FT: Η οικονομική ανάκαμψη της Ελλάδας σε (επώδυνο) πλαίσιο
Τι κρύβεται πίσω από το μοντέλο της ισχυρής ανάπτυξης Επιμέλεια: Ναταλία Δανδόλου Φως «στην ισχυρή οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας μετά την πανδημία μέσα σε ένα ιστορικό πλαίσιο» επιχειρούν να ρίξουν οι Financial Times σε εκτενές τους δημοσίευμα, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα είναι πράγματι μεταξύ των καλύτερων πρόσφατων επιδόσεων στην ευρωζώνη, αλλά έχει γίνει και η φτωχότερη. Την περασμένη εβδομάδα, ο οίκος αξιολόγησης S&P ήταν ο τελευταίος που επαίνεσε τη χώρα, αναβαθμίζοντας την προοπτική σε «θετική». Σύμφωνα με τον συντάκτη του άρθρου αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι ελληνικές αρχές ανέλαβαν «ένα πρόγραμμα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων ευρείας εμβέλειας και αντιμετώπιση μακροχρόνιων σημείων συμφόρησης», ενισχύοντας την ανάπτυξη πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης και καταλήγοντας σε πτώση του δείκτη χρέους προς ΑΕΠ. Πράγματι, νέα στοιχεία που δημοσίευσε η Eurostat την περασμένη Δευτέρα έδειξαν ότι το ελληνικό δημόσιο χρέος σε σχέση με το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 10,8 ποσοστιαίες μονάδες στο 162% το 2023. Η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 2% το 2023, ξεπερνώντας τη συρρίκνωση 0,3% στη Γερμανία. Από το 2019, πριν από την πανδημία, η χώρα αναπτύχθηκε με σχεδόν διπλάσιο ρυθμό σε σχέση με την ευρωζώνη. Την περασμένη εβδομάδα το ΔΝΤ είπε ότι η ελληνική οικονομία θα επεκταθεί κατά 2% και φέτος και θα συνεχίσει να ξεπερνά τον μέσο ρυθμό ανάπτυξης της νομισματικής ένωσης για τα επόμενα δύο χρόνια. Το boost του τουρισμούΟι FT επισημαίνουν ότι η ισχυρή τουριστική κίνηση, η οποία συμβαδίζει με τη βελτίωση της αγοράς εργασίας και την ανάκαμψη της κατανάλωσης, βοηθά. Το ίδιο ισχύει και για τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που στοχεύουν στην άρση των εμποδίων στην ανάπτυξη, όπως η αύξηση της ψηφιακής πρόσβασης στις δημόσιες υπηρεσίες, η επιτάχυνση των δικαστικών αποφάσεων και η βελτίωση της διαφάνειας και των δημόσιων οικονομικών. Και όπως είπε στο FTAV ο οικονομολόγος της BNP Paribas, Γκιγιόμ Ντεριέν: «Η ανανεωμένη πολιτική σταθερότητα και η έντονη δημοσιονομική εξυγίανση καθιστούν την Ελλάδα πολύ πιο ελκυστική χώρα για επενδύσεις από ό,τι στο παρελθόν». Ωστόσο . . .Παρά τα θετικά αποτελέσματα ωστόσο, η τελευταία ανάκαμψη ανέβασε ελαφρώς το βιοτικό επίπεδο της Ελλάδας σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ τα τελευταία δύο χρόνια – και όχι αρκετά για να απομακρύνει τους Έλληνες από τη θέση τους ως τους φτωχότερους ανθρώπους στην ευρωζώνη. Αυτό είναι ένα σχετικά νέο πράγμα για την Ελλάδα, καθώς το κατά κεφαλήν ΑΕΠ ήταν παρόμοιο με αυτό του μέσου όρου της ΕΕ μέχρι το 2009. Από τότε, 10 χώρες έχουν δει το βιοτικό επίπεδο να αυξάνεται πάνω από αυτό στην Ελλάδα, αφήνοντάς την τη δεύτερη φτωχότερη στην ΕΕ μετά τη Βουλγαρία , και στην τελευταία θέση στο μπλοκ του κοινού νομίσματος «Καθώς το χάσμα με τη Βουλγαρία μειώνεται απότομα, δεν είναι παράλογο να περιμένουμε ότι η Ελλάδα θα γίνει σύντομα η φτωχότερη χώρα της ΕΕ», γράφουν οι FT. Πώς συμβιβάζονται αυτές οι αντίθετες ιστορίες ισχυρής ανάκαμψης και φτώχειας;Σύμφωνα με τους FT η απάντηση βρίσκεται στον απόηχο της οικονομικής κρίσης και της λιτότητας που ακολούθησε την κρίση του 2010. Οι ελληνικές δαπάνες περικόπηκαν και οι φόροι αυξήθηκαν για να εξασφαλιστεί μια διάσωση από το ΔΝΤ και την ΕΕ, συμπιέζοντας επιχειρήσεις και νοικοκυριά και κατεδαφίζοντας την οικονομία. Η έκταση της οικονομικής ζημιάς ήταν τεράστια για καιρό ειρήνης. Η ελληνική οικονομία συρρικνώθηκε σχεδόν κατά 30%. Το 2016, οι καταναλωτικές δαπάνες μειώθηκαν κατά 24%, οι κρατικές δαπάνες κατά 20% και οι επενδύσεις μειώθηκαν κατακόρυφα κατά 65%. Την ίδια περίοδο, η μεταποιητική δραστηριότητα μειώθηκε σχεδόν στο μισό, το λιανικό εμπόριο και η επαγγελματική δραστηριότητα συρρικνώθηκαν σχεδόν κατά το ένα τρίτο. Η ανεργία εκτοξεύτηκε στο ιστορικό υψηλό σχεδόν 30%. Ως αποτέλεσμα, η ελληνική οικονομία είναι σήμερα περίπου 19% μικρότερη από ό,τι το 2007 —παρά την ισχυρή ανάκαμψη της χώρας μετά την πανδημία— ενώ η οικονομία της ΕΕ στο σύνολό της έχει αυξηθεί κατά 17%. Το οικονομικό χτύπημα είναι σχεδόν άνευ προηγουμένου στη σύγχρονη εποχή, συγκρίσιμο μόνο με τη Μεγάλη Ύφεση των ΗΠΑ στη δεκαετία του 1930, σημειώνει ο Γιώργος Λαγαριάς, επικεφαλής οικονομολόγος στη Mazars Wealth Management. Οι μισθοίΤο δημοσίευμα υπογραμμίζει ότι οι πραγματικοί μισθοί μειώνονταν σταθερά μέχρι το 2022, έχοντας συρρικνωθεί κατά 30% από τα προ της οικονομικής κρίσης επίπεδά τους, αφήνοντας τη χώρα με έναν από τους χαμηλότερους μέσους μισθούς μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών. Ο κατασκευαστικός τομέας — ένας σημαντικός μοχλός ανάπτυξης πριν από την κρίση — έχει σχεδόν αφανιστεί. Οι επενδύσεις σε κατοικίες, που αντιπροσώπευαν πάνω από το 10% του ΑΕΠ στο απόγειο της φούσκας του 2008, έχουν έκτοτε βυθιστεί στο 2% του ΑΕΠ, το χαμηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών της ευρωζώνης. Και όπως λέει ο Ντεριέν της BNPΡ: «Η Ελλάδα έχει πλέον ένα λιγότερο μη ισορροπημένο μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης — κάτι που είναι θετικό — αλλά η πτώση της κατασκευαστικής δραστηριότητας δεν έχει ακόμη εξισορροπηθεί πλήρως από την επέκταση σε νέους τομείς». Μακροπρόθεσμες ανησυχίεςΣύμφωνα με τους FT υπάρχουν ανησυχίες για τις μακροπρόθεσμες οικονομικές προοπτικές της χώρας. Ο κ. Λαγαριάς υποστηρίζει στη βρετανική εφημερίδα ότι η ανάπτυξη με περιορισμένη μόχλευση – όπως είναι η περίπτωση της Ελλάδας – θα παραμείνει υποτονική και προβλέπει ότι θα χρειαστούν πολλά χρόνια «επίμονων μεταρρυθμίσεων» για να επιστρέψει η Ελλάδα στο σημείο που ήταν το 2007. Χαμηλές επενδύσεις και υποτονική παραγωγικότητα επίσης συνεχίζουν να περιορίζουν τις οικονομικές δυνατότητες της Ελλάδας, σύμφωνα με τον Ντεριέν. Στην τελευταία έκθεσή του για τη χώρα, το ΔΝΤ ανέφερε επίσης την κλιματική αλλαγή ως κίνδυνο – καθώς το 90% της τουριστικής υποδομής της χώρας και το 80% των βιομηχανικών δραστηριοτήτων βρίσκονται σε περιοχές που εκτίθενται σε υψηλούς κλιματικούς κινδύνους – αλλά και τα ολοένα πιο θλιβερά δημογραφικά στοιχεία. Οι γεννήσεις στην Ελλάδα μειώθηκαν σε χαμηλό εννέα δεκαετιών το 2022, επιδεινώνοντας τη γήρανση της χώρας και συρρικνώνοντας τον πληθυσμό της καθώς πολλοί νέοι την εγκαταλείπουν κάθε χρόνο. Και καταλήγουν οι FT: Συνολικά, η οικονομική ανάκαμψη της Ελλάδας πρέπει να γιορταστεί, αλλά θα πρέπει να ιδωθεί στο πλαίσιο μιας αξιοσημείωτης οικονομικής κρίσης που την άφησε σε μια τρύπα από την οποία μπορεί να χρειαστεί μια γενιά για να βγει. Πηγή: ot.gr
Εξαιρετικά ανησυχητική η αύξηση του εμπορικού ελλείμματος – H Ελλάδα χάνει μέρος της ανταγωνιστικότητάς της στις διεθνείς αγορές
Ποια θα είναι η επόμενη μέρα για τη χώρα μας Κείμενο: Θανάσης Παπαδής Μπορεί η Ελλάδα να κερδίζει τις εντυπώσεις ως χώρα στα διεθνή φόρα, ωστόσο αυτό σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει πως όλα βαίνουν καλώς. Ένας τομέας που ανησυχεί ιδιαίτερα την κυβέρνηση και το αρμόδιο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών είναι η διεύρυνση του εμπορικού ελλείμματος, μία τάση που ξεκίνησε πέρυσι και συνεχίζει με την ίδια ή και μεγαλύτερη ένταση το 2024. Μία διεύρυνση που έρχεται με την ταυτόχρονη μείωση των εξαγωγών και την αύξηση των εισαγωγών, ένα κοκτέιλ που αναμφίβολα είναι εκρηκτικό και προκαλεί προβληματισμό για την επόμενη ημέρα, αφού δείχνει ότι η χώρα χάνει μέρος της ανταγωνιστικότητάς της, που είναι ένα από τα μεγαλύτερα ζητούμενα για την οικονομία της χώρας. Αξίζει να θυμίσουμε ότι στο μακρινό 2009, λίγο πριν μπει η Ελλάδα στα μνημόνια, το πρόβλημα δεν ήταν μόνο το υψηλό χρέος και το υψηλό δημοσιονομικό έλλειμμα, αλλά και το μεγάλο έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Για την ώρα το έλλειμμα στο ισοζύγιο είναι υπό σχετικό έλεγχο, λόγω των αυξημένων εσόδων από τον τουρισμό, αλλά και από τα έκτακτα έσοδα από το ευρωσύστημα, αλλά αν μη τι άλλο αυτό αποτελεί «ασπιρίνη» σε ένα δομικό πρόβλημα. Όπως αναφέραμε και πιο πάνω, η τάση είχε διαφανεί από το περασμένο έτος, αλλά συνεχίζει το πρώτο 2μηνο του 2024, όπου η εικόνα κάθε άλλο δείχνει σημάδια βελτίωσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι το έλλειμμα στο ισοζύγιο αγαθών αυξήθηκε για το 2μηνο πάνω από 1 δισ. ευρώ και διαμορφώθηκε στα 5,795 δισ. ευρώ, έναντι 4,744 δισ. ευρώ που ήταν το πρώτο 2μηνο του 2023. Οι εξαγωγές, χωρίς να υπολογίζονται καύσιμα και πλοία, μειώθηκαν στο 2μηνο του 2024 (Ιανουάριος – Φεβρουάριος) στα 5,524 δισ. ευρώ, έναντι 5,737 δισ. ευρώ που ήταν το αντίστοιχο διάστημα του 2023. Την ίδια στιγμή οι εισαγωγές, επίσης χωρίς καύσιμα και πλοία, αυξήθηκαν στα 9,910 δισ. ευρώ, έναντι 9,354 δισ. ευρώ. Με βάση τα παραπάνω στοιχεία, το εμπορικό έλλειμμα εκτινάχθηκε στα 4,386 δισ. ευρώ από 3,616 δισ. ευρώ. Ανάλογα δυσμενής είναι η εικόνα και για τον Φεβρουάριο με μοναδικό θετικό στοιχείο ότι οι εξαγωγές, χωρίς πλοία και καύσιμα, σημείωσαν οριακή άνοδο και διαμορφώθηκαν στα 2,890 δισ. ευρώ από 2,868 δισ. πέρυσι τον αντίστοιχο μήνα. Αντίθετα μεγάλη άνοδο κατέγραψαν οι εισαγωγές που αυξήθηκαν πάνω από 500 εκατ. ευρώ σε έναν μήνα και ανήλθαν στα 5,203 δισ. ευρώ από 4,680 δισ. ευρώ. Διευρύνθηκε το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθώνΤο έλλειμμα στο ισοζύγιο αγαθών διαμορφώθηκε για τον Φεβρουάριο στα 2,312 δισ. ευρώ από 1,813 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, τον Φεβρουάριο του 2024, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αυξήθηκε κατά 1,8 δισ. ευρώ σε σχέση με τον Φεβρουάριο του 2023 και διαμορφώθηκε σε 3,2 δισ. ευρώ. Το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθών διευρύνθηκε, καθώς καταγράφηκε μείωση των εξαγωγών, ενώ οι εισαγωγές αυξήθηκαν. Σε τρέχουσες τιμές, οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 10,3% (‑10,7% σε σταθερές τιμές) και οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 5,7% (9,4% σε σταθερές τιμές). Ειδικότερα, σε τρέχουσες τιμές οι εξαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα παρουσίασαν οριακή μείωση κατά 0,7% (‑3,2% σε σταθερές τιμές), ενώ οι εισαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα αυξήθηκαν κατά 10,7% (11,8% σε σταθερές τιμές). Την περίοδο Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου 2024, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκε κατά 41,5 εκατ. ευρώ σε σχέση με το πρώτο δίμηνο του 2023 και διαμορφώθηκε σε 1,5 δισ. ευρώ. Το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθών αυξήθηκε, λόγω της μείωσης των εξαγωγών και της αύξησης των εισαγωγών. Σε τρέχουσες τιμές, οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 10,3% (‑17,6% σε σταθερές τιμές) και οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 1,1% (1,2% σε σταθερές τιμές). Ειδικότερα, σε τρέχουσες τιμές οι εξαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα παρουσίασαν μείωση κατά 4,5%, ενώ οι αντίστοιχες εισαγωγές αύξηση κατά 5,9% (‑14,5% και 1,4% σε σταθερές τιμές αντίστοιχα). Πηγή: newsbeast.gr
Οι μετοχές και τα ακίνητα θα καταρρεύσουν όταν σκάσει η «φούσκα των πάντων», λέει ο επενδυτής Ρόμπερτ Κιγιοσάκι
Υπάρχει μια τεράστια φούσκα, σε πολλά περιουσιακά στοιχεία, που θα σκάσει – και οι επενδυτές θα πρέπει να στραφούν σε πολύτιμα μέταλλα και κρυπτονομίσματα για να καλυφθούν, προειδοποιεί ο επενδυτής, επιχειρηματίας και συγγραφέας Ρόμπερτ Κιγιοσάκι. «Η ΦΟΥΣΚΑ ΤΩΝ ΠΑΝΤΩΝ, οι μετοχές, τα ομόλογα, τα ακίνητα θα ΣΚΑΣΟΥΝ», έγραψε στον λογαριασμό του στο X. «Το χρέος των ΗΠΑ αυξάνεται κατά 1 τρισεκατομμύριο δολάρια κάθε 90 ημέρες. ΠΤΩΧΕΥΟΥΝ οι ΗΠΑ. Σώστε τον εαυτό σας. Αγοράστε περισσότερο χρυσό, ασήμι, Bitcoin.» Η ζοφερή πρόβλεψη και οι συστάσεις του συγγραφέα του βιβλίου «Πλούσιος μπαμπάς, Φτωχός μπαμπάς» δεν προκαλούν έκπληξη στους οπαδούς του, αφού ο ίδιος εδώ και χρόνια κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, προβλέποντας ένα επικό κραχ, σχολιάζει το «Business Insider». Πάντως, αξίζει να σημειωθεί ότι οι αμερικανικοί δείκτες S&P 500 και Nasdaq έχουν εκτιναχθεί σευψηλά ρεκόρ φέτος. Ωστόσο, ο επίμονος πληθωρισμός και η εικόνα της αγοράς εργασίας έχουν πυροδοτήσει φόβους ότι η Fed θα διατηρήσει τα επιτόκια υψηλότερα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Αυτό θα μπορούσε να επιβαρύνει το κλίμα των χρηματιστηρίων και να αυξήσει τις αποδόσεις των ομολόγων, πιέζοντας προς τα κάτω τις τιμές τους. Εν τω μεταξύ, ο τομέας εμπορικών ακινήτων έχει πληγεί από μια τριπλή πτώση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων, το αυξανόμενο κόστος επιτοκίων και μια πιστωτική κρίση καθώς οι περιφερειακές τράπεζες αποσύρονται από τον δανεισμό σε ιδιοκτήτες ακινήτων. Όλα αυτά ενώ οι τιμές των κατοικιών βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά, αναφέρει το δημοσίευμα. Ο Κιγιοσάκι θεωρεί τον χρυσό και το ασήμι ανώτερα από το δολάριο, επειδή η αξία τους δεν θα διογκωθεί εάν η κυβέρνηση των ΗΠΑ συνεχίσει να ξοδεύει πρωτοφανή ποσά ωθώντας το εθνικό χρέος σε νέα υψηλά. Ο γκουρού των προσωπικών οικονομικών έχει επίσης επαινέσει επανειλημμένα το bitcoin. Αλλά αξίζει να σημειωθεί ότι είχε χαρακτηρίσει το πιο δημοφιλές κρυπτονόμισμα ως άχρηστο σε ραδιοφωνική του εκπομπή, το 2022. Επενδύστε σε κονσέρβες και φασόλιαΟ Κιγιοσάκι έχει επίσης προσφέρει κάποιες ασυνήθιστες συμβουλές στο παρελθόν, καθώς έλεγε στους ανθρώπους να προμηθεύονται σακούλες σκουπιδιών και χαρτί υγείας όταν ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε το 2022 ενώ χαρακτήριζε τις κονσέρβες με τόνο και τα φασόλια ως τις «καλύτερες επενδύσεις» εκείνη την εποχή. Πάντως, αξίζει να σημειωθεί, ότι ο έμπειρος επενδυτής έχει εντοπίσει προβλήματα πριν τα δουν όλοι οι άλλοι. «Τηλεφώνησα στη Lehman Brothers πριν από χρόνια και νομίζω ότι η επόμενη τράπεζα που θα πάει είναι η Credit Suisse», δήλωσε τον Μάρτιο του περασμένου έτους – σχεδόν μια εβδομάδα πριν η UBS συμφωνήσει σε έκτακτη εξαγορά της προβληματικής ελβετικής τράπεζας. Πηγή: newsbeast.gr
Μακροχρόνια μίσθωση αυτοκινήτων αντί για την αγορά – Γιατί επιχειρήσεις και επαγγελματίες επιλέγουν την πρώτη
Κατακτά όλο και μεγαλύτερα μερίδια Κείμενο: Θανάσης Παπαδής Η ευελιξία και το ανταγωνιστικό κόστος που προσφέρουν τα προγράμματα μακροχρόνιας μίσθωσης αυτοκινήτων έχει ωθήσει τα τελευταία χρόνια πολλούς πολίτες, αλλά και επιχειρήσεις να επιλέγουν αυτόν τον τρόπο απόκτησης ΙΧ για τις ανάγκες τους, αντικαθιστώντας τον παραδοσιακό, της απευθείας αγοράς από την αντιπροσωπεία και τον έμπορο. Μία μικρή ματιά σε μεγάλους οδικούς άξονες, όπως η Λ. Κηφισίας ή η Λ. Μεσογείων, αποδεικνύει το ότι κυκλοφορούν πλέον πάρα πολλά αυτοκίνητα που έχουν αποκτηθεί με μακροχρόνια μίσθωση. Τι κερδίζουν όμως όσοι έχουν στην κατοχή τους ΙΧ με μακροχρόνια μίσθωση; Σε πρώτη φάση εταιρίες και ελεύθεροι επαγγελματίες έχουν φορολογικές απαλλαγές, ενώ ακόμη και ένας μισθωτός μπορεί να το κάνει εφόσον κρίνει ότι είναι προς το συμφέρον του. Δεν είναι όμως μόνο αυτά. Στα πλεονεκτήματα της μακροχρόνια μίσθωσης αυτοκινήτου περιλαμβάνονται: 1| Δεν απαιτείται η άμεση εκταμίευση ενός μεγάλου ποσού, επειδή η προκαταβολή που συνήθως προβλέπεται είναι πολύ μικρότερη, σε σύγκριση με το κόστος αγοράς. 2| Υπάρχει απαλλαγή από τις δαπάνες ασφάλισης, τελών κυκλοφορίας, ελαστικών και σέρβις, που ενσωματώνονται στο τίμημα. 3| Δεν υπάρχει, ο συνηθισμένος κατά την αγορά καινούργιων αυτοκινήτων, κίνδυνος της υποχώρησης της αξίας του αυτοκινήτου είτε λόγω παλαιότητας είτε λόγω για παράδειγμα ενός ατυχήματος. 4| Σε ένα περιβάλλον αυξημένων επιτοκίων, η απόκτηση αυτοκινήτου με μακροχρόνια μίσθωση συμφέρει περισσότερο σε σχέση με τη λήψη τραπεζικού δανεισμού. Παράλληλα, ο χρήστης ενός τέτοιου αυτοκινήτου, στην λήξη της σύμβασης που συνήθως είναι 4ετής ή 5ετής, μπορεί είτε να το κρατήσει καταβάλλοντας ένα ποσό – εφόσον έχει συμφωνηθεί εξ’ αρχής – είτε να το επιστρέψει αντικαθιστώντας το με ένα άλλο καινούργιο. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2023 πάνω από τον μισό τζίρο που πραγματοποιήθηκε στην αγορά ενοικίασης αυτοκινήτων, αφορούσε την μακροχρόνια μίσθωση. Συγκεκριμένα ανήλθε σε 700 εκατ. ενώ το σύνολο ήταν 1,1 εκατ. Η εν λόγω αγορά έχει σημειώσει τα τελευταία χρόνια αλματώδη αύξηση και αποτελεί πλέον έναν από τους ισχυρούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας. Παράλληλα θα πρέπει να σημειωθεί ότι ένα μεγάλο κομμάτι της δραστηριότητας των επιχειρήσεων, αφορά τον τουρισμό και αναμφίβολα η αύξηση των μεγεθών συμπαρασύρει και τον κλάδο του Leasing. Όπως προκύπτει από έρευνα της εταιρίας «Στόχασις Σύμβουλοι Επιχειρήσεων», η συνολική εγχώρια αγορά ενοικίασης αυτοκινήτων, ξεπέρασε το 2023 το 1,1 δισ. ευρώ. Ο Μέσος Ετήσιος Ρυθμός Μεταβολής (ΜΕΡΜ) για την περίοδο 2015-2023 ήταν 9%, ενώ για την τελευταία 3ετία (2021 – 2023) το ποσοστό αυτό εκτινάχθηκε στο 23% και συνδέεται με τη ραγδαία άνοδο του τουρισμού, αλλά και της μεγέθυνσης της οικονομίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρίας, το μέγεθος της εγχώριας αγοράς των μακροχρόνιων μισθώσεων κινείται σταθερά ανοδικά και το 2023 εκτιμάται ότι διαμορφώθηκε στα επίπεδα των 700 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας Μέσο Ρυθμό αύξηση για την περίοδο 2015-2023 στο 8,5%. Αντίστοιχα, το μέγεθος της εγχώριας αγοράς των βραχυχρόνιων μισθώσεων υπολογίζεται ότι προσέγγισε πέρυσι τα 500 εκατ. ευρώ παρουσιάζοντας για την περίοδο 2015-2023Μέσο Ετήσιο Ρυθμό Μεταβολής 10%. Η εν λόγω αύξηση οφείλεται σε σημαντικό βαθμό στην εντυπωσιακή ανάπτυξη του εξωτερικού τουρισμού από το 2013 και έπειτα (επιβραδύνθηκε προσωρινά το 2016 και το 2020 λόγω πανδημίας Covid-19). Η συμμετοχή της αγοράς των βραχυχρόνιων μισθώσεων στο σύνολο της αγοράς, όπως προκύπτει από τη μελέτη «Ενοικίαση Αυτοκινήτων» της Στόχασις, εκτιμάται περίπου σε 41% το 2023, ενώ το μερίδιο της αγοράς των μακροχρόνιων μισθώσεων εκτιμάται περίπου σε 59%. Σε ότι αφορά τα οικονομικά στοιχεία, το ΕΒΙΤDA, ως ποσοστό επί των πωλήσεων των επιχειρήσεων του κλάδου, παρουσιάζει σημαντική αύξηση για τον περίοδο 2021- 2022, μετά από μία μακρά περίοδο σταθερότητας, από το 2013 έως και το 2020. Η τιμή του δείκτη κάλυψης χρηματοοικονομικών δαπανών των επιχειρήσεων του κλάδου ιδιαίτερα τη διετία 2021-2022 δείχνει ότι ο κλάδος έχει τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει πιθανές αρνητικές μεταβολές του οικονομικού περιβάλλοντος. Η μεγαλύτερη αύξηση των πωλήσεων (υπερδιπλασιασμός) σε σχέση με την αύξηση του κόστους λειτουργίας το 2022 σε σύγκριση με το 2013, είχε ως αποτέλεσμα τη βελτίωση των καθαρών κερδών την ίδια περίοδο. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα και από το καθαρό περιθώριο κέρδους, που ενώ το 2013 ήταν αρνητικό στο 2,55%, το 2022 ανήλθε στο 21,01%). Στις πέντε πρώτες θέσεις του κλάδου από πλευράς τζίρου και κερδοφορίας βρίσκονται η Autohellas, η Olympic (Avis), η LeasePlan Hellas, η Σφακιανάκης και η Lion Rental (Sixt). H Σφακιανάκης δραστηριοποιείται στον κλάδο από το 2016 μετά την απορρόφηση της EXECUTIVE LEASE A.E. Πηγή: newsbeast.gr
Χαμηλοί μισθοί και ακρίβεια τσακίζουν την ελληνική νεολαία – Επιλέγουν την ατεκνία, λόγω φτώχειας
Υπογεννητικότητα και brain drain συρρικνώνουν την χώρα – Έρευνα της ΔιαΝΕΟσις καταδεικνύει την τραγική κατάσταση στην οποίαν έχει περιέλθει ο «ανθός» της Το σημερινό ελληνικό δράμα το οποίο βιώνουν οι νέοι στην Ελλάδα αποτυπώνεται στα αποτελέσματα μεγάλης δημοσκοπικής έρευνας την οποία διεξήγαγε η ΔιαΝΕΟσις. Όσον αφορά στα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα ελληνική νεολαία, στην κορυφή της σχετικής λίστας βρίσκονται οι χαμηλοί μισθοί, όπως απαντούν οι ίδιοι οι νέοι. Είναι χαρακτηριστικό ότι η αύξηση κατά 6% του κατώτατου μισθού από την 1η Απριλίου αφορούσε μόλις το 22% του συνόλου των εργαζομένων, οι οποίοι, ωστόσο, παραμένουν καθηλωμένοι «στη ζώνη της φτώχειας» και ζητούν άμεσα και δραστικά μέτρα για την προστασία του εισοδήματός τους. Αμέσως μετά τους χαμηλές αποδοχές, έρχονται η ανεργία, το αβέβαιο επαγγελματικό και ασφαλιστικό μέλλον, το ανεπαρκές εκπαιδευτικό σύστημα, η κακή ψυχική υγεία, η αδυναμία δημιουργίας οικογένειας, η έλλειψη αξιοκρατίας δικαιοσύνης, η αδυναμία ανεξαρτησίας-αυτονόμησης, η έλλειψη ευκαιριών, η στέγαση, η μοναξιά, ο περιορισμός ελευθεριών-δικαιωμάτων, η κακή σωματική υγεία, οι φυλετικές και άλλες διακρίσεις να κάνουν τον βίο αβίωτο στους νέους. Την ώρα που η Ελλάδα «καίγεται» από τον χαμηλό αριθμό γεννήσεων και τη συρρίκνωση του πληθυσμού της, το 80,2% των νέων της χώρας μας δηλώνει ότι δεν προχωρά σε τεκνοποίηση επειδή δεν μπορεί να το κάνει λόγω φτώχειας. Το 52,7% δηλώνει ότι για τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ελλάδα φταίει η κυβέρνηση. Το 49,1% δηλώνει ότι η οικονομική κατάσταση της χώρας μας θα εξακολουθεί να είναι κακή και στο μέλλον. Δείτε αποτελέσματα της έρευνας: «Η αύξηση του κατώτατου μισθού δεν είναι στα όρια της φτώχειας, είναι ίδια η φτώχεια» σημειώνει η ΓΣΕΕ, ζητώντας την επιβολή διατίμησης στα βασικά προϊόντα κατανάλωσης με πλαφόν στις τιμές κυρίως των τροφίμων για έναν χρόνο. «Η Ελλάδα είναι πρώτη στην κατανομή κερδών στο εθνικό εισόδημα και προτελευταία στη συμμετοχή των μισθών στο εθνικό εισόδημα, ενώ είμαστε δεύτεροι στην ακρίβεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση και προτελευταίοι στους μισθούς» σημειώνει η Συνομοσπονδία. Στα ύψη η ακρίβειαΣύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που παρουσίασε ενόψει της 24ωρης απεργιακής κινητοποίησης, ο κατώτατος μισθός από το… μακρινό 2011 έχει αυξηθεί μόλις κατά 66 ευρώ καθαρά, την ώρα που η ακρίβεια είναι στα ύψη και ο μέσος μισθός έχει μειωθεί το ίδιο διάστημα κατά 421 ευρώ. Τα ευρήματα της έρευνας με τίτλο «Τι πιστεύουν οι Έλληνες» παρουσίασαν στην ΕΡΤ ο διευθυντής περιεχομένου της ΔιαΝΕΟσις, Ηλίας Νικολαΐδης, και ο πολιτικός αναλυτής της Metron Analysis Γιάννης Μπαλαμπανίδης. Πηγή: ot.gr
Στα 20,5 δισ. ευρώ ο τζίρος του ηλεκτρονικού εμπορίου στην Ελλάδα το 2022
Οι Έλληνες δαπανούν, κατά μέσο όρο, 644 ευρώ σε φυσικά καταστήματα και 510 ευρώ για ηλεκτρονικές αγορές. Στα 20,5 δισ. ευρώ υπολογίζεται ότι ανήλθε ο τζίρος του ηλεκτρονικού εμπορίου στη χώρα μας το 2022, οπότε και οκτώ στους δέκα καταναλωτές έκαναν αγορές αγαθών μέσω του υπολογιστή τους -ένας περισσότερος έναντι του 2021, ενώ ο κλάδος, παρουσιάζει έντονα ανοδική τάση στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη λήψης μέτρων για την επόμενη ημέρα. Τα παραπάνω επισημαίνει ο executive advisor της Optilog Adbvisory Services, Δρ. Βασίλειος Ζεϊμπέκης, βάσει της πρώτης πανελλήνιας έρευνας: E-commerce logistics & last-mile orchestration: Διερευνώντας το ελληνικό οικοσύστημα του ηλεκτρονικού εμπορίου. Την έρευνα παρουσίασε ο ίδιος στη διάρκεια των εργασιών τσυνεδρίου, που γίνεται στο πλαίσιο της 1ης Logistics&Transports Thessaloniki EXPO στη ΔΕΘ. Σύμφωνα με την έρευνα, οι Έλληνες δαπανούν, κατά μέσο όρο, 644 ευρώ σε φυσικά καταστήματα και 510 ευρώ για ηλεκτρονικές αγορές, ενώ ο τζίρος από το ηλεκτρονικό εμπόριο στην Ελλάδα αποτελεί το 6,9% του συνολικού των 40.000 επιχειρήσεων που απασχολούν δέκα άτομα και άνω και που είχαν κύκλο εργασιών ύψους 295,9 δισ. Ευρώ. Σε ό,τι αφορά τα ηλεκτρονικά καταστήματα που επιλέγουν οι Έλληνες για τις αγορές τους μέσω διαδικτύου, από την έρευνα προκύπτει ότι το 91% ψηφίζει τα ελληνικά. «Οι δείκτες του ηλεκτρονικού εμπορίου παρουσιάζουν συνεχή άνοδο στην Ελλάδα», τονίζει ο κ. Ζεϊμπέκης και προσθέτει ότι η πολυκαναλική παράδοση μειώνει το κόστος logistics και αυξάνει σημαντικά το customer experience. Διευκρινίζει, δε, ότι η πολυκαναλική διανομή εκτός από την αύξηση του customer experience, φαίνεται να μειώνει το κόστος logistics, ενώ το home delivery κοστίζει έως και πέντε φορές περισσότερο από τις παραδόσεις τύπου «click and collect» που αφορούν τα smart lockers. Η επόμενη ημέρα και όσα πρέπει να γίνουνΌλοι οι συμμετέχοντες στην έρευνα εκτιμούν πως ο κλάδος του ηλεκτρονικού εμπορίου θα αυξηθεί σημαντικά τα επόμενα έτη, ενώ η πλειονότητα των συμμετεχόντων υποστηρίζει ότι ως αποτέλεσμα θα «καλπάσει» και ο φόρτος εργασίας και έτσι θα απαιτηθούν περισσότεροι εργαζόμενοι (εάν δεν αυτοματοποιηθούν διαδικασίες) και θα ενισχυθεί σημαντικά η χρήση πληροφοριακών συστημάτων με ταυτόχρονο θετικό πρόσημο στις πωλήσεις και στην κερδοφορία. Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με τον κ. Ζεϊμπέκη, για να μπορέσουν οι εταιρείες (e-shops ή/και εταιρείες παροχής υπηρεσιών logistics) να ανταπεξέλθουν στις ολοένα και αυξανόμενες απαιτήσεις των τελικών πελατών θα πρέπει να αποκτήσουν ψηφιακή κουλτούρα, να αναδιοργανώσουν τις διαδικασίες τους, να εκπαιδεύσουν το προσωπικό τους και να προσελκύσουν στελέχη με εμπειρία και εξειδίκευση και να επενδύσουν σε αυτοματισμούς και έξυπνα συστήματα. Συμπεράσματα για τη λειτουργία των e-shopsΟι αποθηκευτικοί χώροι που χρησιμοποιούνται κατά βάση από τα e-shops για in-house logistics είναι μικροί, χρησιμοποιούνται βασικά συστήματα αποθήκευσης (π.χ. ράφια ελαφρού τύπου, θυρίδες), ενώ οι διαδικασίες εντός της αποθήκης γίνονται χωρίς την υιοθέτηση εξειδικευμένων πληροφοριακών συστημάτων (κυρίως με αρχεία Excel & ERP). Όπως προέκυψε από την έρευνα και σύμφωνα με τον κ. Ζεϊμπέκη, η πλειονότητα των e-shops (59%) επιλέγει την in-house αποθήκευση, ενώ ένα 27% των e-shops του δείγματος συνεργάζονται παράλληλα και με 3PLs, κυρίως λόγω έλλειψης χώρου (λειτουργούν ως buffer areas). Τα e-shops (όσα δυνητικά θα είχε νόημα να πάνε σε λύση logistics outsourcing), δεν έχουν πεισθεί για τα οφέλη που θα αποκομίσουν, αφού θεωρούν πως το κόστος είναι σε αρκετές περιπτώσεις υψηλότερο ή ακόμα και εάν είναι ίδιο. Επίσης, θεωρούν πως χάνουν σε ευελιξία, καθώς και στο end-to-end visibility το οποίο υποστηρίζουν ότι αποτελεί το κύριο συστατικό του customer experience που θέλουν να προσφέρουν στην πελατειακή τους βάση. Για τη συλλογή και διαλογή των παραγγελιών τα e-shops, με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας, χρησιμοποιούν απλές-βασικές λύσεις και συστήματα και μικρό ποσοστό αποτελεί η χρήση εναλλακτικών τεχνολογιών picking (π.χ. light picking). Στο μεταξύ, με στόχο να αυξήσουν την πελατειακή τους βάση, οι ιδιοκτήτες των ηλεκτρονικών καταστημάτων συνεργάζονται με πολλαπλές εταιρείες courier, προσφέρουν πολυκαναλικούς τρόπους παράδοσης, αλλά δεν έχουν αντιληφθεί πλήρως τον ρόλο που διαδραματίζουν τα logistics σε όρους κόστους, παραγωγικότητας και customer experience. «Για αυτό, και η πλειονότητα των e-shops του δείγματος δεν έχει επενδύσει στον ψηφιακό μετασχηματισμό των διαδικασιών logistics τους», σημειώνει. Συμπεράσματα για παρόχους υπηρεσιών logistics – μεταφορικών και ταχυμεταφορώνΟι εταιρείες 3PL διαθέτουν μεγάλους αποθηκευτικούς χώρους όπου θα μπορούσαν δυνητικά να φιλοξενήσουν τα αποθέματα πολλαπλών e-shops, ωστόσο ελάχιστες είναι οι περιπτώσεις αυτών που έχουν επενδύσει σε εξοπλισμό και τεχνολογίες που αφορούν στη διαχείριση αγαθών σε τεμαχιακό επίπεδο. Πολύ λιγότερες είναι οι εταιρίες 3PL που έχουν επιλέξει αυτοματισμούς και goods-to-picker λύσεις (π.χ. AMRs για picking, sorting, κτλ). Αναφορικά με το κόστος εκτέλεσης μιας παραγγελίας, από την έρευνα προκύπτει ότι οι εταιρείες 3PL δεν έχουν καταφέρει ακόμα να το μειώσουν, διατηρούν ωστόσο την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Συμπεράσματα παρόχων συστημάτων πληροφορικής & τεχνολογιών/εξοπλισμού e-commerceΠαρότι τα e-shops δεν προχωρούν με γοργούς ρυθμούς στον ψηφιακό τους μετασχηματισμό, η πλειονότητα αυτών έχει αντιληφθεί τη σημασία του. Παραμένει όμως ένα πολύ υψηλό ποσοστό εταιριών που ζητούν την υλοποίηση ενός πιλοτικού, ώστε να διαπιστώσουν σε πρακτικό επίπεδο τα οφέλη που θα αποκομίσουν. Ένα ενθαρρυντικό εύρημα της έρευνας ήταν ότι η πλειονότητα των πιλοτικών που έχουν τρέξει το τελευταίο χρονικό διάστημα αφορούν εξοπλισμό για τη διαχείριση παραγγελιών picker-to-goods & goods-to-picker καθώς και ρομποτικά συστήματα & αυτοματισμούς με έμφαση σε AGVs & AMR συστήματα. Οι κύριοι λόγοι της χαμηλής ψηφιακής ωριμότητας, σύμφωνα με τους παρόχους τεχνολογιών, είναι η μη ύπαρξη εξειδικευμένων στελεχών και εργαζομένων, η έλλειψη χρηματοδοτικών εργαλείων για επενδύσεις σε πληροφοριακά συστήματα, καθώς και η έλλειψη ψηφιακής κουλτούρας. Η έρευνα σε αριθμούς – Στο 64% η άρνηση παραλαβής παραγγελιώνΤο δείγμα της έρευνας (Ν=306) είναι αντιπροσωπευτικό των μερών που αποτελούν το ελληνικό οικοσύστημα του ηλεκτρονικού εμπορίου στην Ελλάδα. Το 55% του δείγματος αφορά εμπορικές εταιρίες με e-shops, το 37% παρόχους υπηρεσιών logistics και το 8% παρόχους πληρ. συστημάτων και εξοπλισμού. Τα e-shops που συμμετείχαν στην έρευνα δραστηριοποιούνται σε πολλαπλούς κλάδους του εμπορίου, με έδρα κυρίως την Αττική και τη Θεσσαλονίκη (74%) και αποτελούν στην πλειονότητά τους Μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ). Η πλειονότητα των εταιρειών παροχής υπηρεσιών logistics (3PLs) που συμμετείχαν στην έρευνα ανήκουν στην κατηγορία των ΜμΕ (82% έχουν κύκλο εργασιών ως 50 εκατ. ευρώ και 75% ως 249 εργαζόμενους) και έχουν έδρα κατά πλειοψηφία (88%) στην Αττική. Οι εταιρείες ταχυμεταφορών (courier) / διαχειριστών θυρίδων-clever
Ακίνητα: Big business στις «πράσινες» κατοικίες – Οι πρωταγωνιστές και οι τιμές
Αύξηση έως 79% των τιμών των κατοικιών σε έξι χρόνια – Νέα άνοδο αναμένουν οι ειδικοί – Stop σε πώληση ή ενοικίαση χωρίς ενεργειακή αναβάθμιση Ρεπορτάζ: Ξανθή Γούναρη Με διψήφιο ρυθμό ετήσιας αύξησης «τρέχουν» οι τιμές των κατοικιών στην Ελλάδα για 9 συνεχόμενα τρίμηνα και σύμφωνα με τις συγκλίνουσες εκτιμήσεις από τράπεζες, μεσίτες και συμβούλους ακινήτων η ανοδική τάση θα συνεχιστεί και το 2024 αν και με χαμηλότερους ρυθμούς, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ). Είναι χαρακτηριστικό ότι από τις αρχές του 2018 και μέχρι το τέλος του 2023, οι μέσες τιμές πώλησης κατοικιών σε πανελλαδικό επίπεδο έχουν αυξηθεί κατά 60% (στοιχεία της ΤτΕ). Μάλιστα κατά το ίδιο διάστημα, στην Αττική, η αύξηση αγγίζει το 79%, με τις τιμές να έχουν επιστρέψει στις «χρυσές» εποχές του 2007-2008. Ακόμη μεγαλύτερη δε είναι η άνοδος σε αρκετές περιοχές υψηλής ζήτησης (βλέπε νότια προάστια, Πειραιάς, κέντρο της Αθήνας), όπου οι τιμές πώλησης είναι πλέον υψηλότερες από εκείνες της περιόδου πριν από την οικονομική κρίση. Η συνέχιση της ανόδου θεωρείται δεδομένη παρότι τα περισσότερα ελληνικά νοικοκυριά μόνο με το… κιάλι μπορούν να δουν την προοπτική να αποκτήσουν το δικό τους «κεραμίδι». Είναι ενδεικτικό ότι μόλις το 9% των 200 στελεχών της ελληνικής κτηματαγοράς που συμμετείχαν στην ετήσια έρευνα αγοράς της Cerved Property Services αναμένει μείωση τιμών για τις παλαιές κατοικίες και αντίστοιχα το 12% για τις νεόδμητες. Αντίθετα το 44% αναμένει περαιτέρω αύξηση, τόσο για τις νεόδμητες, όσο και για τις παλαιές κατοικίες, ενώ το 53% των ερωτηθέντων προβλέπει διατήρηση των σημερινών υψηλών τιμών πώλησης κατοικιών. Το ESG απογειώνει τις τιμέςΑκόμη κι αν επιβεβαιωθούν τα σενάρια για χαμηλότερους ρυθμούς αύξησης των τιμών τα επόμενα τρίμηνα, μια κατηγορία κατοικιών δεν θα επηρεαστεί. Ο λόγος για τα σπίτια που σκοράρουν υψηλά όσον αφορά την ενεργειακή κατανάλωση. Όπως προκύπτει από την ετήσια έρευνα της CPS, ο ρόλος που παίζουν τα ESG χαρακτηριστικά στην αγορά κατοικίας πλέον είναι σημαντικός και όσον αφορά την πορεία των τιμών. Συγκεκριμένα προκύπτει ότι οι τιμές πώλησης κατοικιών υψηλής ενεργειακής κατάταξης εμφανίζουν εντονότερες αυξητικές τάσεις που φθάνουν έως 20%. Ας σημειωθεί ότι πάνω από το 60% της κατανάλωσης ενέργειας στον οικιακό τομέα χρησιμοποιείται για συστήματα θέρμανσης και ψύξης. Εάν προσθέσουμε την κατανάλωση ενέργειας για την παραγωγή ζεστού νερού χρήσης, το ποσοστό αυτό αυξάνεται σε επίπεδο άνω του 75%. Big business και στις «πράσινες» κατοικίεςΗ εκτίναξη των τιμών στην αγορά κατοικιών μετά από μια πρωτοφανή μείωση σε καιρό ειρήνης, που ξεπέρασε το 40% στο απόγειο της 10ετούς κρίσης της κτηματαγοράς, έχει απογειώσει και τις αποδόσεις, προσελκύοντας το ενδιαφέρον (και) μεγάλων εγχώριων επενδυτικών ακινήτων και εταιρειών ανάπτυξης, όπως η Dimand, η Prodea Investments ΑΕΕΑΠ, η Premia Properties AEEAΠ, η Noval Property, η TEN Brinke Hellas, η Intracom Properties, η Οrilina Properties, η Μπλε Κέδρος ΑΕΕΑΠ κ.ά., ενώ η Lamda Development «σπάει τα κοντέρ» αναμένοντας μόνο από τα οικιστικά projects στο Ελληνικό έσοδα της τάξης των 2,3 δισ. ευρώ. Βεβαίως την ίδια ώρα, φουλ επίθεση στον εγχώριο κλάδο των κατοικιών κάνουν και επενδυτές λιγότερο θεσμικοί, φιλοδοξώντας να αποκομίσουν βραχυχρόνια υψηλές υπεραξίες, που ετησίως μπορεί να ξεπερνούν άλλες κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων, όπως για παράδειγμα οι μετοχές στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Οι big business των μεγάλων «παικτών» στην αγορά κατοικίας έχει χρώμα πράσινο, δηλαδή κατασκευή σπιτιών υψηλής ενεργειακής κλάσης, είτε στο πάνω «ράφι» (πολυτελείς κατοικίες) είτε στο μεσαίο (σπίτια για οικογένειες με μέσα προς υψηλά εισοδήματα) είτε στον κλάδο των νέων επενδυτικών «προϊόντων» (εξυπηρετούμενα διαμερίσματα με σειρά παροχών στους ενοίκους τους που πωλούνται αδρά και φοιτητική κατοικία). Μπλόκο στην πώληση ή ενοικίαση χωρίς ενεργειακή αναβάθμισηΣε κάθε περίπτωση το «πρασίνισμα» της κατοικίας είναι αναπόφευκτο, καθώς περισσότερα από ένα εκατομμύριο ακίνητα στην Ελλάδα θα χρειαστεί να προχωρήσουν στην ενεργειακή τους αναβάθμιση από το 2028 και έως το τέλος του 2032, διαφορετικά δεν θα μπορούν να ενοικιαστούν ή να πωληθούν. Αυτό προβλέπεται στην αναθεώρηση της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που ενεκρίθη από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Σύμφωνα με την οδηγία, από το 2028 όλα τα καινούρια κτίρια θα πρέπει να έχουν μηδενικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Η αντίστοιχη προθεσμία για κτίρια του ανήκουν ή χρησιμοποιούνται από το Δημόσιο ξεκινάει το 2026. Ειδικότερα στην κλίμακα ενεργειακής απόδοσης από το Α έως το G, τα κτίρια κατοικιών θα πρέπει να επιτύχουν την κατάταξή τους, τουλάχιστον, στην κατηγορία Ε έως το 2030 και στην D έως το 2033. Σημειώνεται ότι πάνω από το 55% των πολυκατοικιών και των μονοκατοικιών της Ελλάδας έχει κατασκευαστεί πριν από το 1980, ενώ η πλειονότητα αυτών έχει χαμηλή ενεργειακή αποδοτικότητα (ενεργειακές κλάσεις Ζ ή Η). Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΠΟΜΙΔΑ κ. Στράτο Παπαδιά, «θα ζήσουμε το δράμα ενός μεγάλου μέρους της κοινωνίας, δεδομένου ότι οι παρεμβάσεις που θα απαιτηθούν είναι ιδιαιτέρα κοστοβόρες και έξω από κάθε δυνατότητα της ελληνικής οικογένειας. Αν δεν δοθούν κάποιες ενισχύσεις, κάποια ουσιαστικά κίνητρα και κάποιες φοροαπαλλαγές, κανένας δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί με αποτέλεσμα τα ακίνητα να τεθούν εκτός αγοράς μισθώσεων, επιτείνοντας το ήδη μεγάλο πρόβλημα της έλλειψης εκμισθούμενων κατοικιών στην αγορά, που δημιουργεί πίεση και στις τιμές των ενοικίων των νέων μισθώσεων». Πηγή: ot.gr
Η αχίλλειος πτέρνα του Εμανουέλ Μακρόν
Η διόγκωση του δημοσιονομικού ελλείμματος στο 5,5% του ΑΕΠ αποτελεί πλήγμα για τη μεταρρυθμιστική εικόνα του Γάλλου προέδρου Το έλλειμμα της Γαλλίας διαφεύγει τον έλεγχο της κυβέρνησης, υπονομεύοντας την αξιοπιστία του προέδρου Μακρόν ως οικονομικού μεταρρυθμιστή. Σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία, το χάσμα μεταξύ εσόδων και δαπανών διευρύνθηκε στο 5,5% του ΑΕΠ το παρελθόν έτος από το 4,8% του 2022, ενώ οι επίσημες εκτιμήσεις το ήθελαν στο 4,9%. Η αύξηση των φορολογικών εσόδων επιβραδύνθηκε απότομα, διότι η γαλλική οικονομία ακινητοποιήθηκε, ενώ ο ρυθμός αύξησης των δαπανών μειώθηκε ελαφρώς. Η διόγκωση του δημοσιονομικού ελλείμματος αποτελεί πλήγμα για τον Μακρόν, ο οποίος από αναλήψεως των καθηκόντων του το 2017 εδραίωσε τη φήμη του στην οικονομική πειθαρχία, εν αντιθέσει με τα προηγούμενα χρόνια. Στην πρώτη του θητεία βελτίωσε το έλλειμμα ή το εναρμόνισε με τον στόχο σε τέσσερις περιπτώσεις, ενώ στη μία υπήρξε ολίσθηση λόγω πανδημίας. Με αυτά κατά νου, η κλίμακα της απόκλισης του 2023 θέτει εν αμφιβόλω τη στρατηγική Μακρόν για σταδιακή αποκατάσταση των δημοσιονομικών, βασιζόμενη σε αναθεωρήσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη, όπως η χαλάρωση της εργατικής νομοθεσίας ή η αύξηση του ηλικιακού ορίου συνταξιοδότησης. «Η στρατηγική εξακολουθεί να υφίσταται, αλλά μάλλον λησμονήθηκε ότι δεν μπορεί να λυθούν τα βραχυπρόθεσμα προβλήματα, ενδυναμώνοντας τις δυνατότητες ανάπτυξης», δήλωσε η Σαρλότ ντε Μονπελιέ, ανώτερη οικονομολόγος της ING στη Γαλλία. Η στροφή σε φορολογικές αυξήσεις, στις οποίες αντιτίθεται η κυβέρνηση, ή σε δραστικότερες περικοπές δαπανών, θα ήταν επικίνδυνη. Το κόμμα του Εμανουέλ Μακρόν υπολείπεται ήδη από την ακροδεξιά Εθνική Συσπείρωση της Μαρίν Λεπέν κατά περίπου 10 μονάδες στις δημοσκοπήσεις για την πρόθεση ψήφου ενόψει των ευρωεκλογών. Επιπλέον, ο Μακρόν υποσχέθηκε να μειώσει τους φόρους για τους χαμηλόμισθους το 2025. Το υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε ήδη εξοικονόμηση 10 δισ. ευρώ τον Φεβρουάριο για να επανέλθει σε πορεία επίτευξης του στόχου για το έλλειμμα στο 4,4% του ΑΕΠ φέτος. Τουλάχιστον άλλα 20 δισ. ευρώ θα απαιτηθούν επίσης και από τον προϋπολογισμό του 2025. Ο Μπρουνό Λε Μερ, υπουργός Οικονομικών, αποσκοπεί σε περιστολή του ελλείμματος κάτω από το 3% της Ε.Ε. σε τρία χρόνια, όταν λήξει η προεδρία Μακρόν. Ορισμένοι σύμμαχοι του Γάλλου προέδρου τον κάλεσαν να εγκαταλείψει τη φιλοσοφία περί μη αύξησης φόρων, η οποία βοήθησε να κατευθυνθούν ξένες επενδύσεις στη Γαλλία. Ο Λε Μερ δήλωσε ότι είναι ανοιχτός στην αυστηρότερη επιβολή φόρων για τα απροσδόκητα κέρδη των ενεργειακών εταιρειών, αλλά επανέλαβε ότι η κυβέρνηση αντιτίθεται σε οποιεσδήποτε αυξήσεις φόρων. Πηγή: kathimerini.gr
Αλήθειες και μύθοι για την ακρίβεια
Τρία χρόνια από την εκδήλωση του πρώτου πληθωριστικού κύματος, η ακρίβεια επιμένει – Η κυβέρνηση, όπως λένε οι μεγάλοι λιανέμποροι, λαμβάνει ατελέσφορα μέτρα Ανάλυση: Αντώνης Καρακούσης Ο πληθωρισμός, κοινώς η ακρίβεια, όπως την αντιλαμβάνονται οι πολίτες, τείνει να επικρατήσει στις κοινές μας συζητήσεις τα τελευταία χρόνια, ιδιαιτέρως μετά την εκδήλωση της πανδημίας και της διαταραχής που προκάλεσαν στις εφοδιαστικές αλυσίδες οι επιβληθέντες παγκοσμίως υγειονομικοί περιορισμοί. Από το 2021 και εντεύθεν οι τιμές σε πλήθος αγαθών και υπηρεσιών εκτινάχθηκαν στα ύψη, προσθέτοντας σημαντικό κόστος στους έτσι κι αλλιώς πενιχρούς, στις περισσότερες των περιπτώσεων, οικογενειακούς προϋπολογισμούς.Η ομαλοποίηση που επήλθε στις εφοδιαστικές αλυσίδες μετά την άρση των υγειονομικών περιορισμών στα τέλη του 2021 με αρχές του 2022, δεν διόρθωσε αντιστοίχως τις τιμές. Εν τω μεταξύ μεσολάβησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η οποία εκτόξευσε στα ύψη τις τιμές των ενεργειακών αγαθών και του ηλεκτρικού ρεύματος, τροφοδοτώντας διεθνώς και τον αποκληθέντα διεθνώς πληθωρισμό της απληστίας. Επιπλέον ο πόλεμος προκάλεσε έκρηξη τιμών σε βασικά τρόφιμα όπως το σιτάρι, το καλαμπόκι, το ηλιέλαιο και τα παράγωγα αυτών, επιτείνοντας το αδιόρθωτο πανδημικό πληθωριστικό κύμα. Πληθωριστικό κύμαΕκείνο το δεύτερο, πολεμικό αυτή τη φορά, πληθωριστικό κύμα συνδυαζόμενο με τα πολλά κλιματικά φαινόμενα που ακολούθησαν στη διάρκεια του 2022 και 2023 περιόρισαν την παραγωγή τροφίμων σε πάμπολλες περιοχές του πλανήτη, ήλθε να προσθέσει πληθωριστική ύλη στο πλήθος των αγορών. Προϊόντα όπως το λάδι, η ζάχαρη, το κακάο και άλλα είδαν τις τιμές τους να διπλασιάζονται από το βάρος που μετέφεραν οι πολλές και διαφορετικές εκδοχές της κλιματικής κρίσης. Η έντονα αντιπληθωριστική αντίδραση των κεντρικών τραπεζών, όπως εκδηλώθηκε με την επιθετική άνοδο των επιτοκίων, ήλθε με τη σειρά της να προσθέσει, με το αυξημένο χρηματοοικονομικό κόστος, βάρος στη λειτουργία των επιχειρήσεων και μαζί επιχειρήματα για τη διεκδίκηση ακόμη υψηλότερων τιμών. Με τον καιρό χτίστηκε μια πολλαπλών διαστάσεων πληθωριστική αλυσίδα, η οποία επηρέασε τους πάντες και τα πάντα. Οι μισθολογικές αυξήσεις που ακολούθησαν ήταν περιορισμένες, ετεροχρονισμένες και σε κάθε περίπτωση ανίκανες να καλύψουν το αυξημένο κόστος διαβίωσης, ιδιαίτερα για τους ασθενέστερους. Αργότερα με την έκρηξη της μεταπανδημικής κατανάλωσης, την αλλαγή των συνηθειών, την έντονη διάθεση για ταξίδια και τις ισχυρές αναπτυξιακές προσδοκίες που διαμορφώθηκαν μετά την πανδημία, οι υψηλές τιμές σχεδόν παγιώθηκαν. Οι μεγάλες επίσης αυξήσεις στις τιμές των ακινήτων ήλθαν να ενισχύσουν τις πληθωριστικές προσδοκίες και να «χτίσουν» στην κυριολεξία άλλη βάση υψηλότερων τιμών, την οποία τίποτε επί του παρόντος δεν μοιάζει ικανό να την απειλήσει. Οι τιμές παραγωγούΣτην ελληνική περίπτωση, εξαιτίας όλων των παραπάνω περιγραφεισών συνθηκών, από τις αρχές του 2022 παρατηρήθηκε ισχυρό κύμα αυξήσεων στις τιμές παραγωγού, οι οποίες στις περισσότερες των περιπτώσεων μετακυλίστηκαν στο λιανεμπόριο. Και στην πλειονότητά τους παραμένουν αναλλοίωτες. Στις αρχές του 2024, τρία χρόνια από την εκδήλωση του πρώτου πληθωριστικού κύματος, η ακρίβεια επιμένει και δεν λέει να καμφθεί. Η κυβέρνηση, όπως λένε οι μεγάλοι λιανέμποροι, επικοινωνεί διαρκώς, λαμβάνει ατελέσφορα, περιορισμένης αποτελεσματικότητας κατά βάση, μέτρα και με τη στάση της μάλλον επιβεβαιώνει τις πληθωριστικές τάσεις παρά τις αμβλύνει. Κατ’ αυτούς, δεν αναγνωρίζει τις προσπάθειες του λιανεμπορίου για συγκράτηση των τιμών, «τσουβαλιάζει» και εξισώνει τους πάντες, μη αντιλαμβανόμενη ότι όλα τα στοιχεία κόστους ιδιαιτέρως στη ζώνη των τροφίμων, από τις μεταφορές, τα λιπάσματα και τα φυτοφάρμακα μέχρι τα ημερομίσθια και τα επιτόκια, πιέζουν τους παραγωγούς.Επιπλέον οι μεγάλοι λιανέμποροι αμφισβητούν τα στοιχεία της Eurostast που φέρουν την Ελλάδα να εμφανίζεται δευτεραθλήτρια στον πληθωρισμό τροφίμων στην Ευρώπη με 7,1% τον περασμένο Ιανουάριο. Υποστηρίζουν ότι βάσει δικής τους μεγάλης έρευνας στα ράφια των σουπερμάρκετ, που βασίζεται σε ανάλυση επί του συνόλου των πραγματικών μηνιαίων πωλήσεων και όχι σε δειγματοληψίες, ο πληθωρισμός των τροφίμων στις αλυσίδες τους τον Ιανουάριο του 2024 δεν ξεπέρασε το 3,5%, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2023. Επιμένουν δε ότι σε ορισμένα προϊόντα όπως γάλα, γιαούρτια, χυμούς, αλλαντικά και τυροκομικά καταγράφονται μικρές μειώσεις. Παραδέχονται ότι οι αυξήσεις διατηρούνται ισχυρές σε νερά, αναψυκτικά, φρέσκα φρούτα, λαχανικά, έτοιμα γεύματα, βρεφικές και παιδικές τροφές. Αποδίδουν ωστόσο την έντονη πίεση των τιμών στα παραπάνω αγαθά στις ακραίες κλιματικές συνθήκες που επικράτησαν καθ’ όλη τη διάρκεια του 2023. Γενικώς πάντως υποστηρίζουν ότι οι τιμές στις αλυσίδες σουπερμάρκετ τείνουν να συγκρατηθούν. Και αυτό γιατί, όπως λένε, λειτουργούν υπό αυστηρό νομικό πλαίσιο, ο νόμος αθέμιτης κερδοφορίας του 2021 είναι δρακόντειος, τα αποθέματα κινούνται ταχύτατα, οι προσφορές και οι εκπτώσεις στο οργανωμένο λιανεμπόριο είναι περισσότερες σε αριθμό, ένταση και ποσοστιαία έκπτωση και τα μερίδια πωλήσεων προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας βαίνουν αυξανόμενα.Οι μεγάλοι λιανέμποροι επιμένουν επίσης ότι υπάρχει πλήθος άλλων παραγόντων που συντηρεί τις υψηλές τιμές. Και ιδιαιτέρως υποστηρίζουν ότι το έλλειμμα παραγωγής, ειδικά του πρωτογενούς τομέα, συντηρεί την ακρίβεια. Ανώτερο στέλεχος μιας από τις ισχυρότερες αλυσίδες λιανεμπορίου στην Ελλάδα σημείωνε στο «Βήμα της Κυριακής» ότι «δυστυχώς στη χώρα μας η παραγωγή τροφίμων βαίνει φθίνουσα, δεν επαρκεί να καλύψει την αυξημένη ζήτηση στη διάρκεια της τουριστικής περιόδου, με αποτέλεσμα να περισσεύουν οι στρεβλώσεις, αναγκάζοντας τις αλυσίδες να απευθύνονται σε μεσάζοντες ή να προβαίνουν σε απευθείας εισαγωγές». Επιπλέον εξηγούσε ότι «δεν ευδοκιμούν στη χώρα μας ισχυρά παραγωγικά συνεταιριστικά σχήματα, ικανά να στηρίξουν μεγάλες συμφωνίες προμήθειας τροφίμων απευθείας με τις αλυσίδες». Η προσφορά αγαθώνΣτο ερώτημα για παράδειγμα αν οι παραγωγοί ντομάτας της Κρήτης ή πατάτας του Νευροκοπίου και της Μεσσηνίας δεν είναι σε θέση να τροφοδοτήσουν τις μεγάλες αλυσ Πηγή: ot.gr
Η κρίσιμη δεκαετία για το ελληνικό Χρέος
Μακροπρόθεσμα, δηλαδή με ορίζοντα το 2070, το Χρέος της Ελλάδας είναι ένα από τα μόλις 8 σε όλη την Ευρώπη, που χαρακτηρίζεται ως χαμηλού ρίσκου. Ωστόσο, μέχρι να φτάσουμε εκεί, η Ελλάδα θα πρέπει να ξεπεράσει αλώβητη τη δεκαετία 2024-2034, η οποία σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θεωρείται υψηλού ρίσκου. Παραδοχές, προβλέψεις και εναλλακτικά σενάρια αποτυπώνονται στο Debt Monitor 2023. Ξεκινώντας από αυτό που έχουμε μπροστά μας, η Ανάλυση Βιωσιμότητας που έχει εκπονήσει για τα κράτη- μέλη η Κομισιόν, εξακολουθεί να κατατάσσει την Ελλάδα ανάμεσα στις 9 χώρες υψηλού ρίσκου. Κάθε μια από αυτές για διαφορετικούς λόγους. Θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς ότι Βέλγιο, Ισπανία, Γαλλία και Ιταλία βρίσκονται στη δυσμενή θέση, καθώς διαπιστώνεται περαιτέρω άνοδος του ήδη υψηλού Χρέους τους, ενώ στα «κόκκινα» βρίσκονται Ρουμανία, Σλοβακία, Φινλανδία καθώς το Χρέος τους ξεπερνά το 90%. Όσον αφορά στην Ελλάδα, η επισήμανση από τους τεχνοκράτες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ότι αν και το Χρέος της βρίσκεται σε καθοδική πορεία, παραμένει σε υψηλό επίπεδο ενώ την ίδια ώρα υπάρχουν φιλόδοξες δημοσιονομικές παραδοχές. Το «στρεσάρισμα» του Χρέους αυτών των χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, καλύπτει πολλαπλά ενδεχόμενα σοκ, αν και αυτό που φαίνεται ότι προβληματίζει περισσότερο τις Βρυξέλλες είναι οι επιπτώσεις από την αύξηση των δαπανών, που σχετίζονται με τη γήρανση του πληθυσμού. Στα δυσμενή σενάρια συμπεριλαμβάνεται ένα λιγότερο ευνοϊκό περιβάλλον ανάπτυξης- επιτοκίων, καθώς και μια αναταραχή στις αγορές, που ενδεχομένως θα συνεπαγόταν προκλήσεις γι’ αυτές τις χώρες, δεδομένων των δανειακών τους αναγκών. Σύμφωνα με την ανάλυση για την Ελλάδα, εκτιμάται ότι υπάρχει ένα μέτριο ποσοστό ρίσκου 14%, το Χρέος της το 2028 να υπερβαίνει τα επίπεδα του 2023, δηλαδή το 160,9% του ΑΕΠ. Ειδικά όσον αφορά στις δανειακές της ανάγκες, που αναμένεται να αυξηθούν κοντά στο 16% του ΑΕΠ το 2033, όταν δηλαδή θα εκπνεύσει η περίοδος χάριτος για τις πληρωμές των τόκων του 2ου Μνημονίου, η Ελλάδα έχει εξασφαλίσει από τους Ευρωπαίους εταίρους, ότι θα ληφθούν υπόψιν ως αστερίσκος στις Αναλύσεις Βιωσιμότητας του Χρέους στο πλαίσιο των νέων δημοσιονομικών κανόνων κι ως εκ τούτου δεν θα έχουμε δυσάρεστες εκπλήξεις. Με τις παραδοχές της Κομισιόν, αν η Ελλάδα ξεπεράσει χωρίς προβλήματα αυτήν την κρίσιμη δεκαετία, έχει κάθε λόγο να ατενίζει με περισσότερη αισιοδοξία το μέλλον. Είναι ενδεικτικό ότι με προβολή τη βιωσιμότητα του Χρέους το 2070, η Ελλάδα φεύγει από την ομάδα των χωρών υψηλού ρίσκου- όπου παραμένουν Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Σλοβενία, Σλοβακία- και μετακινείται στις χώρες χαμηλού ρίσκου, μαζί με τη Δανία, την Εσθονία, την Πορτογαλία, τη Σουηδία, την Κύπρο και την Κροατία. Υπάρχει, όμως, ένα «αλλά». Δύο είναι οι δείκτες, που «διαβάζουν» τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του Χρέους μιας χώρας. Ο πρώτος (S2) μετρά τη δημοσιονομική προσπάθεια που απαιτείται, προκειμένου να σταθεροποιηθεί το Χρέος σε βάθος χρόνου. Ο δεύτερος (S1) μετρά τη δημοσιονομική προσπάθεια που απαιτείται έτσι ώστε το Χρέος να πέσει στο 60% ως το 2070. Το πλάνο για την Ελλάδα, σε σύγκριση με το Debt Monitor του 2022, είναι σαφώς πιο απαιτητικό, όσον αφορά στη δημοσιονομική προσπάθεια των επόμενων ετών, καθώς η Ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «πατάει» σε πολύ υψηλότερα διαρθρωτικά πλεονάσματα, για να βγει ο λογαριασμός, δηλαδή για να υποχωρήσει το ελληνικό Χρέος στο όριο του 60%. Συγκεκριμένα, βασίζεται στην παραδοχή πρωτογενούς πλεονάσματος 2,5% φέτος, 3% το 2025, 2,9% το 2026, 2,8% το 2027 και 2,7% ως και το 2030, για να χαμηλώσει σταδιακά ο πήχης ως το 2,1% το 2034. Το «κλειδί» για χαμηλότερα πλεονάσματα αναμφίβολα θα είναι οι υψηλότεροι ρυθμοί ανάπτυξης, από αυτούς που προβλέπει το βασικό σενάριο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: μόλις 2,3% φέτος, 2% το 2025 και «βουτιά» κάτω από 1% μετά το 2034. Είναι ενδεικτικό ότι στο αρνητικό σενάριο των χαμηλότερων ρυθμών ανάπτυξης (0,3% την περίοδο 2025- 2034), το ελληνικό Χρέος το 2034 υπολογίζεται ότι θα βρίσκεται περίπου 10 μονάδες ψηλότερα σε σχέση με το βασικό σενάριο του 116,4%. Στα monitors της Κομισιόν βρίσκονται και οι κρατικές εγγυήσεις, καθώς η κατάπτωση τους ισοδυναμεί με αύξηση του Χρέους. Το 2022 ανέρχονταν στο 12,2% του ΑΕΠ, έναντι 7,1% που ήταν ο κοινοτικός μέσος όρος. Πηγή: economistas.gr