Οι δημοφιλέστεροι προορισμοί για το Πάσχα σε Ελλάδα και εξωτερικό
Με κομμένη την ανάσα, τουριστικοί πράκτορες και ξενοδόχοι παρακολουθούν τις κρατήσεις στους ελληνικούς προορισμούς για την περίοδο του Πάσχα Photo: Πάσχα στην Κέρκυρα © Intime Από Βίκη Τρύφωνα Με κομμένη την ανάσα, τουριστικοί πράκτορες και ξενοδόχοι παρακολουθούν τις κρατήσεις στους ελληνικούς προορισμούς για την περίοδο του Πάσχα. Μέχρι στιγμής, τα ταξιδιωτικά γραφεία καταγράφουν μια μικρή μείωση σε σχέση με την περσινή πασχαλινή περίοδο, αλλά όλες οι ενδείξεις συνηγορούν ότι φέτος θα κυριαρχήσει η λογική των last minute κρατήσεων, καθώς οι αναζητήσεις για ελληνικούς προορισμούς εμφανίζονται αυξημένες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Ομοσπονδία Ελληνικών Συνδέσμων Γραφείων Ταξιδίων & Τουρισμού (FedHATTA), η ελληνική αγορά χαρακτηρίζεται από συγκρατημένη αισιοδοξία. Παρότι οι πρώτες κρατήσεις δεν έφτασαν τα επίπεδα του 2024, οι αναζητήσεις δείχνουν ότι οι ταξιδιώτες καθυστερούν να κλείσουν τις διακοπές τους, πιθανώς λόγω οικονομικών παραμέτρων και της αβεβαιότητας που δημιουργεί το γενικότερο οικονομικό περιβάλλον. Η ζήτηση από το εξωτερικόΣύμφωνα με την μέχρι στιγμής εικόνα της ζήτησης που καταγράφει η FedHATTA στον εισερχόμενο τουρισμό, οι περισσότερες κρατήσεις προέρχονται τόσο από την Ευρώπη (Ισπανία, Ιταλία) όσο και από μακρινές αγορές (Λ. Αμερική, ΗΠΑ, Ιαπωνία). Οι δημοφιλέστεροι προορισμοί των αγορών αυτών για την περίοδο του Πάσχα είναι η Αθήνα, τα νησιά του Νοτίου Αιγαίου, η Κρήτη, η Πελοπόννησος, η Χαλκιδική, ενώ και η κρουαζιέρα απορροφά σημαντικό μέρος της ζήτησης. Παρ’ όλο που οι ταξιδιωτικοί πράκτορες καταγράφουν κάμψη στη ζήτηση από διεθνείς ταξιδιώτες, τα στοιχεία της εταιρείας ερευνών ForwardKeys δείχνουν ότι οι αναζητήσεις πτήσεων για την περίοδο του Πάσχα (7-21 Απριλίου 2025) έχουν αυξηθεί κατά 36% σε σχέση με το 2024. Μάλιστα, οι παραθαλάσσιοι προορισμοί της Ευρώπης προσελκύουν ακόμα περισσότερο το ενδιαφέρον των ταξιδιωτών, μια και το φετινό Πάσχα είναι αρκετά αργότερα από το περσινό (31 Μαρτίου 2024) και ο καιρός αναμένεται πιο ζεστός. Έτσι οι αναζητήσεις πτήσεων για προορισμούς της Μεσογείου έχουν αυξηθεί κατά 59% σε σχέση με πέρυσι. Την πρωτοκαθεδρία στις αναζητήσεις φέτος έχει η Κωνσταντινούπολη, ή τουλάχιστον αυτό ίσχυε μέχρι πριν το ξέσπασμα των διαδηλώσεων και της πολιτικής αναταραχής που έφερε η σύλληψη του Δημάρχου, Εκρέμ Ιμάμογλου, στις 19 Μαρτίου. Πάντως τα στοιχεία της ForwardKeys δείχνουν ότι η Κωνσταντινούπολη κατέχει μερίδιο αγοράς στις αναζητήσεις για το Πάσχα της τάξης του 3,7%, αυξημένο κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με πέρυσι. Η συνέχιση των κινητοποιήσεων θα κρίνει την εξέλιξη της φετινής πασχαλινής περιόδου για τον δημοφιλή προορισμό της Τουρκίας. Ψηλά στη λίστα των αναζητήσεων βρίσκεται και η Ισπανία με τις Βαλεαρίδες Νήσους της, με την Πάλμα ντε Μαγιόρκα να βλέπει μια εντυπωσιακή άνοδο στις αναζητήσεις της τάξης του 79%, με συνολικό μερίδιο αγοράς 3,1%. Σε ό,τι αφορά τους ελληνικούς προορισμούς, το Ηράκλειο, η μεγάλη αεροπορική πύλη εισόδου για την Κρήτη, καταλαμβάνει μερίδιο 1% των αναζητήσεων των Ευρωπαίων (αυξημένο κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες) και η Θεσσαλονίκη, η αεροπορική πύλη εισόδου της Χαλκιδικής, καταλαμβάνει μερίδιο 0,8% των αναζητήσεων (αυξημένο κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες). Πού θα πάνε οι Έλληνες το ΠάσχαΣτο εσωτερικό της χώρας, οι Έλληνες ταξιδιώτες εμφανίζουν μόλις οριακή μείωση όσον αφορά τα ταξίδια τους τόσο εντός της Ελλάδας όσο και εκτός. Όπως αναφέρει η FedHATTA, στις οργανωμένες διακοπές σε μακρινούς προορισμούς κυριαρχούν η Νέα Υόρκη, με δεκαήμερα πακέτα από 1.675 €, η Κίνα με πακέτα 11 ημερών από 1.350 €, η Ιαπωνία με δώδεκα ημέρες από 3.950 € και η Κούβα με τα πακέτα 10 ημερών να ξεκινούν από 1.490 €. Άλλες δημοφιλείς επιλογές είναι τα πακέτα 11 ημερών για Ουζμπεκιστάν, που ξεκινούν από 990 €, οι πενθήμερες αποδράσεις στο Κάιρο, από 670 €, και τα ταξίδια 6 ημερών στο εξωτικό Μπαλί, από 670 €. Μεγάλη ζήτηση καταγράφεται και για κοντινούς Ευρωπαϊκούς προορισμούς. Τα πενθήμερα πακέτα για Άμστερνταμ ξεκινούν από 895 €, για Βαρκελώνη από 765 €, για Πολωνία και Ρώμη από 795 ευρώ για καθεμία, για Βερολίνο από 745 ευρώ και για Κύπρο από 645 ευρώ. Ταυτόχρονα, τα εξαήμερα πακέτα για Λισαβόνα ξεκινούν από 745€ και για συνδυαστική εμπειρία στην Ελβετία και Γαλλία από 995€. Η Κωνσταντινούπολη και το Παρίσι, επίσης με διάρκεια πέντε και έξι ημερών αντίστοιχα, προσφέρονται σε τιμές που κυμαίνονται από 625 € και 629 € αντίστοιχα. Οι δημοφιλέστεροι προορισμοί των Ελλήνων στο εσωτερικόΤαυτόχρονα, κινητικότητα παρουσιάζουν προορισμοί σε όλη την Ελλάδα, οι οποίοι προσφέρονται σε πακέτα τεσσάρων έως πέντε ημερών με διαμονή σε τετράστερα και πεντάστερα ξενοδοχεία και με ΙΧ. Έμφαση δίνεται στους τόπους όπου πραγματοποιούνται ιδιαίτεροι εορτασμοί για το Πάσχα, όπως η Κρήτη (Ρέθυμνο και Χανιά), η Κέρκυρα και Ζάκυνθος, η Χίος, η Σύρος, η Μονεμβασιά, το Λεωνίδιο, η Χαλκιδική, η Άνδρος, η Ύδρα, η Αράχωβα, το Αγρίνιο, η Καλαμάτα κ.α. Στη Β. Ελλάδα, οι αποδράσεις στη Βέροια ξεκινούν από 600 ευρώ, στη Ξάνθη από 462, στην Αλεξανδρούπολη από 180 €, στη Θεσπρωτία από 187 ευρώ και στα Ιωάννινα από 285 ευρώ. Στην κεντρική και νότια Ελλάδα, τα πακέτα για Καλαμάτα ξεκινούν από 228 €, στο Ναύπλιο από 208€, στην Ολυμπία από 189 ευρώ και στη Καλαμπάκα από 204€. Στους νησιωτικούς και παραθαλάσσιους προορισμούς, οι οργανωμένες Πασχαλινές διακοπές στη Ζάκυνθο ξεκινούν από 576€, στο Πόρτο Χέλι από 648€, στην Κέρκυρα από 204€ και στη Χαλκιδική από 558 ευρώ. Επιπλέον, στη βάση των τετραήμερων γκρουπ, η μεγαλύτερη κινητικότητα καταγράφεται στους ακόλουθους προορισμούς: λίμνη Πλαστήρα από 259€, λίμνη Κερκίνη από 375€, Λευκάδα από 395€, Μάνη από 415€, Σύρος από 469€ και Ζαγοροχώρια από 599€. Τέλος, τα πακέτα για Πάτμο, 6 ημερών, ξεκινούν από 619€. Πηγή: powergame.gr
Στο φουλ οι κρατήσεις σε μικρά ξενοδοχεία στην Αθήνα, αναμονή για τις Κυκλάδες
Αύξηση 10% στις πληρότητες, αλλά και ανατιμήσεις, για τα ξενοδοχεία στην Αθήνα. Χαμηλή κίνηση, αλλά αισιοδοξία στις Κυκλάδες Photo: Ο ιδρυτής της Square Lime, Βασίλης Λαπαναΐτης © PowerGame.gr Από Βίκη Τρύφωνα Η τουριστική περίοδος στην Αθήνα ξεκίνησε δυναμικά, με τα μικρά ξενοδοχεία να καταγράφουν υψηλές πληρότητες, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Square Lime Hospitality Management. Παρ’ ότι η θερινή σεζόν είναι ακόμα σε πρώιμο στάδιο για τις Κυκλάδες, η ζήτηση αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τους επόμενους μήνες. Αθήνα: Αύξηση 10% σε πληρότητα και τιμέςΤα boutique ξενοδοχεία στην Αθήνα εμφανίζουν εξαιρετικές επιδόσεις, με σταθερά ανοδική πορεία σε ό,τι αφορά την πληρότητά τους. Έτσι, με βάση τα στοιχεία της Square Lime, τα οποία προέρχονται από τις βάσεις δεδομένων και τα εσωτερικά reports των συστημάτων της και αφορούν αποκλειστικά boutique ξενοδοχεία, οι πληρότητες μέχρι στιγμής παρουσιάζουν μια αύξηση της τάξης του 10%. Η αυξημένη ζήτηση έχει επιτρέψει και την ανατίμηση των τιμών, με μέση αύξηση της τάξεως του 5%-10% σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά. Αλλά και για τη Μάνη υπάρχει δυναμική άνοδος της ζήτησης, ιδιαίτερα από τα τέλη Μαΐου έως και τον Οκτώβριο, με έμφαση στον μήνα Αύγουστο, καθώς μεγαλώνει συνεχώς το ενδιαφέρον από Ευρωπαίους που αναζητούν δροσερότερους και πιο ήσυχους προορισμούς εντός καλοκαιριού. Έτσι, στην περιοχή η αύξηση της συνολικής πληρότητας φτάνει το 20%, κάτι στο οποίο βοηθά και η ενισχυμένη αεροπορική συνδεσιμότητα μέσω του Αεροδρομίου Καλαμάτας. Κυκλάδες: Χαμηλή κίνηση, αλλά αισιοδοξία για το καλοκαίριΣε αντίθεση με την Αθήνα, οι Κυκλάδες δεν έχουν ακόμα φτάσει στα επιθυμητά επίπεδα κρατήσεων. Παρά το γεγονός ότι η σεζόν ανοίγει σταδιακά, οι πληρότητες παραμένουν μέτριες, με τους ξενοδόχους να εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία για το προσεχές καλοκαίρι. Σύμφωνα με τη Square Lime Hospitality Management, η καθυστερημένη έναρξη των κρατήσεων οφείλεται στην οικονομική αβεβαιότητα και στις μεταβολές στις ταξιδιωτικές συνήθειες των τουριστών. Τα στοιχεία έως τον Μάρτιο 2025 αποτυπώνουν τη δυναμική σημαντικών περιοχών για τον ελληνικό τουρισμό: • Η Μύκονος προς το παρόν για το 2025 δεν παρουσιάζει απτές ενδείξεις ανάκαμψης, ενώ χαρακτηριστική είναι η μείωση της μέσης τιμής πώλησης και η επανεξέταση της εποχικότητας με στόχο την προσαρμογή τιμολόγησης. Αυτήν τη στιγμή η μέση τιμή είναι μειωμένη κατά 30% σε σύγκριση με πριν από δύο χρόνια και κατά περίπου 10% σε σύγκριση με πέρυσι, ενώ η συνολική πληρότητα εμφανίζεται μειωμένη κατά 10%. Ωστόσο, εκτιμάται ότι σταδιακά το ενδιαφέρον αναθερμαίνεται και με σωστή τιμολογιακή πολιτική υπάρχουν περιθώρια ο προορισμός να ισορροπήσει στα περσινά επίπεδα. • Για την Ίο, η παραδοσιακή high season δεν έχει προς το παρόν επιδείξει τη δυναμική προηγούμενων ετών, παρ’ όλα αυτά η μέση τιμή παραμένει σταθερή. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Ιούλιος και ο Αύγουστος εμφανίζουν μειωμένες πληρότητες κατά 10%, ενώ αντίθετα ο Σεπτέμβριος κινείται ανοδικά κατά 15%. H πληρότητα του νησιού επηρεάζεται σημαντικά από την αντίστοιχη της Σαντορίνης, όπου οι κρατήσεις «πάγωσαν» κατά την περίοδο της αυξημένης σεισμικής δραστηριότητας. • Στην Πάρο, ο Μάιος και ο Ιούνιος 2025 έχουν φτάσει ήδη στο 75% της συνολικής ζήτησης, συγκριτικά με το αντίστοιχο δίμηνο του 2024, ενώ σημειώνεται αύξηση κρατήσεων σε low season μήνες, όπου τα αεροπορικά εισιτήρια είναι πιο οικονομικά. Η Πάρος ωφελείται από την επιλογή ταξιδιωτών να ταξιδεύουν σε περιόδους value for money και η σταδιακή ανακατανομή της ζήτησης οδηγεί σε μεγαλύτερη διάρκεια της σεζόν. • Τέλος, η Νάξος, που αποτελεί το πιο ώριμο μοντέλο ανάπτυξης προορισμού στο χαρτοφυλάκιο της Square Lime, παρουσιάζει και το 2025 αύξηση 10%-15% στις πληρότητες, χωρίς απώλεια ταυτότητας και με έλεγχο στη διανομή, διαμορφώνοντας ένα πραγματικό παράδειγμα σταδιακής και βιώσιμης ανάπτυξης. Η αύξηση της μέσης τιμής πώλησης κυμαίνεται από 5% έως 10%. Οι διεθνείς αγορέςΣε ό,τι αφορά τις διεθνείς τάσεις, σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσε το τμήμα αναλύσεων της Square Lime έως τον Μάρτιο φέτος, η ζήτηση στην Ευρώπη παραμένει σταθερή, αλλά με «αυξημένη ευαισθησία» στις τιμές και έμφαση στην αυθεντικότητα και την ανάδειξη της τοπικής κουλτούρας. Για παράδειγμα, οι Βρετανοί εμφανίζουν σημαντικό άνοδο στη ζήτηση, με τις κρατήσεις μέχρι στιγμής να είναι αυξημένες κατά 10% σε σύγκριση με πέρυσι, αλλά η επιλογή προορισμού επηρεάζεται από Low-cost carriers και charters. Οι Γερμανοί συνεχίζουν να ταξιδεύουν (οι κρατήσεις κυμαίνονται στα ίδια επίπεδα με πέρυσι), αλλά με αυξημένη προσοχή στο κόστος, κάτι που αντικατοπτρίζεται στην ελαφρώς μειωμένη μέση δαπάνη σε σχέση με το 2024. Σε γενικές γραμμές, η οικονομική αστάθεια που καταγράφεται συνολικά στην Ευρώπη επηρεάζει και τον προγραμματισμό των ταξιδιωτών. Αντίστοιχη είναι η εικόνα και για τις ΗΠΑ, όπου οι ανησυχίες για ύφεση και η αστάθεια του δολαρίου έναντι του ευρώ επηρεάζουν τις αποφάσεις για ταξίδια στην Ευρώπη και την Ελλάδα, παρ’ ότι η ζήτηση εμφανίζεται αυξημένη έως και κατά 20%. Τα βασικότερα συμπεράσματα είναι ότι η μείωση του χρόνου μεταξύ κράτησης και άφιξης καθιστά την ευελιξία σε τιμές, όρους και προσφορές κρίσιμη, ενώ και οι επιθετικές στρατηγικές των OTAs (Online Travel Agencies) επηρεάζουν τις τιμές και μειώνουν τα περιθώρια κέρδους. Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι οι επισκέπτες αποφεύγουν πλέον τον συνδυασμό υψηλής θερμοκρασίας, κοσμοσυρροής και κόστους, επομένως η στρατηγική ανάπτυξη σε Μάιο, Ιούνιο, Σεπτέμβριο και Οκτώβριο γίνεται προτεραιότητα. Square Lime Hospitality Management: 10 χρόνια στην ελληνική αγοράΗ Square Lime Hospitality Management γιορτάζει φέτος 10 χρόνια δραστηριοποίησης στην ελληνική αγορά. Η εταιρεία έχει εδραιώσει τη θέση της στον χώρο της διαχείρισης μικρών ξενοδοχείων και boutique καταλυμάτων, προσφέροντας υπηρεσίες που αυξάνουν την αποδοτικότητα και την πληρότητα των συνεργαζόμενων μονάδων. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 62% των κρατήσεων στα καταλύματά της γίνεται απευθείας ή μέσω luxury travel advisors. «Σε μια βιομηχανία όπως ο τουρισμός, που μεταβάλλεται δυναμικά, τόσο διεθνώς, όσο και στην Ελλάδα, προκειμένου να προσαρμοστεί στις διαρκώς αυξανόμενες προκλήσεις, το βασικό ζητούμενο σήμερα είναι η φιλοξενία με νόημα, που μετριέται σε συναισθήματα και εμπειρίες», σχολιάζει ο ιδρυτής της Square Lime, κ. Βασίλης Λαπαναΐτης. Από την ίδρυσή της το 2015, με 4 ξενοδοχεία σε Νάξο και Ίο, έως σήμερα, που διαχειρίζεται ένα χαρτοφυλάκιο περισσότερων από 40 επιλεγμένων μονάδων σε 10 προορισμούς, από τις Κυκλάδες έως τη Μάνη, η Square Lime δεν παρακολουθεί απλώς τις νέες τάσεις, αλλά τις συνδιαμορφώνει, επαναπροσδιορίζοντας τι σημαίνει boutique φιλοξενία στην Ελλάδα του σήμερα και του αύριο. Πηγή: powergame.gr
Πέντε χρόνια μετά το κραχ της πανδημίας οι αγορές “βλέπουν” μια νέα κρίση
Του Dan Irvine Την προηγούμενη εβδομάδα συμπληρώθηκαν πέντε χρόνια από το κραχ της πανδημίας, με τις αγορές να κατρακυλούν στο χαμηλότερό τους επίπεδο στις 23 Μαρτίου 2020, και έπειτα να παίρνουν φόρα για ένα από τα μεγαλύτερα ράλι στην Ιστορία τους. Με ώθηση από την κρατική στήριξη και τη διευκολυντική δημοσιονομική πολιτική που ακολουθήθηκε, ο S&P 500 εκτινάχθηκε με ένα θηριώδες 155% έως τις 26 Μαρτίου 2025, σύμφωνα με στοιχεία του Yahoo Finance. Κινητήριες δυνάμεις: οι εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη, η αύξηση της τηλεργασίας και τα μέτρα τόνωσης της οικονομίας. Οι επενδυτές που αγόραζαν με συνέπεια κατά τη διάρκεια της ύφεσης -ιδίως όσοι επέλεγαν τίτλους της αμερικανικής τεχνολογίας- έχουν επιβραβευθεί πλουσιοπάροχα. Σπάνια οι κάτοχοι περιουσιακών στοιχείων έχουν βιώσει μια τόσο ευνοϊκή περίοδο. Ωστόσο, οι επιπτώσεις από την πανδημία του covid δεν έφεραν μόνο ευημερία. Ο πληθωρισμός, ο οποίος εκτινάχθηκε στο 9,1% το 2022 στο υψηλότερο του επίπεδο τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, έχει αυξήσει το κόστος διαβίωσης, έχει επιδεινώσει τις οικονομικές ανισότητες και έχει συμβάλει στην ενίσχυση του πολιτικού λαϊκισμού και στην κλιμάκωση των γεωπολιτικών αναταραχών παγκοσμίως. Πέντε χρόνια μετά, η οικονομία των ΗΠΑ βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή. Η προσέγγιση για τόνωση της οικονομίας (2020) έχει δώσει τη θέση της στον προστατευτισμό της δεύτερης διακυβέρνησης Τραμπ: δασμοί 25% σε συγκεκριμένα προϊόντα που εισάγονται από συγκεκριμένα κράτη, αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική, “μικρότερο” ομοσπονδιακό κράτος και απορρύθμιση – μια πολιτική στροφή που μπορεί να υπονομεύσει το μοντέλο ανάπτυξης που κυριάρχησε την τελευταία πενταετία. Από την υπερβολή στη λιτότηταΟι αντιδράσεις της αγοράς είναι εμφανείς. Από τις 26 Μαρτίου 2025, ο S&P 500 έχει υποχωρήσει κατά 7,3% από το ιστορικό υψηλό του στις 6.147,43 μονάδες στις 19 Φεβρουαρίου 2025, με τις ανησυχίες για την εφοδιαστική αλυσίδα που αναζωπύρωσε η δασμολογική πολιτική Τραμπ να “φρενάρουν” το ράλι της τεχνολογίας. Ο πανικός δεν έχει εμφανιστεί στις χρηματιστηριακές συναλλαγές, αλλά η διάθεση των επενδυτών έχει “βαρύνει” ξαφνικά. Η καταναλωτική εμπιστοσύνη έχει υποχωρήσει σε χαμηλότερα επίπεδα απ’ ότι στις χειρότερες μέρες της κρίσης από την πανδημία πριν πέντε χρόνια, ενώ οι προσδοκίες των επενδυτών έχουν επιδεινωθεί, με το 60% να είναι bearish απέναντι στις μετοχές, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έρευνα της American Association of Individual Investors. Ιστορικά, μια τέτοια απαισιοδοξία έχει δώσει ευκαιρίες για αγορά. Σε αντίθεση, όμως, με προηγούμενους κύκλους, οι μετοχές δεν έχουν φτάσει σε μακροπρόθεσμα χαμηλά παράλληλα με αυτό το επενδυτικό αίσθημα – γεγονός που υποδηλώνει μια βαθύτερη ανησυχία στις αγορές. Τι κρύβεται πίσω από αυτή την ανησυχία; Πέρα από την επενδυτική διάθεση, οι οικονομικοί δείκτες παρουσιάζουν μεικτή εικόνα. Η ανεργία παραμένει σταθερή στο 4,1%, σύμφωνα με το Γραφείο Στατιστικής Εργασίας, και οι καταναλωτικές δαπάνες δείχνουν ανθεκτικότητα. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις από το μοντέλο GDPNow της Atlanta Fed που ανακοινώθηκαν στις 26 Μαρτίου δείχνουν συρρίκνωση του ΑΕΠ, με την πραγματική αύξηση του ΑΕΠ για το α’ τρίμηνο του 2025 να εκτιμάται σε αρνητικό 1,8% – γεγονός που αποτυπώνει σημαντική οικονομική επιβράδυνση σε σχέση με τα προηγούμενα τρίμηνα και υποδηλώνει εν δυνάμει “κόντρα ανέμους” για την οικονομική ανάπτυξη. Παγκόσμια μετατόπισηΟι ροές κεφαλαίων δείχνουν ακόμα πιο ξεκάθαρα ότι το τοπίο μεταβάλλεται. Τα κεφάλαια κατευθύνονται όλο και περισσότερο προς την Ευρώπη και την Κίνα, αντιστρέφοντας μια δεκαετία κυριαρχίας των αμερικανικών μετοχών, όπως αναφέρει το Yahoo Finance. Αυτή η μετατόπιση κινδυνεύει να στερήσει από τις αμερικανικές μετοχές τις εισροές που στήριξαν την άνοδό τους μετά την πανδημία. Δικαιολογημένα, οι επενδυτές είναι επιφυλακτικοί. Το κραχ της πανδημίας έδειξε ότι οι οικονομίες εξελίσσονται σταδιακά μέχρι κάποιος καταλύτης να προκαλέσει μια ραγδαία αλλαγή. Πριν από πέντε χρόνια, ο καταλύτης αυτός πυροδότησε μια ευημερία που τροφοδοτήθηκε από την αφθονία. Σήμερα, μια πολιτική προστατευτισμού θα μπορούσε να φέρει τις αμερικανικές μετοχές αντιμέτωπες με προκλήσεις που δεν έχουν παρατηρηθεί από τον Μάρτιο του 2020. Θα προσαρμοστούν οι επενδυτές σε αυτή την πραγματικότητα ή θα στρέψουν την προσοχή τους στις πιο ελπιδοφόρες αγορές του εξωτερικού; Η πορεία των επόμενων πέντε ετών κάλλιστα μπορεί να εξαρτηθεί από αυτή την απόφασή τους. Απόδοση – επιμέλεια: Μιχάλης Παπαντωνόπουλος Πηγή: forbesgreece.gr
Στα 880 ο νέος κατώτατος μισθός: Ποια επιδόματα αυξάνονται – Αυξάνεται και το κόστος πλασματικών ετών
O εισαγωγικός μισθός των δημοσίων υπαλλήλων θα ευθυγραμμιστεί με τον κατώτατο μισθό του ιδιωτικού τομέα από τα 850 στα 880 ευρώ Από την Αργυρώ Μαυρούλη Η νέα αύξηση του κατώτατου μισθού κατά 6% από 830 στα 880 ευρώ από την 1η Απριλίου αναμένεται να συμπαρασύρει σειρά επιδομάτων που καταβάλλει η Δημόσια Υπηρεσίας Απασχόλησης, τα οποία έχουν ως βάση υπολογισμού τον εκάστοτε κατώτατο μισθό και το εκάστοτε βασικό ημερομίσθιο. Ο νέος κατώτατος μισθός επηρεάζει άμεσα και τον δημόσιο τομέα, καθώς από την 1η Απριλίου 2025 ο εισαγωγικός μισθός των δημοσίων υπαλλήλων θα ευθυγραμμιστεί με τον κατώτατο μισθό του ιδιωτικού τομέα από τα 850 στα 880 ευρώ. Με την αύξηση του κατώτατου μισθού από τα 830 ευρώ στα 880 ευρώ, το βασικό ημερομίσθιο ανειδίκευτου εργάτη θα ανέλθει στα 39,4 ευρώ από 37,10 ευρώ που είναι σήμερα ενώ το μηνιαίο επίδομα ανεργίας θα ανέλθει στα 540,32 από 509 ευρώ που είναι τώρα. Παράλληλα, αυξάνονται το δώρο Πάσχα, το δώρο Χριστουγέννων και το επίδομα αδείας. Ειδικότερα το επίδομα αδείας από 556,05 ευρώ θα φτάσει στα 589,41 ευρώ. Το Δώρο Πάσχα (15 ημερομίσθια για τους αμειβόμενους με μισθό και 13 ημερομίσθια για τους αμειβόμενους με ημερομίσθιο, ήτοι από 556,05 σε 589,41 ευρώ και από 481,91ευρώ, σε 510,82 ευρώ αντίστοιχα). Το Δώρο Χριστουγέννων θα διαμορφωθεί από 830 σε 880 ευρώ. Τα επιδόματα που αυξάνονται λόγω της αύξησης του κατώτατου είναι τα εξής: 1.Ανεργίας (55% του βασικού ημερομισθίου, ή 61,4% του κατώτατου μισθού). Θα φτάσει στα 540 από 509 ευρώ 2.Γάμου (10% του κατώτατου μισθού) από 83 ευρώ στα 88 ευρώ 3.Τριετιών (10%-30% στον βασικό μισθό). 4.Επίδομα εργασίας (50% του επιδόματος ανεργίας μέχρι τη λήξη). Θα ανέλθει στα 270 ευρώ. 5.Οικοδόμων (70% του 37πλάσιου του βασικού ημερομισθίου). 6.Δασεργατών ρητινοσυλλεκτών, αγγειοπλαστών, εργαζομένων ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης (70% του 35πλάσιου του βασικού ημερομισθίου). 7.Σμυριδεργάτων (70% του 50πλάσιου του βασικού ημερομισθίου). 8.Καλλιτεχνών, ηθοποιών θεάτρου, εργαζομένων στον τουρισμό (70% του 25πλάσιου του βασικού ημερομισθίου). 9.Ειδικό εφάπαξ επίδομα στη θέση των καταργηθέντων επιδομάτων 3μηνης εγγραφής, λήξης ανεργίας, επίσχεσης εργασίας (37,5 ημερήσια επιδόματα ανεργίας). 10.Μητρότητας (ίσο με κατώτατο μισθό για 9 μήνες). 11.Αφερεγγυότητας εργοδότη (από 1 έως 3 κατώτατοι μισθοί). 12.Γονικής άδειας (Κατώτατος μισθός για 2 μήνες). 13.Φοιτητικό επίδομα εξετάσεων (30 ημερομίσθια για προπτυχιακούς, 10 για μεταπτυχιακούς). 14.Μαθητευόμενων στις Σχολές ΔΥΠΑ (75% του βασικού ημερομισθίου, ανά ημέρα). 15.Μαθητείας ΕΠΑΣ-ΔΥΠΑ (50% του βασικού ημερομισθίου ανά ημέρα). 16.Ασκησης φοιτητών ΤΕΙ και ΙΕΚ ΔΥΠΑ (80% του βασικού ημερομισθίου ανά ημέρα). 17.Επιδότηση εργοδοτών για άσκηση φοιτητών ΤΕΙ (50% του βασικού ημερομισθίου ανά ημέρα). 18.Επίδομα πρακτικής άσκησης τουριστικών σχολών (60% του βασικού ημερομισθίου ανά ημέρα). Για εργαζόμενους φοιτητές που συμμετέχουν σε εξετάσεις: 30 κατώτατα ημερομίσθια για τους προπτυχιακούς / 10 κατώτατα ημερομίσθια για τους μεταπτυχιακούς. Κόστος εξαγοράς πλασματικώνΗ αύξηση του κατώτατου μισθού θα συμπαρασύρει και το κόστος εξαγορά των πλασματικών ετών, καθώς το ελάχιστο ποσό εξαγοράς συνδέεται με τον κατώτατο μισθό και ανέρχεται στο 20% του εκάστοτε βασικού μισθού. Με τον κατώτατο μισθό στα 880 ευρώ, το ελάχιστο κόστος εξαγοράς πλασματικών ετών για ασφαλισμένο που έμεινε άνεργος, ή είναι περιστασιακά απασχολούμενος, θα ανέρχεται πλέον στα 176 από 166 ευρώ που ισχύει σήμερα για κάθε μήνα και στα 4.224 ευρώ από 3.984 ευρώ που είναι σήμερα για τα 2 χρόνια που χρειάζεται για να βγει στη σύνταξη. Οι ασφαλισμένοι που επηρεάζονται από την αύξηση του κόστους εξαγοράς πλασματικών ετών προλαβαίνουν να αποφύγουν την επιβάρυνση αρκεί να υποβάλουν αίτηση πριν την 1η Απριλίου 2025 που θα ισχύσει η αύξηση του κατώτατου μισθού. Πηγή: mononews.gr
Ωρολογιακή βόμβα το παγκόσμιο χρέος
Η μεγάλη παγίδα του χρέους. Οι χώρες αντιμέτωπες με αυξημένα κόστη δανεισμού, την ώρα που οι επενδύσεις γίνονται επιτακτικές Photo: Δημόσιο χρέος © Pixabay Από Μάριος Βελέντζας Δεσμώτης του χρέους ο πλανήτης, με τα χρέη των κρατών να αυξάνονται και νέα δάνεια μαμούθ να έρχονται την επόμενη εξαετία, καθώς η Ευρώπη προωθεί τον επανεξοπλισμό της, ο οποίος θα πληρωθεί από την έκδοση νέου χρέους. Ακόμα και οι (μέχρι πρότινος) σφιχτοί Γερμανοί, σηκώνουν το πόδι από το φρένο και ετοιμάζονται να χρεωθούν δισ. ευρώ για την αγορά οπλικών συστημάτων, καθώς ο κίνδυνος «εξ Ανατολάς» παραμονεύει. Το παγκόσμιο χρέος υπερέβη τα 100 τρισ. δολάρια το 2024, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, ο οποίος προειδοποιεί ότι ο συνδυασμός των υψηλότερων επιτοκίων και του αυξημένου χρέους ενδέχεται να περιορίσει τις δυνατότητες δανεισμού στο μέλλον για κυβερνήσεις και επιχειρήσεις. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα προκαλούσε σοβαρό δημοσιονομικό πρόβλημα, καθιστώντας πολύ δύσκολη την έξοδο στις αγορές για νέα δανεικά. Όπως ανακοινώθηκε, τα ανεξόφλητα κρατικά και εταιρικά χρέη ξεπέρασαν το όριο των 100 τρισεκατομμυρίων δολαρίων το 2024, με τους δανειολήπτες σε δυσμενή θέση λόγω του αυξημένου κόστους επιτοκίων (παρά τις μειώσεις των Κεντρικών Τραπεζών), την ώρα που καθίστανται επιτακτικές οι στρατηγικές επενδύσεις που θα ενισχύουν την παραγωγικότητα και όχι την παροχή υπηρεσιών. Αν και οι Κεντρικές Τράπεζες, όπως η Fed και η ΕΚΤ μειώνουν τα επιτόκια, το κόστος δανεισμού παραμένει πολύ υψηλότερο απ’ ό,τι πριν από τις αυξήσεις του 2022, με το χρέος με χαμηλά επιτόκια να αντικαθίσταται, αυξάνοντας έτσι το κόστος των τόκων μελλοντικά. Αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο όπου οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένες δαπάνες. Το γερμανικό κοινοβούλιο ενέκρινε πρόσφατα ένα μεγάλο σχέδιο για την ενίσχυση των υποδομών και την υποστήριξη των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών, ενώ οι μεγάλες οικονομίες πλήττονται από τα μακροχρόνια κόστη της πράσινης μετάβασης και της γήρανσης του πληθυσμού. Ακριβό μου χρέος«Αυτός ο συνδυασμός αυξημένων δαπανών και χρέους ενδέχεται να περιορίσει την ικανότητα για μελλοντικό δανεισμό σε μια εποχή που οι επενδυτικές ανάγκες είναι μεγαλύτερες από ποτέ», επισημαίνεται στην ετήσια έκθεση του ΟΟΣΑ για το χρέος. Και εξηγεί ότι από το 2021 έως το 2024, το κόστος των τόκων ως ποσοστό του ΑΕΠ αυξήθηκε από το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 20 ετών στο υψηλότερο. Ωστόσο, το κόστος δανεισμού παραμένει χαμηλότερο από τα τρέχοντα επιτόκια της αγοράς για πάνω από το ήμισυ του δημόσιου χρέους των χωρών του ΟΟΣΑ και σχεδόν το ένα τρίτο του δημόσιου χρέους των αναδυόμενων αγορών. Παράλληλα, το ποσοστό του εταιρικού χρέους υψηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης και του χρέους «σκουπίδια» είναι πολύ υψηλό. Ενδεικτικό της ασφυκτικής κατάστασης που διαμορφώνεται, αποτελεί το γεγονός ότι κοντά στο 50% του δημόσιου χρέους των χωρών του ΟΟΣΑ και των αναδυόμενων αγορών, καθώς και 1/3 του εταιρικού χρέους, αναμένεται να λήξει μέχρι το 2027. Ποιες χώρες κινδυνεύουν περισσότεροΟι χώρες με χαμηλό εισόδημα κατά κεφαλήν αντιμετωπίζουν τους μεγαλύτερους κινδύνους αναχρηματοδότησης, καθώς πάνω από το ήμισυ του χρέους τους λήγει εντός των επόμενων τριών ετών και πάνω από το 20% του χρέους αυτού λήγει φέτος. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, από τη στιγμή που το κόστος δανεισμού αυξάνεται, οι κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις πρέπει να διασφαλίσουν ότι τα δάνεια τους θα υποστηρίξουν τη μακροχρόνια ανάπτυξη και την παραγωγικότητα. Διαφορετικά το να προστεθεί ακριβό χρέος χωρίς ενίσχυση της παραγωγής, θα είναι καταστροφικό. Ως αντίμετρο, οι αναδυόμενες αγορές που εξαρτώνται από τον δανεισμό σε ξένο νόμισμα καλούνται να αναπτύξουν τις τοπικές αγορές κεφαλαίων τους. Η έκθεση επισημαίνει ότι το κόστος δανεισμού μέσω ομολόγων σε δολάρια έχει αυξηθεί από περίπου 4% το 2020 σε πάνω από 6% το 2024, με τα επιτόκια για τις χώρες με χαμηλή πιστοληπτική διαβάθμιση να φτάνουν το 8%. Οι χώρες αυτές δυσκολεύονται να αντλήσουν κεφάλαια από εγχώριες πηγές λόγω των χαμηλών ποσοστών αποταμίευσης και των περιορισμένων τοπικών αγορών. Οι 10 χώρες με το μεγαλύτερο χρέος στον κόσμο 1. ΗΠΑ: Ακαθάριστο χρέος 35.293 δισεκατομμυρίων δολαρίων (34,6% του παγκόσμιου συνόλου) και λόγο χρέους προς ΑΕΠ στο 121%. 2. Κίνα: Ακαθάριστο χρέος 16.464,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων (16,1% του παγκόσμιου συνόλου) και λόγο χρέους προς ΑΕΠ στο 90,1%. 3. Ιαπωνία: Ακαθάριστο χρέος ύψους 10.224,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων (10% του παγκόσμιου συνόλου) και λόγο χρέους προς ΑΕΠ 251,2%. 4. Ηνωμένο Βασίλειο: Ακαθάριστο χρέος ύψους 3.652,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων (3,6% του παγκόσμιου συνόλου) και λόγο χρέους προς ΑΕΠ 101,8%. 5. Γαλλία: Ακαθάριστο χρέος ύψους 3.564,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων (3,5% του παγκόσμιου συνόλου) και λόγο χρέους προς ΑΕΠ 112,3%. 6. Ιταλία: Ακαθάριστο χρέος ύψους 3.253,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων (3,2% του παγκόσμιου συνόλου) και λόγο χρέους προς ΑΕΠ 136,9%. 7. Ινδία: Ακαθάριστο χρέος 3.231,9 δισεκατομμυρίων δολαρίων (3,2% του παγκόσμιου συνόλου) και λόγο χρέους προς ΑΕΠ 83,1%. 8. Γερμανία: Ακαθάριστο χρέος ύψους 2.953,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων (2,9% του παγκόσμιου συνόλου) και λόγο χρέους προς ΑΕΠ 62,7%. 9. Καναδάς: Ακαθάριστο χρέος ύψους 2.349,9 δισεκατομμυρίων δολαρίων (2,3% του παγκόσμιου συνόλου) και λόγο χρέους προς ΑΕΠ 106,1% 10. Βραζιλία: Ακαθάριστο χρέος 1.917,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων (1,9% του παγκόσμιου συνόλου) και λόγο χρέους προς ΑΕΠ 87,6%. Πηγή: powergame.gr
Συνέπειες μη ρύθμισης οφειλών: Τι μπορεί να συμβεί αν δεν κάνετε κάτι έγκαιρα
Οι οφειλές μπορεί να συσσωρευτούν για πολλούς λόγους, από προσωρινές οικονομικές δυσκολίες μέχρι απρόβλεπτα έξοδα. Ωστόσο, η καθυστέρηση ή η αδράνεια στη ρύθμιση των χρεών μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, τόσο οικονομικές όσο και νομικές. Από προσαυξήσεις και τόκους μέχρι κατασχέσεις και πλειστηριασμούς, η μη έγκαιρη αντιμετώπιση του προβλήματος μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση. Ας δούμε τις βασικές επιπτώσεις της μη ρύθμισης οφειλών και πώς μπορείτε να προστατευτείτε μέσω διαθέσιμων λύσεων. 1. Τόκοι Υπερημερίας και Προσαυξήσεις Η πρώτη και πιο άμεση συνέπεια της μη αποπληρωμής μιας οφειλής είναι η επιβολή τόκων υπερημερίας και προσαυξήσεων. Οι τράπεζες, η εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία προσθέτουν προσαυξήσεις στα χρέη που δεν εξοφλούνται έγκαιρα. Αυτό σημαίνει ότι το αρχικό ποσό της οφειλής μπορεί να αυξηθεί σημαντικά μέσα σε λίγους μήνες, καθιστώντας την αποπληρωμή ακόμα πιο δύσκολη. 2. Δεσμεύσεις Τραπεζικών Λογαριασμών και Κατασχέσεις Αν οι οφειλές αφορούν την εφορία, τον ΕΦΚΑ ή κάποια άλλη δημόσια υπηρεσία, οι αρχές μπορούν να προχωρήσουν σε κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών. Εάν ο οφειλέτης δεν έχει προβεί σε κάποια ρύθμιση, το Δημόσιο μπορεί να δεσμεύσει μέρος των καταθέσεών του. Σε περιπτώσεις μεγάλων οφειλών, μπορεί να γίνει ακόμα και κατάσχεση μισθών ή ενοικίων. 3. Δεσμεύσεις Ακινήτων και Κίνδυνος Πλειστηριασμού Αν έχετε ακίνητη περιουσία και δεν έχετε ρυθμίσει τα χρέη σας, οι πιστωτές (ιδιώτες ή Δημόσιο) έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν σε αναγκαστική εκτέλεση. Αρχικά, μπορεί να γίνει εγγραφή προσημείωσης υποθήκης στο ακίνητό σας. Αν η οφειλή δεν εξοφληθεί ή δεν μπει σε ρύθμιση, μπορεί να ακολουθήσει πλειστηριασμός του ακινήτου. 4. Νομικές Ενέργειες από Πιστωτές Αν έχετε δάνεια ή άλλες οφειλές προς ιδιώτες, εταιρείες ή τράπεζες και δεν ανταποκριθείτε στις υποχρεώσεις σας, οι πιστωτές έχουν τη δυνατότητα να κινηθούν νομικά. Μπορεί να εκδοθεί διαταγή πληρωμής, που σημαίνει ότι θα χρειαστεί να αποπληρώσετε το χρέος ή να κινηθείτε νομικά για την αναστολή της διαδικασίας. Αν δεν αντιδράσετε, οι πιστωτές μπορούν να προχωρήσουν σε αναγκαστική εκτέλεση περιουσιακών στοιχείων. 5. Δυσκολία Λήψης Δανείων και Χρηματοδοτήσεων Η μη ρύθμιση οφειλών επηρεάζει και τη χρηματοπιστωτική σας εικόνα, δηλαδή τη δυνατότητά σας να λάβετε δάνειο ή πίστωση στο μέλλον. Αν έχετε ληξιπρόθεσμες οφειλές, οι τράπεζες σας καταγράφουν ως επισφαλή οφειλέτη. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και αν χρειαστείτε χρηματοδότηση για κάποια ανάγκη (π.χ. επιχειρηματικό δάνειο ή στεγαστικό), πιθανότατα δεν θα εγκριθεί. Πώς να Αποφύγετε τις Αρνητικές Συνέπειες Για όσους έχουν χρέη προς δημόσιο και ιδιώτες, μια από τις καλύτερες λύσεις είναι ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών. Πρόκειται για μια επίσημη διαδικασία διακανονισμού μέσω της οποίας οι οφειλέτες μπορούν: • Να ρυθμίσουν τις οφειλές τους σε πολλές δόσεις, μειώνοντας τη μηνιαία επιβάρυνση. • Να διαπραγματευτούν κούρεμα χρέους σε ορισμένες περιπτώσεις. • Να αποτρέψουν νομικές ενέργειες, πλειστηριασμούς και κατασχέσεις. Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός δίνει μια δεύτερη ευκαιρία σε όσους δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, διασφαλίζοντας μια βιώσιμη λύση.
Γιατί τα ελληνικά assets έγιναν μαγνήτης για τους ξένους επενδυτές
Κλεισμένα deals άνω των 3 δισ. ευρώ από την αρχή του έτους, Οι ξένοι επενδυτές, η επενδυτική βαθμίδα, η πολιτική σταθερότητα και οι πλεονασματικοί προϋπολογισμοί. Η ποιότητα των αγοραστών εκτινάσσει τις αποτιμήσεις. Από τον Βασίλη Κώτση Έξαρση των επιχειρηματικών συμφωνιών καταγράφεται στις αρχές του 2025 στην Ελλάδα, σε συνέχεια των τριών τελευταίων ετών με κύρια χαρακτηριστικά τις υψηλές αποτιμήσεις των συναλλαγών αλλά και την ποιότητα των επενδυτών. Παρά το ακριβό κόστος χρήματος -το οποίο πλέον σταδιακά αποκλιμακώνεται- τα τελευταία τρία χρόνια η Ελλάδα προσελκύει επενδυτικά κεφάλαια από το εξωτερικό, αλλά και οι εγχώριοι «παίκτες» είναι ιδιαίτερα δραστήριοι. Το 2022 είχαμε ρεκόρ προσέλκυσης κεφαλαίων 12 δισ. ευρώ και το 2023 ρεκόρ στον αριθμό των συναλλαγών με 116 εξαγορές και συγχωνεύσεις (αθροιστικά 8,4 δισ.). Ακόμη τα στοιχεία του 2024 δεν είναι γνωστά αλλά μόνο η συμβολή από το τίμημα της Αττικής Οδού ύψους 3,3 δισ. ευρώ και τα κεφάλαια που άντλησαν οι εισηγμένες από το ΧΑ ύψους 5 δισ. ευρώ (αυξήσεις κεφαλαίου, placement και ομόλογα) προϊδεάζουν για μια ακόμη αποδοτική χρονιά. Γιατί οι ελληνικές επιχειρήσεις προσελκύουν ξένα κεφάλαιαΤρεις είναι οι παράγοντες που συντηρούν το ενδιαφέρον για ελληνικά assets: α) Η τακτοποίηση των δημοσιονομικών της χώρας. Το χρέος βρίσκεται σε σταθερή πτωτική πορεία, οι δαπάνες συγκρατούνται και τα φορολογικά έσοδα αυξάνονται. β) Οι αλλεπάλληλες αναβαθμίσεις των οίκων αξιολόγησης που επιτρέπουν πλέον και σε παθητικά επενδυτικά κεφάλαια να «βλέπουν» Ελλάδα, ενώ μέχρι πρόσφατα το καταστατικό τους απαγόρευε τις τοποθετήσεις σε χώρα που δεν είχε επενδυτική βαθμίδα. γ) Η πολιτική σταθερότητα. Ένα σημαντικό κεκτημένο που βαρύνει ιδιαίτερα τις αποφάσεις των επενδυτών και μάλιστα καλύπτει και τις χρόνιες αδυναμίες της γραφειοκρατίας και τις καθυστερήσεις στην απονομή της δικαιοσύνης. Οι υψηλές αποτιμήσεις και ο ρόλος των στρατηγικών επενδυτών Επίσης, όπως προαναφέρθηκε, οι συναλλαγές γίνονται σε υψηλές αποτιμήσεις, καθώς οι υποψήφιοι επενδυτές δεν διστάζουν να πληρώσουν premium για να αποκτήσουν τον στόχο τους. Οι πολλαπλασιαστές EBITDA που γίνονται οι εξαγορές δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα τους πολλαπλασιαστές που γίνονται αντίστοιχα deals στο εξωτερικό. Εδώ το μυστικό είναι ότι οι αγοραστές είναι στρατηγικοί επενδυτές. Δηλαδή έχουν εκλείψει οι ευκαιριακοί επενδυτές και έχουν επανακάμψει οι επενδυτές που γνωρίζουν το αντικείμενο και έχουν στρατηγικό αναπτυξιακό πλάνο. Kλεισμένα deals αξίας 3 δισ. ευρώ από την αρχή του έτουςΣτα μεγαλύτερα deals από την αρχή του 2025 έως τώρα πρωταγωνιστεί το CVC το οποίο αποεπενδύει με μεγάλα κέρδη. Ξεχωρίζει η πώληση του 60% της θυγατρικής HHG στην PureHealth Holding του Άμπου Ντάμπι. Το ΗΗG σήμερα διαθέτει έξι κλινικές στην Ελλάδα και δύο στην Κύπρο (Θεραπευτήριο Υγεία, Μητέρα, Λητώ, Metropolitan, Μetropolitan General, Creta Interclinic, Απολλώνειο και Αρεταίειο) με δυναμικότητα άνω των 1.600 κλινών και 16 διαγνωστικά κέντρα. Η αποτίμηση για το 100% ορίστηκε στα 2,2 δισ. ευρώ (μαζί με δάνεια 600 εκατ. ευρώ). Μέτοχοι του HHG είναι το CVC με 90% και ο κ. Δημήτρης Σπυρίδης με 10%. Οι Άραβες θα αποκτήσουν το 55% από το CVC και το 5% από τον κ. Σπυρίδη, σημερινό διευθύνοντα σύμβουλο του ΗΗG. Το CVC θα παραμείνει μέτοχος με ποσοστό 35% και ο κ. Σπυρίδης με 5%. Το CVC για να «στήσει» αυτόν τον όμιλο είχε δαπανήσει περί τα 500 εκατ. ευρώ, ενώ για το 55% που πουλήσει θα εισπράξει 880 εκατ. ευρώ. Δηλαδή θα καταγράψει υπεραξίες 380 εκατ. ευρώ, ενώ αν προστεθούν και οι επιστροφές κεφαλαίου τα τελευταία χρόνια από τον όμιλο Υγεία που ξεπερνούν τα 150 εκατ. ευρώ συνολικά θα έχει καθαρό κέρδος 530 εκατ. ευρώ παραμένοντας μάλιστα μέτοχος με 35%. Το δεύτερο deal που έκανε αίσθηση είναι η εξαγορά του 90% της Εθνικής Ασφαλιστικής από την Πειραιώς με πωλητή πάλι το CVC. H αποτίμηση για το 100% της ασφαλιστικής καθορίστηκε στα 600 εκατ. ευρώ και η Πειραιώς θα καταβάλει για το 90% το ποσό των 540 εκατ. ευρώ, όταν τα ίδια κεφάλαια της Εθνικής Ασφαλιστικής είναι λίγο πάνω από τα 400 εκατ. ευρώ. Εκτιμάται ότι το CVC έχει ξοδέψει περί τα 350 εκατ. ευρώ για να αποκτήσει το 90% της Εθνικής Ασφαλιστικής, ενώ έχει εισπράξει 130 εκατ. ευρώ ως επιστροφή κεφαλαίου. Το τρίτο deal που θα ολοκληρωθεί το δεύτερο τρίμηνο του 2025 με πρωταγωνιστή και πάλι το CVC είναι η πώληση του κλάδου των κατεψυγμένων της Μπάρμπα Στάθης στην Ideal Holdings. H τελευταία θα καταβάλει τίμημα 130 εκατ. ευρώ, όταν για όλη τη Vivartia (Δέλτα, Μπαρμπα Στάθης, Goody΄s κ.α) το CVC είχε πληρώσει equity 170 εκατ. ευρώ. Πώς η Ideal έφερε την ΟΑΚ Ηill Advisors στην ΕλλάδαΗ Ideal Ηoldings με τη σειρά της κατάφερε να φέρει στην Ελλάδα την ΟΑΚ Hill Advisors έναν παγκοσμίου φήμης διαχειριστή με κεφάλαια υπό διαχείριση ύψους 88 δισ. δολάρια. Πρόκειται για ένα deal 300 εκατ. ευρώ. Η ΟΗΑ θα καταβάλει στην αρχή 100 εκατ ευρώ για να αποκτήσει το 25% των θυγατρικών της Ideal και άλλα 200 εκατ ευρώ σε νέες εξαγορές σε συνεργασία με την Ideal. Το ενδιαφέρον σε αυτό το deal είναι ότι η ΟHA αποτίμησε τις επενδύσεις της Ideal Holdings στα 8,54 ανά μετοχή, σημαντικά υψηλότερα από την τρέχουσα χρηματιστηριακή τιμή, και καταβάλλει premium 31% για την απόκτηση μειοψηφικού πακέτου. Ενδεικτικό του ενδιαφέροντος των ξένων για την Ελλάδα είναι και το γεγονός πως η προβληματική Avramar προσέλκυσε της Aqua Bridge από τα ΗΑΕ η οποία ήρθε σε συμφωνία με τις τράπεζες για το κούρεμα των δανείων αλλά θα επενδύσει άμεσα 80 εκατ. ευρώ για την ανάταξη της εταιρείας ιχθυοκαλλιεργειών. Οι συμφωνίες με ελληνικό «άρωμα»Στα deals με αμιγώς ελληνικό ενδιαφέρον ξεχωρίζουν εντός του 2025 τα 700 εκατ. ευρώ που κατέβαλε ο εφοπλιστής Γιώργος Προκοπίου για να αποκτήσει το 70% του Αστέρα Βουλιαγμένης από τους Άραβες της Jermyn Street ενώ μέσα στο 2024 είχε αποκτήσει το 30% έναντι 300 εκατ. ευρώ. Η τελευταία μεγάλη συμφωνία που βρίσκεται προ των πυλών είναι η απόκτηση του τομέα παραχωρήσεων της Ελλάκτωρ από το Aktor Group, καθώς τα δύο μέρη βρίσκονται σε αποκλειστικές διαπραγματεύσεις. Η προσφορά του Aktor Group ξεπερνά τα 350 εκατ. ευρώ. χωρίς όμως να περιλαμβάνει τα δάνεια της εταιρείας παραχωρήσεων. Κινητικότητα καταγράφεται και στον τραπεζικό κλάδο με την Alpha Bank να αποκτά την Astrobank στην Κύπρο έναντι 205 εκατ. ευρώ και τον Αμερικανό επενδυτή Τζον Πόλσον να εισπράττει από placement
Πόσο εύκολη είναι η διαβίωση σε χώρες της ΕΕ; -Οι μεγάλες διαφορές στο κόστος ζωής ανάμεσα στα κράτη-μέλη
Φωτογραφία: Shutterstock ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΜΑΡΟΥΛΙΔΗ Δίχως καμία αμφιβολία το να είναι κανείς πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει αρκετά προνόμια. Τα βασικότερα εξ αυτών είναι ότι αγαθά, υπηρεσίες, άνθρωποι και κεφάλαια μπορούν να μετακινούνται ελεύθερα σε οποιαδήποτε χώρα-μέλος. Ωστόσο, οι ανησυχίες για την κρίση του κόστους διαβίωσης ολοένα και αυξάνονται. Είναι χαρακτηριστικό, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό δίκτυο EURES (Ευρωπαϊκές Υπηρεσίες Απασχόλησης) ότι το 93% των Ευρωπαίων δηλώνει ότι ανησυχεί σε μεγάλο βαθμό για το πώς θα τα βγάλει πέρα. Υπό το φως της τρέχουσας κατάστασης, ακολουθεί μια αναλυτική λίστα που διαμόρφωσε το ευρωπαϊκό δίκτυο για το πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να ζει κανείς τελικά σε μια χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αρχικά, όπως προκύπτουν από τα στοιχεία, το κόστος διαβίωσης μπορεί να διαφέρει σημαντικά σε όλη την ΕΕ. Οι χώρες της Δυτικής Ευρώπης (π.χ. Γαλλία, Νορβηγία) είναι γενικά πιο ακριβές λόγω των ισχυρότερων οικονομιών τους. Αντίθετα, χώρες όπως η Ουγγαρία και η Βουλγαρία μπορεί να είναι συνολικά πιο προσιτές. «Συγκρίνετε, για παράδειγμα, το μηνιαίο κόστος διαβίωσης ενός ατόμου στη Νορβηγία (1.125,2 ευρώ) με εκείνο κάποιου που ζει στη Βουλγαρία (606,5 ευρώ)», αναφέρουν οι Ευρωπαϊκές Υπηρεσίες Απασχόλησης στο κείμενό τους. Παρακάτω παρατίθενται οι κύριοι παράγοντες στον υπολογισμό του κόστους διαβίωσης, αναδεικνύοντας μερικές από τις διαφορές μεταξύ των χωρών της ΕΕ. ΣτέγασηΜεταξύ 2015 και 2023, οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ σχεδόν διπλασιάστηκαν. Η μεγαλύτερη αύξηση σημειώθηκε στην Ουγγαρία (173%), ενώ η χαμηλότερη στη Φινλανδία (5%). Πάνω από τα δύο τρίτα των Ευρωπαίων είναι ιδιοκτήτες των κατοικιών τους, αλλά για όσους νοικιάζουν, η Βουλγαρία προσφέρει τις πιο προσιτές επιλογές, ενώ η Ελβετία βρίσκεται στην άλλη άκρη του φάσματος (550 ευρώ έναντι 2.543 ευρώ για ένα διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου, αντίστοιχα). Λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματοςΈνα άλλο ζήτημα που προκαλεί «πονοκέφαλο» στους πολίτες της ΕΕ είναι η ενεργειακή κρίση, η οποία ξεκίνησε με την πανδημία COVID-19 και επιδεινώθηκε από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Οι τιμές της ενέργειας εκτοξεύτηκαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, οδηγώντας πολλούς ανθρώπους στα όρια της φτώχειας. Αν και η αγορά ενέργειας έχει σε μεγάλο βαθμό σταθεροποιηθεί από τότε, οι τιμές παραμένουν πολύ πάνω από τα προ πανδημίας επίπεδα. Στις αρχές του 2024, οι υψηλότερες τιμές ηλεκτρικού ρεύματος για τα νοικοκυριά παρατηρούνται στη Γερμανία (0,3951 ευρώ/KWh) και οι χαμηλότερες στην Ουγγαρία (0,1094 ευρώ/KWh). Δημόσιες συγκοινωνίεςΟι δημόσιες συγκοινωνίες είναι πάντα η εξυπνότερη επιλογή, τόσο για το περιβάλλον όσο και για το πορτοφόλι. Ωστόσο, και εδώ οι διαφορές είναι μεγάλες. Μια μηνιαία κάρτα στην Ιρλανδία, για παράδειγμα, κοστίζει 115 ευρώ, ενώ στη Ρουμανία μόλις 13,06 ευρώ. ΨυχαγωγίαΤι θα ήταν η ζωή χωρίς ένα γεύμα έξω, μια καλή ταινία στον κινηματογράφο ή έναν ωραίο καφέ με φίλους; Ένα γεύμα για δύο σε ένα μεσαίας κατηγορίας εστιατόριο κοστίζει 65 ευρώ στο Βερολίνο και 50 ευρώ στο Βουκουρέστι. Ένα εισιτήριο κινηματογράφου κοστίζει περίπου 21 ευρώ στην Ελβετία και 7,50 ευρώ στην Πορτογαλία. Ένα φλιτζάνι καφέ στην Πορτογαλία μπορεί να κοστίζει μόλις 1,50 ευρώ, αλλά για να απολαύσετε τον καφέ σας στη Δανία, θα χρειαστεί να δαπανήσετε περίπου 4 ευρώ. ΠαντοπωλείαΟι τιμές των τροφίμων διαφέρουν επίσης μεταξύ των χωρών της ΕΕ: 1 κιλό μήλα στην Αθήνα κοστίζει 1,90 ευρώ, ενώ στη Στοκχόλμη κοστίζει 2,88 ευρώ. Η Ελβετία βρίσκεται στην κορυφή των τιμών για ψωμί, δημητριακά, κρέας και ψάρια, ενώ αυτά τα προϊόντα είναι φθηνότερα στη Ρουμανία (ψωμί, δημητριακά, ψάρια) και στη Σλοβακία (κρέας). Δείκτης ευτυχίαςΥπάρχει ένα αγαθό που δεν έχει τιμή, αλλά ίσως είναι το πιο πολύτιμο. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση Ευτυχίας 2024, η Φινλανδία παραμένει στην κορυφή, με τη Δανία να ακολουθεί πολύ κοντά. Και οι πέντε σκανδιναβικές χώρες βρίσκονται στην κορυφαία δεκάδα. Πηγή: economistas.gr
Ενισχύσεις 150 εκατ. για επενδύσεις σε θερμοκήπια
Ενισχύσεις για θερμοκήπια, βιολογικές καλλιέργειες, αυτόχθονες φυλές και άλλα στις προτεραιότητες του ΥΠΑΑΤ Συγκομιδή φράουλας από θερμοκήπιο © EUROKINISSI Από Γεωργία Σαμπαζιώτη Αντίστροφη μέτρηση έχει ξεκινήσει για το κλείσιμο των αιτήσεων για μια σειρά ενισχύσεων αγροτών και κτηνοτρόφων, αφού, αν δεν υπάρξει παράταση, έως τα τέλη Μαρτίου, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να έχουν υποβάλει τα απαραίτητα έγγραφα. Αντίστοιχα, οι υπογραφές «έπεσαν» για το νέο πρόγραμμα των 150 εκατ. για τις θερμοκηπιακές καλλιέργειες και το προσεχές διάστημα θα ακολουθήσει η αντίστοιχη πρόσκληση. Στόχος είναι η πραγματοποίηση επενδύσεων ίδρυσης και εκσυγχρονισμού θερμοκηπίων, για τον εκσυγχρονισμό της καλλιέργειας των κηπευτικών, με ταυτόχρονη μετατόπιση σε καλλιεργητικές πρακτικές υψηλότερης προστιθέμενης αξίας, μέσω της αύξησης της παραγωγικότητας της μεθόδου καλλιέργειας και της μείωσης εισροών ανά μονάδα παραγόμενου προϊόντος. Επιλέξιμες είναι οι αιτήσεις που υποβάλλονται από φυσικά πρόσωπα εγγεγραμμένα στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων και από νομικά πρόσωπα και συλλογικά σχήματα του αγροτικού συνεταιριστικού δικαίου. Ο προϋπολογισμός συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και την Ελλάδα. Με την πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος ο προϋπολογισμός θα κατανεμηθεί στις Περιφέρειες. Ο προϋπολογισμός (δημόσια δαπάνη και ιδιωτική συμμετοχή) των αιτήσεων πρέπει να είναι κατ’ ελάχιστον 30.000 ευρώ, ενώ τα ανώτατα όρια του συνολικού προϋπολογισμού ανά επενδυτικό σχέδιο και δικαιούχο θα εξειδικευτούν στην πρόσκληση και δεν θα ξεπερνούν το 1.000.000. Το ποσοστό στήριξης διαφοροποιείται ανάλογα με το είδος της δαπάνης: Ένταση στήριξης 60% στις επιλέξιμες δαπάνες των ακόλουθων κατηγοριών: 1. Εξοπλισμός τεχνολογίας αιχμής εντός των επιλέξιμων κατασκευών. 2. Συστήματα υδροπονίας / αεροπονίας. 3. Αμιγώς ηλεκτρικά αυτοκινούμενα μηχανήματα (ελκυστήρες, μηχανές συλλογής κ.λπ.) Ένταση στήριξης 50% στις υπόλοιπες επιλέξιμες δαπάνες. Η στήριξη προσαυξάνεται κατά 10%, ανάλογα με την έδρα του δικαιούχου, υπό την προϋπόθεση ότι το ποσοστό της στήριξης δεν υπερβαίνει: • Το 70% για δικαιούχους των οποίων η έδρα βρίσκεται στα νησιά του Αιγαίου Πελάγους. • Το 65% για δικαιούχους των οποίων η έδρα βρίσκεται στη Θεσσαλία, στην ΠΕ Έβρου και στον Δήμο Δομοκού. • Το 65% για δικαιούχους των οποίων η έδρα βρίσκεται σε ηπειρωτικές περιοχές που συμπεριλαμβάνονται στα Εδαφικά Σχέδια Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΕΣΔΙΜ). Για δαπάνες που υλοποιούνται από γεωργούς νεαρής ηλικίας, ανεξαρτήτως χωροθέτησης έδρας εκμετάλλευσης, προβλέπεται προσαύξηση της έντασης στήριξης κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες με ανώτατη ένταση στήριξης το 70%. Θερμοκήπιο © EUROKINISSI Βιολογικές καλλιέργειεςΣτις 26 Μαρτίου 2025 εκπνέει η διορία για να αναρτήσουν οι ενδιαφερόμενοι τα παραστατικά για τις ενισχύσει στα βιολογικά προϊόντα (έτος 2024) στη σχετική διαδικτυακή εφαρμογή. Στόχος του μέτρου είναι να ενθαρρύνει τους γεωργούς και κτηνοτρόφους να εφαρμόσουν τις μεθόδους της βιολογικής παραγωγής, ώστε: • να συμβάλλουν στην προστασία του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας • να χρησιμοποιούν γεωργικές πρακτικές φιλικές προς το περιβάλλον • να παράγουν προϊόντα υψηλής ποιότητας • να συμβάλλουν στην καλή διαβίωση των ζώων. Αυτόχθονες φυλέςΣε εξέλιξη βρίσκεται η διαδικασία υποβολής αιτήσεων για την παρέμβαση «Διατήρηση απειλούμενων αυτόχθονων φυλών αγροτικών ζώων», στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023-2027. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλλουν ηλεκτρονικά τις αιτήσεις τους έως τις 20 Μαρτίου, στο https://p2.dikaiomata.gr/M1019/. Η πρόσκληση έχει συνολικό προϋπολογισμό 47.247.080 ευρώ, με την ενίσχυση να χορηγείται ετησίως, ως αποζημίωση για την απώλεια εισοδήματος, λόγω της διατήρησης μονάδων ζωικού κεφαλαίου αυτόχθονων φυλών. Η στήριξη αφορά κατόχους αυτόχθονων φυλών, με στόχο τη διατήρηση ή/και την αύξηση του αριθμού των ζώων, συμβάλλοντας έτσι στη βιοποικιλότητα και την αειφόρο ανάπτυξη. Με την επιτυχή υποβολή, η αίτηση λαμβάνει μοναδικό κωδικό και ημερομηνία οριστικοποίησης. Προϋποθέσεις για τους υποψηφίους: 1. Να είναι κάτοχοι αυτόχθονων φυλών που απειλούνται με εξαφάνιση. 2. Να εκτρέφουν τα ζώα στις συγκεκριμένες περιοχές παρέμβασης. 3. Να διαθέτουν ζώα εγγεγραμμένα στο γενεαλογικό βιβλίο της φυλής. Τα κριτήρια πρέπει να τηρούνται καθ’ όλη τη διάρκεια της δέσμευσης, ενώ η αίτηση περιλαμβάνει στοιχεία για τα ζώα (φυλή, αριθμός, ηλικία, φύλο), καθώς και στοιχεία του εκμεταλλευτή. Τέλος, αν και η χορήγηση των ενισχύσεων de minimis στις καλλιέργειες Λάρισας και Ανατολικής Αττικής, που επλήγησαν από την κακοκαιρία Daniel, έχουν δημοσιευτεί στο ΦΕΚ από τέλη Ιανουαρίου, ακόμα δεν έχει ανέβει η ανάλογη πλατφόρμα για αιτήσεις από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, ώστε να ακολουθήσουν οι πληρωμές. Οι ενισχύσεις ανά στρέμμα αφορούν: • 650 ευρώ για σύκα. • 320 ευρώ για μήλα. • 400 ευρώ για φυστίκια. • 200 ευρώ για κάστανα. Πηγή: powergame.gr
Αμυντικές δαπάνες: Το μεγάλο παζάρι στην ΕΕ και οι «κόκκινες γραμμές» της Ελλάδας
Από τον Κώστα Κετσιετζή Εντείνονται οι διαβουλεύσεις για τις πρωτοβουλίες που θα αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες και ειδικά για την απαλλαγή τους από τους δημοσιονομικούς κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς πέρα από την καταρχήν συμφωνία που έχει επιτευχθεί σε επίπεδο αρχηγών κρατών πολλές από τις λεπτομέρειες παραμένουν ακόμη σε εκκρεμότητα. Στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εκτιμούν πως τελική συμφωνία στην ΕΕ θα έχουμε ενδεχομένως τον Απρίλιο ή το αργότερο τον Μάρτιο. Όμως, η εξίσωση αποδεικνύεται πολύ δύσκολη για να λυθεί, διότι τα κράτη-μέλη ξεκινούν από ξεχωριστές αφετηρίες με αποτέλεσμα για μια ακόμη φορά να έχουν δημιουργηθεί ομάδες με διαφορετικές απόψεις για ένα πρόβλημα που απαιτεί πανευρωπαϊκή λύση. Δεν είναι μόνο οι χώρες που έχουν σταθερά υψηλές αμυντικές δαπάνες (συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας) «εναντίον» των χωρών που δεν δαπανούν τόσα πολλά στην άμυνα (π.χ. Πορτογαλία, Ισπανία, Ιταλία). Είναι και οι χώρες που θέλουν οι εξαιρέσεις να ισχύσουν μόνο για τους εξοπλισμούς (κυρίως αυτές της Βόρειας Ευρώπης) και άλλες που θέλουν να εξαιρεθούν όλες οι δαπάνες για την άμυνα (μισθολογικό κόστος κλπ) με πρώτη και κύρια την Πολωνία. Τα δύο αιτήματα της ΕλλάδαςΕξάλλου και η χώρα μας έχει τις δικές της «κόκκινες γραμμές», ειδικά για τη ρήτρα διαφυγής. Πρώτο αίτημα της χώρα μας -το οποίο φαίνεται πως θα ικανοποιηθεί- είναι τα μέλη της ΕΕ να ενεργοποιήσουν την εθνική ρήτρα διαφυγής, συντονισμένα και ταυτόχρονα, για να μην δοθούν λάθος μηνύματα στις αγορές από την αύξηση των ορίων δαπανών και δανεισμού. Δεύτερο αίτημα είναι να υπάρξει μια κοινή βάση και αφετηρία μέτρησης του ποσοστού αύξησης των αμυντικών δαπανών που θα μπορούν να εξαιρεθούν από τα όρια που θέτουν οι δημοσιονομικοί κανόνες. Έτσι, η χώρα μας προτείνει ως βάση να λειτουργήσει ο ευρωπαϊκός μέσος όρος δαπανών ως προς το ΑΕΠ Βασικός στόχος αυτής της πρότασης είναι να μην «πριμοδοτηθούν» οι χώρες που δαπανούσαν για χρόνια λιγότερα και από τις συμβατικές τους υποχρεώσεις στην άμυνα και το κυριότερο να μην «τιμωρηθούν» οι χώρες που δαπανούν σταθερά πάνω από 2% του ΑΕΠ τους, όπως η Ελλάδα. Μάλιστα στο πλαίσιο αυτό έχει πέσει στο τραπέζι η πρόταση η αύξηση των αμυντικών δαπανών να έχει ως βάση τις δαπάνες του 2021, δηλαδή πριν την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Και να μην λειτουργήσει ως έτος βάσης το 2024 που πολλές χώρες αύξησαν τις δαπάνες τους λόγω ακριβώς της εισβολής. Τα δεδομέναΑυτά που γνωρίζουμε μέχρι στιγμής κατά βάση είναι όσα ανακοίνωσε ο Επίτροπος Βάλντις Ντομπροβσκις μετά το Συμβούλιο των Υπουργών Οικονομικών της ΕΕ (Ecofin) προχθές Τρίτη και όσα είπε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν χθες Τετάρτη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Πρόταση της Κομισιόν είναι να ενεργοποιηθούν οι εθνικές ρήτρες διαφυγής για ένα περιορισμένο διάστημα τεσσάρων ετών, επιτρέποντας την αύξηση των αμυντικών δαπανών κάθε κράτους έως κατά 1,5% του ΑΕΠ σε αυτό το διάστημα, χωρίς να παραβιάζουν τους δημοσιονομικούς κανόνες. Ο κ. Ντομπρόβσκις είπε πως η εφαρμογή της ρήτρας για κάθε χώρα θα γίνει με την έκδοση communication guidance με τα οποία θα εξηγείται πως τα ίδια τα κράτη θα υποβάλλουν σχετικό αίτημα. Σημείωσε ακόμη ότι γίνονται προσπάθειες προκειμένου οι κατευθύνσεις να δοθούν ακόμη και μέσα στην επόμενη εβδομάδα. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διευκρίνισε χθες πως η ενεργοποίηση των εθνικών ρητρών θα γίνει «με ελεγχόμενο και συντονισμένο τρόπο» ώστε να κινητοποιηθούν επιπλέον 650 δισ. ευρώ σε αμυντικές δαπάνες από τα κράτη μέλη μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια και τόνισε πως το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ανέθεσε στην Κομισιόν να εξετάσει επιπλέον μέτρα που θα ενισχύουν τις αμυντικές δαπάνες, διασφαλίζοντας ωστόσο τη βιωσιμότητα του χρέους. Αναμένονται ακόμη και λεπτομέρειες για το νέο χρηματοδοτικό εργαλείο με την ονομασία SAFE ( Security Action For Europe) που θα ανοίξει δάνεια συνολικού ύψους 150 δισ. ευρώ, μέσω των οποίων, όπως είπε η πρόεδρος της Κομισιόν, θα οδηγήσουν σε νέες προμήθειες εξοπλισμού και τεχνολογίας από ευρωπαϊκές βιομηχανίες. Η συγκεκριμένη αναφορά στις ευρωπαϊκές βιομηχανίες πάντως φαίνεται ότι προκάλεσε αντιδράσεις εντός της ΕΕ. Τρίτο τμήμα του σχεδίου αποτελεί η κινητοποίηση του ιδιωτικού τομέα μέσω της μόχλευσης κεφαλαίων που διαχειρίζονται ευρωπαϊκοί φορείς όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) η οποία θα παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτό τον τομέα τα επόμενα χρόνια, ενώ όπως φάνηκε και από τις δηλώσεις του Ντομπρόβσκις στο κάδρο μπαίνουν και τα κεφάλαια του ESM. Οι εκκρεμότητεςΑπό κει και πέρα όλα είναι στον «αέρα». Μένουν να αποσαφηνιστούν ζητήματα όπως το αν θα εξαιρούνται μόνο οι επενδυτικές δαπάνες και η αγορά εξοπλισμού (CAPEX) ή αν θα προσμετρούνται και οι λειτουργικές δαπάνες (OPEX) όπως οι μισθοί, οι εκπαιδεύσεις κλπ. Άγνωστο είναι επίσης το αν θα μετράνε δαπάνες σε υποδομές και εξοπλισμό διπλής χρήσης με πολεμικό και πολιτικό σκέλος, για παράδειγμα σε ένα λιμάνι από το οποίο εξυπηρετούνται και πολεμικά και εμπορικά πλοία. Αυτό είναι και ένα από τα σημεία τριβής μεταξύ της ΕΕ, καθώς όπως φαίνεται χώρες του ευρωπαϊκού βορρά θέλουν η ρήτρα διαφυγής να εφαρμόζεται μόνο στα εξοπλιστικά, ενώ άλλες χώρες όπως η Πολωνία θέλουν να ισχύει για όλες τις δαπάνες. Ακόμη, δεν έχει αποσαφηνιστεί το αν η ρήτρα διαφυγής θα εφαρμοστεί από το 2025 ή αν θα ξεκινήσει από το 2026 με το δεύτερο σενάριο να είναι το επικρατέστερο. Τα μηνύματα Χατζηδάκη στο EcofinΜέσα σε αυτό το σκηνικό η ελληνική πλευρά τάσσεται υπέρ των κοινών πρωτοβουλιών για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας, προσπαθώντας όμως να εξασφαλίσει ότι αυτές θα υλοποιηθούν που δεν έρχονται εις βάρος της χώρας μας. Σε ό,τι αφορά τη ρήτρα διαφυγής οι βασικές διεκδικήσεις της χώρας μας είναι δύο: Πρώτον, ότι η ενεργοποίηση των εθνικών ρητρών διαφυγής θα γίνει με απόλυτα συντονισμένο τρόπο και ουσιαστικά ταυτόχρονα ώστε να μην δοθούν λάθος μηνύματα στις αγορές και να μην προκληθεί η εντύπωση δημοσιονομικών προβλημάτων. Και δεύτερον ότι η ρήτρα διαφυγής θα εφαρμοστεί με έναν τρόπο που θα δώσει δημοσιονομική ανάσα σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ χωρίς να εξαιρούνται όσα κράτη (συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας) έχουν ήδη αυξημένες αμυντικές δαπάνες. Αυτό εξάλλου ανέφερε και ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κωστής Χατζηδάκης, στο Ecofin της Τρίτης τονίζοντας πως «η χώρα μας, για πολλά χρόνια και για λόγους προστασίας των συνόρων της, επένδυε σημαντικούς πόρους στην ενίσχυση της αμυντικής της ικανότητας, επωμιζόμενη και το αντίστοιχο