου έτους, διαπιστώνει κανείς σημαντική αύξηση στους χειριστές βιομηχανικών εγκαταστάσεων, μηχανημάτων κι εξοπλισμού, κατά 11,2%, όμως σημαντική μείωση, της τάξης του 8,6%, παρατηρείται στους εξειδικευμένους γεωργούς, κτηνοτρόφους, δασοκόμους και αλιείς. Αναλύοντας περαιτέρω την εξέλιξη των απασχολούμενων σε ετήσια βάση, ανά κλάδο οικονομικής δραστηριότητας, η εικόνα της εγχώριας αγοράς εργασίας συμπληρώνεται από τα εξής στοιχεία: – Οι απασχολούμενοι σε ορυχεία και λατομεία (-38,8%), διαχειριστές ακίνητης περιουσίας (-30%) και εργαζόμενοι σε χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητας (-10,7%) έχουν σε ετήσια βάση τις περισσότερες απώλειες εργαζομένων. – Στον αντίποδα, η απασχόληση αυξήθηκε από το 2023 στο 2024, στην παροχή νερού (20,6%) και ηλεκτρικού ρεύματος (13,2%), επαγγελματικές και επιστημονικές δραστηριότητες (14,3%), διοικητικές δραστηριότητες (12,6%) καθώς και εκπαίδευση (10,2%) και κατασκευές (8%). Όσον αφορά τη γενική εικόνα της απασχόλησης στη χώρα μας, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, στο τέλος του 2024 το ποσοστό ανεργίας διαμορφώθηκε στο 9,5%, σημειώνοντας αύξηση σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο (9,0%) και πτώση σε σχέση με το προηγούμενο έτος (10,5%). Ο αριθμός των απασχολουμένων ανήλθε σε 4.278.704 άτομα, μειωμένος κατά 1% σε σχέση με τον Σεπτέμβριο του 2024 και αύξηση κατά 2,3%, σε ετήσια βάση. Αντίστοιχα, ο αριθμός των ανέργων ανήλθε σε 449.123 άτομα, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 4,8% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο και μείωση κατά 8,1% σε σχέση με το τέλος του 2023. Όσο για τα άτομα που δεν περιλαμβάνονται στο εργατικό δυναμικό, δηλαδή δεν εργάζονται, ούτε αναζητούν εργασία, ανήλθαν σε 4.282.742, εκ των οποίων 3.050.938 κάτω των 75 ετών. Το ποσοστό τους αυξήθηκε κατά 0,7% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο και μειώθηκε κατά 2,4% σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους. Δεν προκαλεί έκπληξη, δε, το γεγονός ότι τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας παρατηρούνται στις γυναίκες, ενώ στους «πρωταθλητές» συγκαταλέγονται επίσης τα άτομα ηλικίας 15-19 ετών, τα άτομα που βρίσκονται στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, καθώς και αυτά που έχουν ολοκληρώσει έως λίγες τάξεις Δημοτικού. Άνδρες, άτομα ηλικίας από 30 ως 44 ετών, όσοι ζουν στην Περιφέρεια Αττικής καθώς και όσοι έχουν ολοκληρώσει μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση, συγκαταλέγονται στο υψηλότερο ποσοστό του εργατικού δυναμικού. Επτά στους 10 απασχολουμένους στο τέλος του 2024 εργάζονταν ως μισθωτοί (69,6%), ενώ σημαντικό είναι και το ποσοστό των αυτοαπασχολουμένων χωρίς προσωπικό (19,7%). Τη γενική εικόνα της ελληνικής αγοράς εργασίας συμπληρώνει το γεγονός ότι το ποσοστό μερικής απασχόλησης ανέρχεται σε 5,6%, παρουσιάζοντας σημαντική μείωση κατά 11,2% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο και ακόμη μεγαλύτερη μείωση κατά 23,8% σε σχέση με το 2023. Μάλιστα, το 53,4% των απασχολουμένων δηλώνει ότι εργάστηκε 40 – 47 ώρες την εβδομάδα, ενώ υπάρχει και ένα σημαντικό ποσοστό (18%) που δηλώνει ότι εργάστηκε 48 ή περισσότερες ώρες. Πηγή: euro2day.gr
Τα 4+8 ακίνητα του στρατού που ψάχνουν νέο ιδιοκτήτη
Οι διαγωνισμοί που βρίσκονται σε εξέλιξη από την Υπηρεσία Αξιοποίησης Ακίνητης Περιουσίας Ενόπλων Δυνάμεων και τα ακίνητα που ωριμάζουν. Το «φιλέτο» των Μεθάνων και η στρατηγική. Εύα Δ. Οικονομάκηoikeva@yahoo.gr Την αξιοποίηση τεσσάρων ακινήτων του χαρτοφυλακίου της επιχειρεί η Υπηρεσία Αξιοποίησης Ακίνητης Περιουσίας Ενόπλων Δυνάμεων (ΥΠΑΑΠΕΔ), η οποία έχει προκηρύξει τέσσερις διαγωνισμούς, με στόχο τη μακροχρόνια μίσθωση συγκεκριμένων εκτάσεων και τη βέλτιστη εκμετάλλευσή τους. Ο πρώτος διαγωνισμός αφορά ένα ακίνητο, εμβαδού 18 στρεμμάτων, που βρίσκεται στο Γάζι, στον δήμο Μαλεβιζίου, στο Ηράκλειο Κρήτης. Η τιμή εκκίνησης του ηλεκτρονικού πλειοδοτικού διαγωνισμού έχει προσδιοριστεί στις 30.000 ευρώ ως ετήσιο μίσθωμα, με τη χρονική διάρκεια της μίσθωσης να ορίζεται σε 20 χρόνια με δικαίωμα παράτασης για άλλα 10 χρόνια. Το ακίνητο, ιδιοκτησίας του Ταμείου Εθνικής Άμυνας, εκμισθώνεται αποκλειστικά για εμπορική ή επαγγελματική χρήση και ο διαγωνισμός αναμένεται να διεξαχθεί στις 9 Απριλίου. Την εκμίσθωση του ακινήτου της πρώην Λέσχης Αξιωματικών Φρουράς (ΛΑΦ) Πύργου, που βρίσκεται στην Ηλεία, προβλέπει ο δεύτερος εν εξελίξει διαγωνισμός. Τα κτίρια που βρίσκονται στο ακίνητο, ιδιοκτησίας επίσης του Ταμείου Εθνικής Άμυνας, έχουν εμβαδόν 800 τ.μ., ενώ το συνολικό οικόπεδο έχει έκταση 5,6 στρέμματα. Ως τιμή εκκίνησης του επίσης πλειοδοτικού διαγωνισμού έχει οριστεί το ποσό των 12.000 ευρώ ετησίως, ενώ η χρονική διάρκεια μίσθωσης του ακινήτου είναι τα 15 χρόνια με δικαίωμα παράτασης για 15 χρόνια ακόμα. «Το ακίνητο εκμισθώνεται αποκλειστικά για επαγγελματική/εμπορική χρήση», όπως αναφέρεται στους όρους του διαγωνισμού που θα πραγματοποιηθεί στις 19 Μαρτίου. Με σημαντικά χαμηλότερη τιμή εκκίνησης σε σχέση με την προηγούμενη απόπειρα αξιοποίησης, στις 14.000 ευρώ, θα διενεργηθεί ο πλειοδοτικός διαγωνισμός που προβλέπει την εκμίσθωση του πρώην Στρατολογικού Γραφείου Δράμας και θα διενεργηθεί στις 2 Απριλίου. Ο προηγούμενος διαγωνισμός είχε ως τιμή εκκίνησης του ακινήτου, ιδιοκτησίας του Ταμείου Εθνικής Άμυνας, τις 23.400 ευρώ. Η χρονική διάρκεια της μίσθωσης παρέμεινε στα 12 χρόνια, με δικαίωμα παράτασης για άλλα 12 και, με βάση τους όρους του διαγωνισμού, το συγκεκριμένο ακίνητο εκμισθώνεται αποκλειστικά για επαγγελματική ή εμπορική χρήση. Στον «αέρα» βρίσκεται και ο διαγωνισμός για την εκμίσθωση είτε για εμπορική, είτε για επαγγελματική χρήση, είτε ως κατοικία, δύο ενοποιημένων γραφείων στον πέμπτο όροφο ακινήτου που βρίσκεται στην οδό Ακαδημίας στον αριθμό 27Α, στο κέντρο της Αθήνας. Τιμή εκκίνησης του ηλεκτρονικού πλειοδοτικού διαγωνισμού, που θα πραγματοποιηθεί στις 19 Μαρτίου, για την εκμίσθωση των συγκεκριμένων χώρων συνολικού εμβαδού 227,10 τ.μ., έχουν οριστεί οι 37.800 ευρώ ετησίως. Η χρονική διάρκεια της μίσθωσης ποικίλλει ανάλογα με τη χρήση του ακινήτου. Συγκεκριμένα, η χρονική διάρκεια της μίσθωσης, που αφορά σε χρήση του μισθίου ως κατοικίας ορίζεται σε 3 έτη με δικαίωμα παράτασης για άλλα 3, ενώ η χρονική διάρκεια που αφορά σε εμπορική/επαγγελματική χρήση του μισθίου ορίζεται σε 12+12 χρόνια. Οι διαγωνισμοί που έπονται Πέραν των τεσσάρων διαγωνισμών που έχουν δρομολογηθεί, η ΥΠΑΑΠΕΔ έχει στα σκαριά οκτώ ακόμη διαγωνισμούς για ισάριθμα ακίνητα. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει ο διαγωνισμός για το πρώην Κέντρο Λουτροθεραπείας (ΚΛΑΠ) στα Μέθανα, για το οποίο έχουν προκηρυχθεί στο παρελθόν ουκ ολίγες φορές αντίστοιχοι διαγωνισμοί και παρά το επενδυτικό ενδιαφέρον, καμία προσπάθεια δεν έχει τελεσφορήσει. Στη σειρά προς αξιοποίηση έχουν μπει επίσης οι Αποθήκες Πυρομαχικών Φρουράς Δράμας, το πρώην Στρατόπεδο «Μανασή» στο Παλαιόκαστρο Σερρών, το πρώην Στρατόπεδο «Φωστηρίδη» στη Δράμα, οι πρώην Αποθήκες Πυρομαχικών Αμπελοκήπων στη Δράμα, το ακίνητο που βρίσκεται στη συμβολή των οδών Θεμιστοκλέους 62 και Τζαβέλα στην Αθήνα, το πρώην Στρατόπεδο «Παπαποστόλου» στον Καραβόμυλο Στυλίδας και το πρώην 409 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο Πατρών (409 Γ.Ν.Σ.Π.) «ΧΡΙΣΤΙΑ» στην Πάτρα. Υπενθυμίζεται, πάντως, πως το υπουργείο Εθνικής Άμυνας στοχεύει στην αναδιοργάνωση των Ταμείων Εθνικής Άμυνας (ΤΕΘΑ), Εθνικού Στόλου (ΤΕΣ) και Αεροπορικής Άμυνας (ΤΑΑ) και της ΥΠΑΑΠΕΔ, με στόχο την αποδοτικότερη διαχείριση και αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας των Ενόπλων Δυνάμεων, με το εν λόγω project να αφορά 2.088 «χακί» ακίνητα. Πηγή: euro2day.gr
Wall Street: Η επενδυτική απαισιοδοξία είναι ήδη εδώ
Του John S. Tobey Τα πτωτικά “σήματα” ήταν σωστά: Η χρηματιστηριακή αγορά κινδυνεύει από ένα μεγάλο sell-off. Τι πρέπει να κάνετε τώρα; Αυξήστε τα ταμειακά αποθέματα για μελλοντικές ευκαιρίες. Μην περιμένετε, όμως, να επιστρέψουν σύντομα οι καλές εποχές. Γιατί όχι; Επειδή χρειάζεται χρόνος για να τονωθεί η διάχυτη αισιοδοξία. Παρά την εξασθένηση της αγοράς τις τελευταίες εβδομάδες, η θετική επενδυτική παρέμεινε κινητήρια δύναμη. Γιατί, λοιπόν, η ξαφνική αλλαγή; Επειδή η πολυεπίπεδη αβεβαιότητα και τα αρνητικά οικονομικά στοιχεία εντέλει άρχισαν να επιβαρύνουν την επενδυτική αισιοδοξία. Η WSJ στις 10 Μαρτίου αποτυπώνει αυτή την αλλαγή στάσης στο πρωτοσέλιδό της: “Οι επιφυλακτικοί επενδυτές παίζουν άμυνα στη στροφή για τις μερισματικές μετοχές” “Θορυβημένοι από την απειλή των εμπορικών περιορισμών και την επιβράδυνση της οικονομίας, ορισμένοι επενδυτές στρέφονται σε ένα κλασικό αμυντικό παιχνίδι: τις μερισματικές μετοχές”. “Οι μετοχές είναι η καλύτερη λύση για την οικονομία: Οι επιπτώσεις των εμπορικών πολέμων συχνά δεν μένουν μόνο στους δασμούς” “Οι δασμοί που επέβαλε ο πρόεδρος George W. Bush στα προϊόντα χάλυβα έμειναν σε ισχύ για λιγότερο από δύο χρόνια. Ο αντίκτυπός τους στην οικονομία όμως διήρκεσε πολύ περισσότερο. Με στόχο να προστατεύσουν την ταλαιπωρημένη -αλλά με πολιτική επιρροή- αμερικανική βιομηχανία του χάλυβα, οι δασμοί του 2002 αύξησαν το κόστος για τις εταιρείες που χρησιμοποιούσαν τον χάλυβα για την παραγωγή εξαρτημάτων αυτοκινήτων, μεταξύ άλλων. Αν και οι δασμοί ανακλήθηκαν το επόμενο έτος, οι εταιρείες που επηρεάστηκαν επλήγησαν στο πεδίο του ανταγωνισμού, προσπαθώντας να πουλήσουν τα προϊόντα τους στο εξωτερικό […] Μετά την εκλογή του προέδρου Τραμπ, οι επενδυτές ενθουσιάστηκαν με τις ωραίες υποσχέσεις του και ξέχασαν τους αρνητικούς παράγοντες για το χρηματιστήριο. Τώρα ανησυχούν για τους αρνητικούς παράγοντες για το χρηματιστήριο και έχουν ξεχάσει τις ωραίες υποσχέσεις”. “Μακροπρόθεσμα οι μετοχές πάντα κινούνται ανοδικά, σωστά; Όχι απαραίτητα” “Υπάρχει η κοινή πεποίθηση ότι μπορεί οι αμερικανικές μετοχές να σημειώσουν απώλειες βραχυπρόθεσμα, ωστόσο είναι βέβαιο ότι θα αποφέρουν κέρδη αν τις κρατήσετε για 10 χρόνια. Και αν όχι σε 10 χρόνια, σίγουρα σε 20 χρόνια. Δυστυχώς, αυτή η αντίληψη είναι λανθασμένη. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι μετοχές είναι κακές επενδύσεις. Αλλά οι επενδυτές πρέπει να καταλάβουν ότι ενώ η αγορά και η διακράτηση μετοχών για μεγάλα χρονικά διαστήματα συνήθως αποδίδει, δεν είναι εγγυημένη. Οι μετοχές μπορεί να είναι ριψοκίνδυνες επενδύσεις, ακόμη και αν διακρατόνται για δεκαετίες”. “Οι δασμοί προκαλούν πόνο στις κατασκευαστικές” “Οι επιβαρύνσεις από τους δασμούς θα μπορούσαν να προσθέσουν επιπλέον 10.000 δολάρια στο κόστος κατασκευής ενός σπιτιού, που πιθανόν οφείλονται στα περιθώρια κέρδους των εταιρειών. Οι κατασκευαστικές εταιρείες κατοικιών ‘ζεστάθηκαν’ αρχικά με την επιστροφή Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ιδίως με τις υποσχέσεις για κατάργηση των κανονισμών που αυξάνουν το κόστος κατασκευής. Έξι εβδομάδες μετά την έναρξη της δεύτερης θητείας του, όμως, τα πράγματα δεν πάνε σύμφωνα με το σχέδιο για τον κλάδο ή για τους πιεσμένους αγοραστές κατοικιών στις ΗΠΑ. […] Οι δασμοί στα εισαγόμενα προϊόντα από το Μεξικό και τον Καναδά θα αυξήσουν το κόστους κατασκευής κατοικιών”. Στις 10 Μαρτίου, η WSJ στη διαδικτυακή της έκδοση είχε τον τίτλο “Προς ύφεση οι ΗΠΑ; Τι λένε οι ειδικοί;” “Το μεγάλο ερώτημα που απασχολεί άπαντες αυτές τις μέρες είναι: οδεύουμε προς ύφεση; Τις τελευταίες μέρες οι οικονομολόγοι παγκοσμίως εκφράζουν όλο και πιο δυσοίωνες εκτιμήσεις, με τους αναλυτές των τραπεζικών κολοσσών είτε να αναθεωρούν ανοδικά τις προβλέψεις τους για ύφεση είτε μειώνουν τις προοπτικές για ανάπτυξη”. Και δεν είναι μόνο αυτά…Τα άρθρα της WSJ δεν καλύπτουν όλες τις αβεβαιότητες και τους κινδύνους. Παραθέτω αποσπάσματα από προηγούμενα άρθρα μου που αναλύουν πολλά από τα τρέχοντα ζητήματα. Αν και αρχίζουν να αναγνωρίζονται, οι αρνητικές επιπτώσεις τους δεν έχουν φανεί ακόμα σε όλη τους τη διάσταση – και δεν έχουν γίνει αισθητές. 10 Δεκεμβρίου – “Προοπτικές για το 2025 – Αναμένουμε έναν νέο επενδυτικό κύκλο” “Σημαντικές επενδυτικές δυνάμεις ενώνονται εκ νέου για να δημιουργήσουν μια ‘νέα’ επενδυτική πραγματικότητα – μια πραγματικότητα βασισμένη στις κλασικές επενδυτικές στρατηγικές”. 21 Δεκεμβρίου – “Επενδυτικές προοπτικές για το 2025: Μια χρονιά με ταραχώδεις ανατροπές” “Αντίο στην υπερβολική κερδοσκοπία – Καλώς ήρθες νέα πραγματικότητα”. 28 Δεκεμβρίου – “8 παράγοντες που μπορούν να υπονομεύσουν την αμερικανική αγορά το 2025” “Καθώς ξεθυμαίνει ο Πρωτοχρονιάτικος ενθουσιασμός, αναμείνατε τη βουτιά του αμερικανικού χρηματιστηρίου. Κουβαλάει αυτό τον ενθουσιασμό από το 2024, επομένως το 2025 μπορεί να είναι ένα έτος διόρθωσης”. 31 Δεκεμβρίου – “Οι προοπτικές για το 2025: Οι αγορές θα διορθώσουν τις παρατυπίες της Ομοσπονδιακής Τράπεζας” “Αντίστροφη μέτρηση. Οι εκτιμήσεις και οι ενέργειες που βασίζονται στην πλάνη τελειώνουν. Για άλλη μια φορά, οι εμφανείς διαταραχές διογκώνονται. Ως εκ τούτου, το ‘στρεβλωμένο’ περιβάλλον είναι έτοιμο να παράγει κέρδη με γνώμονα την πραγματικότητα”. 14 Φεβρουαρίου – “Οι τέσσερις bullish εκτιμήσεις της Wall Street που πάνε προς αναθεώρηση” “Η συμπεριφορά της αγοράς είναι το μέτρο με το οποίο μπορούμε να σταθμίσουμε τη στάση και τις προοπτικές της Wall Street. Σαφώς, η σημερινή ανάγνωση παραμένει αισιόδοξη για περαιτέρω κέρδη. “Ωστόσο, υπάρχει ένα πρόβλημα με τον ενθουσιασμό της Wall Street. Οι τέσσερις bullish εκτιμήσεις που υποστηρίζουν τη διακράτηση μετοχών κινδυνεύουν από την πραγματικότητα που ενδέχεται να καταστείλει την αισιοδοξία”. 1 Μαρτίου – “Μεγάλες αβεβαιότητες θέτουν σε κίνδυνο την αμερικανική χρηματαγορά” “Είναι μια δύσκολη περίοδος για τους καταναλωτές, τους οικονομολόγους, τις επιχειρήσεις και τους επενδυτές. Πολλές και ποικίλες ανησυχίες εντείνουν την αβεβαιότητα, θέτοντας σε κίνδυνο τη χρηματιστηριακή αγορά των ΗΠΑ. Υπάρχουν τρεις κίνδυνοι που πρέπει να μπουν στο μικροσκόπιο: ο φυσιολογικός κίνδυνος, αυτός που πηγάζει από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, και αυτός που τρέφει η κυβέρνηση των ΗΠΑ”. 8 Μαρτίου – “Αμερικανικό χρηματιστήριο: Οι κατασκευαστικές κατοικιών ανησυχούν” “Μετά από ένα ράλι διαρκείας, οι μετοχές του κατασκευαστικού κλάδου έχουν υποχωρήσει περίπου κατά 30%. Είναι ώρα να αγοράσετε; Μάλλον όχι. Τα θεμελιώδη οικονομικά μεγέθη άρχισαν να αποδυναμώνονται από το 2024, καθώς οι κατασκευαστικές συνέχισαν να δημιουργούν μεγάλα αποθέματα, παρόλο που οι πωλήσεις μειώθηκαν”. Το μεγάλο φάσμα αβεβαιοτήτων μπορεί να φέρει αναταραχή στη χρηματιστηριακή αγορά. Σε αντίθεση με τους κινδύνους, η αβεβαιότητα δύσκολα είναι μετρήσιμη, τόσο σε επίπεδο πιθανοτήτων όσο και ως προς τον αντίκτυπό της. Γι’ αυτό και η bull market την αγνοεί συνήθως. Ωστόσο, μόλις “επιβάλλεται” η πραγματικότητα, τότε οι επενδυτές σκέφτονται τους παράγοντες αβεβαιότητας. Και αν και εφόσον, η
To κόστος ζωής σε 10 ευρωπαϊκές χώρες -Πόσα χρήματα χρειάζεται να βγάζει κανείς για να θεωρείται μεσαία τάξη
ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΜΑΡΟΥΛΙΔΗ Σε μια εποχή που η ακρίβεια επελαύνει, η έννοια της μεσαίας τάξης διαφέρει σε ολόκληρη την Ευρώπη, επηρεαζόμενη από πολλούς και διαφορετικούς παράγοντες, όπως το κόστος ζωής και η κατανομή του μηνιαίου εισοδήματος. Την ώρα λοιπόν που το να ζει κάποιος άνετα στην Αθήνα γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο, άρθρο στον ιστότοπο «GoBankingRates» επιχειρεί να δώσει μια πιο σαφή εικόνα για το τι ακριβώς συμβαίνει σε 10 χώρες της Ευρώπης. Πόσα χρήματα πρέπει να βγάζει κανείς για παράδειγμα για να θεωρείται μεσαία τάξη στη Γαλλία και τη Γερμανία και τι παροχές δίνει η Πολιτεία στους πολίτες; 1) Γερμανία Στη Γερμανία, το εισόδημα της μεσαίας τάξης κυμαίνεται συνήθως από περίπου 30.000 έως 54.000 ευρώ ετησίως για ένα άτομο και από 48.000 έως 90.000 ευρώ για μια οικογένεια τεσσάρων ατόμων. Ωστόσο αυτό μπορεί να διαφέρει ανά περιοχή, με υψηλότερο κόστος ζωής σε πόλεις όπως το Μόναχο και η Φρανκφούρτη. Η Γερμανία διαθέτει επίσης ένα ισχυρό σύστημα κοινωνικής πρόνοιας, το οποίο βοηθά πολλούς πολίτες να διατηρούν έναν μεσαίου επιπέδου τρόπο ζωής, ακόμα και αν τα εισοδήματά τους βρίσκονται στο χαμηλότερο άκρο της κλίμακας. 2) Γαλλία Στη Γαλλία, η μεσαία τάξη συνήθως κερδίζει μεταξύ 25.000 και 72.000 ευρώ μετά από φόρους, σύμφωνα με το Fab Expat. Ενδεικτικά ένα άτομο στο Παρίσι θα χρειαστεί περίπου 40.000 ευρώ για να αντέξει οικονομικά για στούντιο διαμέρισμα, το οποίο κοστίζει περίπου 1.000 ευρώ τον μήνα. Οι οικογένειες στα προάστια χρειάζονται τουλάχιστον 60.000 ευρώ για να καλύψουν έξοδα όπως η εκπαίδευση και οι μεταφορές. Αν και τα κοινωνικά δίχτυα ασφαλείας παρέχουν κάποια ανακούφιση, ο πληθωρισμός σφίγγει τους προϋπολογισμούς. Για παράδειγμα, ένας καφές στη Γαλλία κοστίζει κατά μέσο όρο 3 ευρώ, ποσό που μπορεί να φτάσει περίπου τα 90 ευρώ τον μήνα για θέλουν να απολαμβάνουν γαλλικό καφέ τακτικά έξω. 3) Ηνωμένο Βασίλειο Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στο Ηνωμένο Βασίλειο, η μεσαία τάξη ορίζεται συνήθως από το εισόδημα, το μέγεθος της οικογένειας και την τοποθεσία διαμονής. Για ένα άτομο, το εισόδημα της μεσαίας τάξης κυμαίνεται συνήθως από 24.000 έως και 42.000 λίρες ετησίως, ενώ για μια οικογένεια τεσσάρων ατόμων, κυμαίνεται γενικά 42.000 και 72.000 λίρες. Ωστόσο, το κόστος ζωής στο Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να διαφέρει σημαντικά, ειδικά σε περιοχές με υψηλή ζήτηση, όπως το Λονδίνο και η νοτιοανατολική Αγγλία. 4) Ιταλία Η μεσαία τάξη στην Ιταλία έχει βιώσει στασιμότητα τα τελευταία χρόνια λόγω της αργής αύξησης των μισθών και των υψηλών ποσοστών ανεργίας μεταξύ των νεότερων εργαζομένων. Στην Ιταλία, το να ανήκει κανείς στη μεσαία τάξη σημαίνει ότι κερδίζει από 18.000 έως 30.000 ευρώ ετησίως ή από 36.000 έως 60.000 ευρώ για μια οικογένεια τεσσάρων ατόμων, σύμφωνα με δεδομένα της Statista. Και στην Ιταλία αυτό διαφέρει ανάλογα με την περιοχή διαμονής, αφού οι μεγάλες πόλεις, όπως η Ρώμη και το Μιλάνο, είναι πολύ πιο ακριβές, οπότε απαιτείται υψηλότερο εισόδημα για να διατηρήσει κανείς τον ίδιο τρόπο ζωής εκεί. 5) Ισπανία Η μεσαία τάξη στην Ισπανία ορίζεται από ετήσια οικογενειακά εισοδήματα μεταξύ 18.000 και 50.000 ευρώ, σύμφωνα με δεδομένα του Relocate.me. Στη Μαδρίτη και τη Βαρκελώνη, όπου τα ενοίκια και οι τιμές των ακινήτων είναι υψηλές, τα νοικοκυριά συχνά χρειάζονται τουλάχιστον 30.000 ευρώ ετησίως για να διατηρήσουν ένα μεσαίο επίπεδο διαβίωσης. Παρά τις οικονομικές βελτιώσεις από την οικονομική κρίση του 2008, πολλοί Ισπανοί εργαζόμενοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν επαγγελματική ανασφάλεια, ιδιαίτερα οι νεότερες γενιές, οι οποίες παλεύουν με χαμηλούς μισθούς και προσωρινές συμβάσεις. 6) Ολλανδία Η Ολλανδία είναι γνωστή για την υψηλή ποιότητα ζωής, το ισχυρό σύστημα κοινωνικής πρόνοιας και την ισορροπημένη κατανομή του πλούτου. Ένα νοικοκυριό που κερδίζει μεταξύ από 35.000 έως 85.000 ευρώ ετησίως θεωρείται συνήθως μεσαία τάξη, σύμφωνα με δεδομένα του OECD Better Life Index. Ωστόσο και σε αυτήν την περίπτωση σε πόλεις όπως το Άμστερνταμ, το Ρότερνταμ και η Ουτρέχτη, το κόστος στέγασης έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, απαιτώντας υψηλότερα εισοδήματα για τη διατήρηση ενός άνετου τρόπου ζωής. 7) Σουηδία Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα, η μεσαία τάξη στη Σουηδία επωφελείται από ένα ισχυρό κράτος πρόνοιας, καθολική υγειονομική περίθαλψη και δωρεάν εκπαίδευση. Για να θεωρείται ένα νοικοκυριό μεσαία τάξη, πρέπει να κερδίζει ετησίως μεταξύ 350.000-900.000 κορώνες Σουηδίας, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα δεδομένα από τη Statista. Το κόστος ζωής είναι υψηλότερο στη Στοκχόλμη, το Γκέτεμποργκ και το Μάλμε, όπου τα νοικοκυριά της μεσαίας τάξης συχνά χρειάζονται εισόδημα κοντά στα 45.000 ευρώ ή και περισσότερο για να διατηρήσουν ένα άνετο επίπεδο διαβίωσης. 8) Πολωνία Ως μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ευρώπης, η Πολωνία έχει δει σημαντική επέκταση της μεσαίας τάξης, σύμφωνα με το Warsaw Business Journal. Ένα ετήσιο οικογενειακό εισόδημα από 21.000 έως 60.000 χιλιάδες ευρώ θεωρείται γενικά μεσαία τάξη. Ωστόσο, στις αγροτικές περιοχές, τα έξοδα είναι χαμηλότερα, επιτρέποντας στα νοικοκυριά της μεσαίας τάξης να ζουν άνετα με χαμηλότερα εισοδήματα. 9) Πορτογαλία Την ίδια ώρα, η μεσαία τάξη στην Πορτογαλία ορίζεται από οικογενειακά εισοδήματα μεταξύ 15.000 έως 40.000 ετησίως. Η Λισαβόνα και το Πόρτο έχουν το υψηλότερο κόστος ζωής, καθιστώντας απαραίτητο ένα ετήσιο εισόδημα τουλάχιστον 25.000 ευρώ για την οικονομική ασφάλεια μεσαίας τάξης. Παρά τους σχετικά χαμηλούς μισθούς σε σύγκριση με άλλες χώρες της Δυτικής Ευρώπης, η Πορτογαλία προσελκύει εξόριστους και απομακρυσμένους εργαζόμενους λόγω του προσιτού κόστους ζωής, ειδικά εκτός των μεγάλων πόλεων. 10) Ελβετία Τέλος, η Ελβετία έχει ένα από τα υψηλότερα κόστη ζωής παγκοσμίως, και η ένταξη στη μεσαία τάξη απαιτεί σημαντικά υψηλότερο εισόδημα σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες ευρωπαϊκές χώρες, σύμφωνα με το Properstar. Ένα οικογενειακό εισόδημα μεταξύ 89.200 και 200.800 λιρών (80.000 και180.000 φράγκα Ελβετίας) θεωρείται γενικά μεσαία τάξη. Ωστόσο, η ισχυρή οικονομία και οι υψηλοί μισθοί της Ελβετίας εξασφαλίζουν ότι ακόμη και τα νοικοκυριά της μεσαίας τάξης διατηρούν ένα υψηλό επίπεδο ποιότητας ζωής. Πηγή: economistas.gr
Ακίνητα: Στις αναδυόμενες αγορές των data centers η Αθήνα – Ποιος είναι ο ευρωπαϊκός «χάρτης»
Από τον Γιώργο Παπακωνσταντίνου Στις αναδυόμενες αγορές των data centers περιλαμβάνει την Αθήνα η γνωστή Cushman & Wakefield Proprius, η γνωστή εταιρεία συμβούλων σε ακίνητα στην Ελλάδα (θυγατρική της Cushman & Wakefield – C&W, εκ των μεγαλύτερων εταιρειών διεθνώς). Η Φρανκφούρτη/Περιοχή Ρήνου-Μάιν είναι η δεύτερη μεγαλύτερη αγορά στην περιοχή EMEA, ενώ το Βερολίνο/Βρανδεμβούργο είναι ήδη μια εδραιωμένη αγορά. Το Λονδίνο αναμένεται να είναι η πρώτη αγορά στην περιοχή Ευρώπη – Μέση Ανατολή – Αφρική (EMEA) με λειτουργική δυναμικότητα 2 GW τα επόμενα 3-5 χρόνια, ενώ η Φρανκφούρτη ενδέχεται να ακολουθήσει σύντομα. Ελσίνκι και Κάρντιφ – Νιούπορτ αναδύονται ως σημαντικές νέες αγορές, σύμφωνα με σχετική ανάλυση. Όσον αφορά την Ελλάδα, η Ιωάννα Παλυβού, Managing Partner στην Cushman & Wakefield Proprius σημείωσε ότι «η θέση της Ελλάδας ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής την καθιστά ιδανικό κόμβο για διεθνή έργα συνδεσιμότητας. Δεδομένης της στρατηγικής θέσης και της ψηφιακής προόδου, η Αθήνα είναι σε θέση να γίνει βασικός παίκτης στο τοπίο των κέντρων δεδομένων και της τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη, προσελκύοντας περαιτέρω ενδιαφέρον από παγκόσμιους φορείς όπως η Google και άλλοι πάροχοι υπηρεσιών cloud». Ως γνωστόν, στην Ελλάδα προχωρούν σημαντικές επενδύσεις, όπως π.χ. τα data center που είχε ανακοινώσει η Microsoft ότι θα δημιουργήσει στη χώρα μας. Βάσει του σχεδίου της Microsoft συνολικού προϋπολογισμού άνω των 976 εκατ. ευρώ (χωρίς ΦΠΑ) το πρώτο data center κατασκευάζεται εντός του Επιχειρηματικού Πάρκου «Πέτρα – Γιαλού – Βούλια – Προκαλήσι», της Δημοτικής Ενότητας Σπάτων – Λούτσας, του Δήμου Σπάτων – Αρτέμιδος και το δεύτερο και το τρίτο στη θέση «Μπουρμπουτσάνα» του Δήμου Κρωπίας. Την κατασκευή του πρώτου στα Σπάτα έχει αναλάβει η κοινοπραξία Renco – ΤΕΡΝΑ (ΓΕΚ Τέρνα). Επίσης, προχωρούν έργα όπως της Digital Realty (Κρήτη, Κορωπί), επένδυση έχει ανακοινώσει η Amazon Web Services, η ΔΕΗ, σε συνεργασία με την DAMAC, για τα Σπάτα και η Eunice για το Αμύνταιο της Φλώρινας κ.α. Αναδυόμενες αγορές (κάτω των 150MW)Στις αναδυόμενες αγορές ανήκον, σύμφωνα με την C&W, πλην της Αθήνας, και οι Βιέννη, Λάγος, Βαρκελώνη, Ριάντ, Βρυξέλλες, Μόναχο, Κωνσταντινούπολη, Σαραγόσα, Μασσαλία, και Λισαβόνα. Οι αγορές αυτές βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης, ωστόσο πολλοί φορείς εκμετάλλευσης κέντρων δεδομένων τις θεωρούν ελκυστικές λόγω του φιλικού προς τις επιχειρήσεις περιβάλλοντος, της αυξανόμενης ζήτησης των καταναλωτών, της κατάλληλης γης, της διαθέσιμης ενέργειας, της συνδεσιμότητας οπτικών ινών και της δημιουργίας μιας νέας περιοχής cloud. Μαζί, αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 6,5% της συνολικής λειτουργικής δυναμικότητας (608MW) στην περιοχή Ευρώπη – Μέση Ανατολή – Αφρική (ΕΜΕΑ). Σε 21GW η χωρητικότητα στην ευρύτερη περιοχή – Τι προβλέπει η Cushman & WakefieldΓενικότερα, η Cushman & Wakefield εκτιμά ότι η χωρητικότητα των κέντρων δεδομένων στην περιοχή EMEA έχει ανέλθει συνολικά σε 21 GW μέχρι το τέλος του 2024. Αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση κατά 9% στη λειτουργική χωρητικότητα και αύξηση κατά 16% στις μελλοντικές αναπτύξεις (υπό κατασκευή και μελλοντικές) σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Ενώ οι καθιερωμένες αγορές όπως Φρανκφούρτη, Λονδίνο, Άμστερνταμ, Παρίσι και Δουβλίνο, εξακολουθούν να κυριαρχούν τόσο από άποψη λειτουργικής χωρητικότητας όσο και από άποψη συνολικού μεγέθους της αγοράς, οι φορείς εκμετάλλευσης εστιάζουν όλο και περισσότερο σε αναδυόμενες αγορές όπως το Ελσίνκι. Όπως σημείωσε ο Andrew Fray, επικεφαλής των κέντρων δεδομένων EMEA της Cushman & Wakefield, «οι περισσότερες αγορές κέντρων δεδομένων εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις, όπως περιορισμένη διαθεσιμότητα γης, περιορισμούς στην ενέργεια και αυστηρούς κανονισμούς βιωσιμότητας, γεγονός που επηρεάζει το κόστος, τα χρονοδιαγράμματα και σημαντικά την επενδυτική αβεβαιότητα τόσο για τους φορείς εκμετάλλευσης όσο και για τους επενδυτές». Κατά τον ίδιον, «παρά το γεγονός ότι χαρακτηρίζεται ως απειλή από ορισμένες πλευρές, η εμφάνιση του Deep Seek μπορεί να προσφέρει μια λύση σε ορισμένες από τις ενεργειακές απαιτήσεις που σχετίζονται με τα κέντρα δεδομένων. Μειώνοντας την ενέργεια που απαιτείται για τις λειτουργίες της AI, θα μπορούσε να συμβάλει σε πιο βιώσιμες και οικονομικά αποδοτικές υποδομές κέντρων δεδομένων. Κάποια από τα σχέδια ανάπτυξης μπορεί να επανεκτιμηθούν, αλλά η γενικότερη εικόνα είναι ότι ο ανταγωνισμός στον χώρο της AI ήταν αναπόφευκτος και είναι κατά βάση καλός για την αγορά. Είναι αξιοσημείωτο ότι η DeepSeek έγινε σημαντικό θέμα τόσο γρήγορα, παρά το γεγονός ότι δεν είχε προηγούμενο ιστορικό και αντιμετώπιζε ανησυχίες για την ασφάλεια των δεδομένων, αλλά η παρουσία της προσθέτει αναμφίβολα στην αγορά και θα οδηγήσει σε περαιτέρω καινοτομίες». Powerhouse (πάνω από 900 MW): Λονδίνο, Φρανκφούρτη, Δουβλίνο, Παρίσι, Άμστερνταμ και ΜιλάνοΑυτές οι έξι αγορές μαζί αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ήμισυ της λειτουργικής δυναμικότητας (4,4 GW) στην περιοχή EMEA και περισσότερο από το 50% της υπό κατασκευή και προγραμματισμένης ανάπτυξης (5,8 GW). «Ανεξάρτητα από το από πού προέρχεται η ζήτηση, η επεξεργασία δεδομένων ΑΙ πραγματοποιείται σε κέντρα δεδομένων. Οι μεγαλύτερες αγορές της περιοχής ‘powerhouse’ αντιπροσωπεύουν σχεδόν 6GW της μελλοντικής προσφοράς, τροφοδοτώντας την ανάπτυξη της αγοράς σε ολόκληρη την περιοχή, ενώ η νέα κατασκευαστική δραστηριότητα πρόκειται να διπλασιάσει τις τρέχουσες δυνατότητες. Οι προσπάθειες για την αειφορία συνεχίζουν να επιταχύνονται, με τους χρήστες να υιοθετούν άμεσα ή έμμεσα το πράσινο υδρογόνο, την αξιοποίηση της θερμότητας των αποβλήτων και μηχανισμούς ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Εν τω μεταξύ, οι αναδυόμενες αγορές και οι απομακρυσμένες πανεπιστημιουπόλεις που βρίσκονται εκτός των καθιερωμένων μητροπολιτικών περιοχών πρόκειται επίσης να αναδιαμορφώσουν πλήρως το τοπίο των κέντρων δεδομένων», αναφέρεται σχετικά. Το Λονδίνο θα γίνει η πρώτη αστική αγορά της ΕΜΕΑ που θα φτάσει τα 2GW σε λειτουργική χωρητικότητα μέσα στα επόμενα 3-5 χρόνια. Διαθέτει 1,44GW λειτουργικής χωρητικότητας και νέες αναπτύξεις 1,5GW που πρόκειται να παραδοθούν (265MW υπό κατασκευή, 1.260MW προγραμματισμένα). Περίπου 53 χρήστες έχουν αναπτύξει 135 κέντρα δεδομένων. Παρόλο που οι περιορισμοί ισχύος αποτελούν σημαντικό ζήτημα στο Λονδίνο, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου έχει χαρακτηρίσει τα βρετανικά κέντρα δεδομένων ως κρίσιμες εθνικές υποδομές και έχει αναθεωρήσει την πολιτική σχεδιασμού, παρέχοντας σαφή μηνύματα σταθερότητας και ανάπτυξης για τους επενδυτές. Η Φρανκφούρτη δεύτερη στη σειρά διαθέτει μια έργα σε ανάπτυξη 1,3GW. Η αγορά αποτελείται κυρίως από παρόχους colocation, συμπεριλαμβανομένων των NTT, Equinix, Digital Realty και CyrusOne. Η CloudHQ έχει επίσης σημαντικά σχέδια ανάπτυξης στην περιοχή. Σύμφωνα με την οδηγία της ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση, ο νόμος για την ενεργειακή απόδοση (EnEfG) επιβάλλει στα κέντρα δεδομένων άνω των 300 kW να ανακτούν και να επαναχρησιμοποιούν την απορριπτόμενη θερμότητα. Ενθαρρύνει την ενσωμάτωση της
Η Οικονομική Διπλωματία στα Βαλκάνια και οι ελληνικές επενδύσεις των 7,2 δισ.
Δεξιά προς αριστερά: Ο υφυπουργός Εξωτερικών, Τάσος Χατζηβασιλείου, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Εξαγωγέων, Συμεών Διαμαντίδης, ο Πρόεδρος της Ένωσης Ελληνικών Επιχειρήσεων Αλβανίας, Denald George Tafani, ο CEO της ALUMIL και Πρόεδρος επί Τιμή ΣΒΕ © ΣΒΕ Από Άννη Καρολίδου Η Ελλάδα, οι ελληνικές επιχειρήσεις, έχουν επενδύσει πάνω από 7,2 δισ. ευρώ στα Βαλκάνια και έχουν δημιουργήσει περισσότερες από 50.000 θέσεις απασχόλησης, μόνο σε Ρουμανία και Βουλγαρία, ενώ η ελληνική βιομηχανία υποστηρίζεται από τις βαλκανικές θυγατρικές του ελληνικών Ομίλων για να μπορεί να στέκεται ανταγωνιστικά στη διεθνή αγορά. Η Οικονομική Διπλωματία, μεταξύ Ελλάδας και λοιπών βαλκανικών χωρών, έχει αναπτυχθεί στη διάρκεια των τελευταίων 30 ετών, σε επίπεδο πολιτικό όπως και σε επίπεδο επιχειρηματικό, με τη χώρα μας, από το 2020 και μετά, να εστιάζει μέσα από σειρά δράσεων και έργων, σε δύο λέξεις – κλειδιά, στη «διασυνδεσιμότητα» και την «εξωστρέφεια». Την παραπάνω επισήμανση έκανε ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου, από το Thessaloniki Summit 2025 και το πάνελ για την «Οικονομική Διπλωματία στα Βαλκάνια». Το διήμερο συνέδριο (17-18/2/2025) διοργάνωσε ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ) σε συνεργασία με το Delphi Economic Forum. H Ελλάδα επίμονα υποστηρίζει ότι τα Δυτικά Βαλκάνια πρέπει να ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή οικογένεια, ενώ τα τελευταία χρόνια η κυβέρνηση – δίχως να παραγνωρίζει την σημασία των ιδιωτικών επενδύσεων- έχει ρίξει το βάρος στις υποδομές πάνω στις οποίες θα στηριχθεί η περαιτέρω οικονομική συνεργασία και ανάπτυξη, δηλαδή στα ενεργειακά δίκτυα και άρα στην ενεργειακή ασφάλεια όπως και στα δίκτυα μεταφορών. «Η Ελλάδα, με τις υποδομές που ανέπτυξε, παρέχει ενεργειακή ασφάλεια στα Βαλκάνια, μέχρι την Ουγγαρία, ενώ στα επόμενα χρόνια θα φτάνει, ως πάροχος ενέργειας, μέχρι την Ουκρανία», υπογράμμισε ο κ. Χατζηβασιλείου, προσθέτοντας ότι η εξωστρέφεια των 13 Περιφερειών της χώρας μας όπως και των επιχειρήσεων, υποστηρίζεται από τα Περιφερειακά Γραφεία του Enterprise Greece. Τέτοια γραφεία δημιουργήθηκαν στην Κεντρική Μακεδονία, τη Δυτική Ελλάδα, τα Ιόνια Νησιά και πρόσφατα, στην Καβάλα για την Ανατ. Μακεδονία και Θράκη. Επιχειρήσεις και οικονομική διπλωματίαΗ συνεργασία, είναι αυτή που φέρνει την ανάπτυξη, τόνισε ο πρόεδρος του Ομίλου ΑLUMIL και πρώην πρόεδρος του ΣΒΕ, Γιώργος Μυλωνάς. «Η Ελλάδα σήμερα δεν θα είχε Κλωστοϋφαντουργία, εάν οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν είχαν δημιουργήσει μονάδες παραγωγής στα Βαλκάνια». Η ΑLUMIL επεκτάθηκε από το 1992 σε όλα τα Βαλκάνια, αρχικά εμπορικά και μετά υλοποιώντας επενδύσεις, εφαρμόζοντας μία εταιρική πολιτική στους κατά τόπους υπαλλήλους της, που τους ενέταξε, μέσω της εκπαίδευσης και της εξειδίκευσης, στον Όμιλο. «Μία από τις πιο ακριβές μας Βαλκανικές αγορές, είναι το Κόσοβο, που παράγει κουφώματα που εξάγονται στην Ελβετία. Υλοποιήσαμε έργα στη Νέα Υόρκη με κουφώματα που κατασκευάστηκαν στη Βουλγαρία. Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας μας στην Κένυα, είναι Αλβανός. Ο διευθυντής μας στο Καζακστάν είναι από τη Ρουμανία, ενώ οι μεγαλύτερες εξαγωγές μας στη Γαλλία, γίνονται από πελάτες μας της Ρουμανίας. Η συνεργασία αποτέλεσε τον τρόπο ένταξης των Βαλκανικών αγορών, στον Όμιλο», τόνισε ο κ. Μυλωνάς. Η συνεργασία είναι στρατηγικής σημασίας για την ανάπτυξη των εξαγωγών και του διεθνούς εμπορίου, επισήμανε ο πρόεδρος του Συνδέσμου Εξαγωγέων Ελλάδος (ΣΕΒΕ), Συμεών Διαμαντίδης, υποστηρίζοντας ότι η οικονομική διπλωματία, σε επίπεδο κυβερνήσεων, φορέων και επιχειρήσεων, πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω. Ο κ. Διαμαντίδης δήλωσε ότι είναι πολύ φυσικό, για τις ελληνικές επιχειρήσεις και πιο συγκεκριμένα, για τις μεταποιητικές, να επενδύουν στη γειτονική Βουλγαρία, η οποία έχει φορολογικό συντελεστή 10% και ασφαλιστικές εισφορές στο 33%, όταν στην Ελλάδα είναι αντίστοιχα στο 22% και στο 48%. Οι επιχειρήσεις, ανάλογα με τον κλάδο στον οποίο δραστηριοποιούνται, επενδύουν όπου αποκτούν συγκριτικό πλεονέκτημα στο διεθνή ανταγωνισμό. Επόμενο είναι για τις βουλγαρικές επιχειρήσεις των κλάδων του real estate και του τουρισμού, να επενδύουν στην Ελλάδα και, για τις ελληνικές βιομηχανίες, να επενδύουν στη Βουλγαρία. Η Ελλάδα στρατηγικός εταίρος της ΑλβανίαςAν υπάρχει μία χώρα που έχει παίξει σημαντικό ρόλο στην οικονομική ανασυγκρότηση της Αλβανίας, μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος, αυτή είναι η Ελλάδα, δήλωσε ο κ. Denald George Tafani, πρόεδρος της Ένωσης Ελληνικών Επιχειρήσεων Αλβανίας. Η Ελλάδα είχε επενδύσει σε όλους τους στρατηγικούς τομείς της οικονομίας (Τράπεζες, τηλεπικοινωνίες, εκπαίδευση, υγεία), αλλά τα τελευταία χρόνια, ο ρόλος της ως εμπορικού εταίρου και άμεσου ξένου επενδυτή, περιορίστηκε. Ωστόσο, η Ελλάδα βρίσκεται στους τρεις- τέσσερις μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους της Αλβανίας. Ο κ. Tafani κάλεσε τις ελληνικές επιχειρήσεις να επενδύσουν στην Αλβανία, σε διάφορους τομείς πέραν του hot τουρισμού, να συμμετέχουν σε στρατηγικές επενδύσεις όπως το λιμάνι του Δυρραχίου και στο δίκτυο μεταφορών (σιδηρόδρομο), ενώ επισήμανε ότι το καλοκαίρι του 2024, όταν σημειώθηκε το black out στα Δυτικά Βαλκάνια, ήταν ο ΑΔΜΗΕ που έδωσε ρεύμα στη χώρα. H συνεργασία είναι εκ των ουκ άνευ για τις χώρες των Βαλκανίων, οι οποίες, στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον, θα πρέπει να επαναδιατυπώσουν τις προτεραιότητές τους, υποστήριξε η κα. Mila Nenova, Εκτελεστική Διευθύντρια του Invest Bulgaria Agency. Ελλάδα, Βουλγαρία και Ρουμανία, σαν μέλη της Ε.Ε., συνεργάζονται στενότερα σε θέματα διασύνδεσης, ενώ η πλήρης ένταξη της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, στη Συνθήκη Σένγκεν, θα συμβάλει στην ανάπτυξη του εμπορίου. Η κα. Nenova επισήμανε ότι η χώρα της διαθέτει βελτιωμένες υποδομές που μπορούν να υποστηρίξουν τις ξένες επενδύσεις, ενώ υπογράμμισε ότι μεγάλοι Όμιλοι, από άλλες γεωγραφικές περιοχές, επενδύουν σε περισσότερες της μίας Βαλκανικές χώρες, ανάλογα με τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της κάθε χώρας. Τέλος, είπε ότι οι φορείς των Βαλκανίων, πέραν της συνεργασίας σε επίπεδο στρατηγικό, θα πρέπει να δώσουν έμφαση και στην προβολή της περιοχής, στη διεθνή κοινότητα, ακριβώς για να προσελκύσουν μεγαλύτερο επενδυτικό ενδιαφέρον. Πρόβλημα η έλλειψη εργατικού δυναμικούΟ αντιπρόεδρος του Βουλγαρικού Επιμελητηρίου Εμπορίου και Βιομηχανίας, Krasimir Dachev αναφέρθηκε στην μεγάλη έλλειψη εργατικού δυναμικού, σημειώνοντας ότι στην επόμενη διετία, έχει υπολογιστεί ότι θα «λείπουν» από τη Βουλγαρία, 250.000 εργατικά χέρια. Αυτός είναι και ένας βασικός λόγος, αύξησης των μισθών. Σταδιακά οι διαφοροποιήσεις του κόστους παραγωγής, από τη μία στην άλλη βαλκανική χώρα, μειώνονται και τείνουν να σβήσουν. Για να λειτουργήσει η οικονομία της Βουλγαρίας, θα χρειαστεί μετακλητούς εργαζόμενους από το Μπαγκλαντές, το Νεπάλ και άλλες χώρες. Ο κ. Dachev επισήμανε ότι δεν πρέπει να δίνεται έμφαση μόνο στις μεγάλες επενδύσεις. Στην Ελλάδα, είπε, επενδύουν χιλιάδες Βούλγαροι στο real estate και θα ήταν πολύ χρήσιμο, σε κάθε Δήμο, να δημιουργηθεί ένα γραφείο εξυπηρέτησης αυτών των επενδυτών, οι οποίοι
Εξαγωγές: Ποιοι κλάδοι υπεραποδίδουν και πού υστερούμε
Εξαγωγές, κοντέινερ ©Freepik Από Βαγγέλης Μανδραβέλης Η παραγωγή αγροτικών προϊόντων, η μεταποίηση τροφίμων και η ενέργεια, είναι τρεις κλάδοι στους οποίους η ελληνική επιχειρηματικότητα τα τελευταία 10-15 χρόνια κέρδισε έδαφος, προχώρησε σε εξαγωγές και ενίσχυσε την ανταγωνιστικότητα της χώρας μας. Πλέον, στην Ελλάδα, παράγονται περισσότερα αγροτικά προϊόντα από ό,τι στο παρελθόν και πωλούνται στο εξωτερικό. Επιπλέον, η μεταποίηση τροφίμων έχει καταστεί μια ισχυρή εξαγωγική δύναμη της χώρας η οποία αποφέρει ετήσια πλεονάσματα της τάξης άνω του 1 δισ. ευρώ ετησίως. Από την άλλη πλευρά, ο τομέας της ενέργειας, αν και παραμένει ελλειμματικός στο εξωτερικό ισοζύγιό του, εντούτοις φαίνεται ότι οι επενδύσεις που γίνονται τόσο στην επεξεργασία ορυκτών καυσίμων (Motor-Oil, Helleniq Energy), όσο και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οδηγούν σε μείωση της εξάρτησής της χώρας από το εξωτερικό. Ακόμη πλεονασματικός για τη χώρα αναδεικνύεται ο κλάδος επεξεργασίας αργιλίου (βωξίτης, αλουμίνιο), με τις μεγάλες μονάδες της Metlen, της Viohalco κ.ά., να κυριαρχούν όχι στην ελληνική, αλλά στην ευρωπαϊκή Αγορά. Ο κλάδος των ποτών (παραγωγοί μπύρας, κρασιού κ.λπ.), αναψυκτικών (Coca-Cola) και προϊόντων καπνού επίσης είναι πλεονασματικός για τη χώρα, κυρίως εξαιτίας των προϊόντων καπνού, είτε ακατέργαστων, είτε επεξεργασμένων (Παπαστράτος, JTI). Σύμφωνα με μελέτη της εταιρείας Stochasis, η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της χώρας μας στους έξι αυτούς ξεχωριστούς κλάδους, οδήγησε σε ετήσια βελτίωση του εμπορικού ισοζυγίου της χώρας κατά περίπου 4,9 δισ. ευρώ μεταξύ 2011 και 2023. Προς την κατεύθυνση αυτή, συνέβαλαν και ειδικοί λόγοι, όπως είναι οι μεγάλες ανατιμήσεις σε ορισμένα προϊόντα όπως π.χ. το ελαιόλαδο. Το 2023 οι εξαγωγές ελαιόλαδου από την Ελλάδα εκτοξεύθηκαν σε 1,3 δισ. ευρώ, από 0,86 δισ. ευρώ, που ήταν το 2022, μια αύξηση που δεν δικαιολογείται από τον όγκο, αλλά από την μεταβολή της τιμής. Επιπλέον, κλάδοι που βοήθησαν το εξωτερικό εμπόριο της χώρας, είναι τα γαλακτοκομικά-τυροκομικά, που από το 2020 και μετά είναι πλεονασματικοί κλάδοι, ενώ μέχρι και το 2019 ήταν ελλειμματικοί. Επίσης σημαντικά πλεονασματικός είναι ο κλάδος των ιχθυοκαλλιεργειών, ενώ αντίθετα, βαριά ελλειμματικός στην Ελλάδα είναι ο κλάδος του κρέατος. Το έλλειμμα στα προϊόντα κρέατος το 2023 ξεπέρασε το 1,5 δισ. ευρώ, από 1 δισ. ευρώ που ήταν στη δεκαετία του 2010. Η επιδείνωση αυτή, εξανέμισε μεγάλο μέρος της μεγάλης αύξησης των ελληνικών εξαγωγών σε γεωργοκτηνοτροφικά προϊόντα, όπως είναι τα γαλακτοκομικά και οι ιχθυοκαλλιέργειας της περιόδου, 2011-2023. Συνολικά, ωστόσο, η πρωτογενής παραγωγή καθίσταται το success story της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Από βαριά ελλειμματικός κλάδος, που ήταν στην εποχή έναρξης της οικονομικής κρίσης, γύρισε στο «πράσινο» το 2023 και πλέον είναι οριακά πλεονασματικός. Το ίδιο ισχύει και με τη μεταποίηση τροφίμων, όπου το μικρό πλεόνασμα της περιόδου 2010-2011, έχει πλέον μετατραπεί σε ισχυρό πλεόνασμα, άνω του 1 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση τα τελευταία χρόνια. Τέλος, και ο τομέας ενέργειας, αν και παραμένει ελλειμματικός, την τελευταία 10ετία βελτίωσε σημαντικά τη θέση του. Οι εξαγωγές ενεργειακών προϊόντων την περίοδο 2011-2023 αυξήθηκαν κατά 122%, όταν οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 56%. Το έλλειμα περιορίσθηκε κατά περίπου 1 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση και αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι και το 2023, οι αναταράξεις στον τομέα της ενέργειας συνεχίζονται, αφού δεν έχουν κλείσει ακόμη οι «πληγές» που έχει ανοίξει ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος. Πού υποχωρήσαμεΚάπου εδώ όμως τελειώνουν οι επιτυχίες της ελληνικής επιχειρηματικότητας και ξεκινούν οι κλασικές εξαρτήσεις της χώρας από τα προϊόντα των εξωτερικών αγορών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας Stochasis (Ελληνικές Εξαγωγές: Εξελίξεις – Προοπτικές), η χώρα παραμένει εξαρτημένη στις υπόλοιπες 14 μεγάλες κατηγορίες εξωτερικού εμπορίου της χώρας με βάση την συνδυασμένη ονοματολογία των αγαθών (κατηγοριοποίηση αγαθών κατά CN). Ο βασικότερος κλάδος εξάρτησης της χώρας από αγορές του εξωτερικού είναι οι κλάδοι αυτοκινήτων, αεροπλάνων και πλοίων. Το έλλειμμα στη συγκεκριμένη αγορά, το 2023 έφτασε τα 4,7 δισ. ευρώ, με το 90% αυτού του ελλείμματος να το διαμορφώνει η αγορά του αυτοκινήτου. Και δεν είναι μόνον αυτό. Το έλλειμμα επιδεινώνεται επικίνδυνα, αφού από περίπου 1,7 δισ. ευρώ που ήταν το 2011, το 2023 πλησίασε τα 4,7 δισ. ευρώ, ενώ εκτιμάται δε ότι υπήρξε ακόμη μεγαλύτερη διεύρυνση μέσα στο 2024. Αξίζει να αναφερθεί ότι το εμπορικό έλλειμμα της χώρας στα οχήματα (CN 87 που περιλαμβάνει κάθε είδους αυτοκινούμενου), το 2023 έχει ξεπεράσει κατά πολύ το έλλειμμα του 2009. Επίσης, μεγάλα ελλείμματα σημειώνει η Ελλάδα, σε όλες τις κατηγορίες εργαλείων και μηχανών που αξιοποιούνται στην επικράτειά της, είτε αυτά αφορούν ηλεκτρικές μηχανές, οπτικοακουστικές μηχανές, Η/Υ και άλλο ηλεκτρονικό εξοπλισμό. Η Ελλάδα ακόμη είναι έντονα εξαρτημένη και από είδη ένδυσης και υπόδησης, καθώς πλέον οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν μπορούν να ανταγωνιστούν τις μεγάλες πολυεθνικές αλυσίδες διάθεσης ειδών ένδυσης και υπόδησης που παράγουν στο εξωτερικό και σαρώνουν την εγχώρια αγορά σε πωλήσεις. Μάλιστα, φαίνεται ότι στα χρόνια της κρίσης, παρά τη μείωση του ελλείμματος στα είδη ένδυσης και υπόδησης, πήρε πάλι την ανιούσα και μάλιστα το 2023, το συγκεκριμένο έλλειμμα οδεύει σε ιστορικό υψηλό (2,4 δισ. ευρώ). Τη συγκεκριμένη χρονιά, εισήγαμε υποδήματα και ενδύματα, αξίας 3,6 δισ. ευρώ και εξήγαμε αντίστοιχα προϊόντα αξίας 1,2 δισ. ευρώ. Τέλος, βαριά εξαρτημένη από εισαγωγές είναι και η εγχώρια αγορά χημικών, παρά την σημαντικά ανάκαμψη της φαρμακοβιομηχανίας. Το ελλειμματικό εμπορικό ισοζύγιο, παρά τη σημαντική αύξηση των εξαγωγών (ιδίως στη φαρμακοβιομηχανία) επιδεινώθηκε στα χρόνια κρίσης έστω και οριακά. Πηγή: powergame.gr