Τι συμβαίνει σε μια επιχείρηση όταν σταματούν να λειτουργούν τα εργαλεία επικοινωνίας, οι ψηφιακές πλατφόρμες και τα πληροφοριακά συστήματα που υποστηρίζουν την καθημερινή της δραστηριότητα; Τις οικονομικές επιπτώσεις της τεχνολογικής εξάρτησης και τον κίνδυνο αλυσιδωτών δυσλειτουργιών ανέδειξε ο Μιχάλης Μπότας, CEO της DMSS Marketing Agency και καθηγητής Marketing, κατά τη συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ 100.3, το Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026. Μιλώντας στην εκπομπή «Ρεπορτάζ στις 7», με τη Μίνα Καραμήτρου και τον Γιώργο Γρηγοριάδη, εξήγησε πώς μια τεχνολογική διακοπή μπορεί να επηρεάσει πολλαπλούς τομείς της πραγματικής οικονομίας και γιατί η ύπαρξη εναλλακτικών συστημάτων αποκτά ολοένα μεγαλύτερη επιχειρηματική σημασία.
Η εκτεταμένη δυσλειτουργία σε υπηρεσίες της Microsoft, που επηρέασε επιχειρήσεις και οργανισμούς διεθνώς τον Νοέμβριο του 2026, έφερε στο προσκήνιο ένα πρόβλημα που δεν αποτυπώνεται πάντοτε στους οικονομικούς προϋπολογισμούς: το κόστος που μπορεί να προκύψει όταν μια εταιρεία αδυνατεί να χρησιμοποιήσει τις ψηφιακές υποδομές από τις οποίες εξαρτάται.
Η απώλεια πρόσβασης σε ένα εταιρικό email, η αδυναμία πραγματοποίησης μιας διαδικτυακής συνάντησης ή η προσωρινή διακοπή ενός συστήματος διαχείρισης παραγγελιών μπορεί να φαίνονται περιορισμένα τεχνικά προβλήματα.
Στην πράξη, όμως, τέτοιες δυσλειτουργίες μπορούν να επηρεάσουν την παραγωγικότητα, τις εμπορικές συμφωνίες, την εξυπηρέτηση πελατών, τις συναλλαγές και την ομαλή λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Σε αυτήν ακριβώς τη σχέση μεταξύ τεχνολογίας και επιχειρηματικής δραστηριότητας εστίασε σημαντικό μέρος της παρέμβασης του Μιχάλη Μπότα.
Η συνέντευξή του είναι διαθέσιμη στο επίσημο αρχείο της εκπομπής «Ρεπορτάζ στις 7» του ΣΚΑΪ 100.3, ενώ έχει δημοσιευθεί και απόσπασμα στο YouTube.
Μιχάλης Μπότας: «Όλα συνδέονται» στην πραγματική οικονομία
Η συζήτηση ξεκίνησε με τους δημοσιογράφους Μίνα Καραμήτρου και Γιώργο Γρηγοριάδη να θέτουν ερωτήματα για τις τεχνολογικές δυσλειτουργίες, τις κυβερνοαπειλές και τις πιθανές συνέπειες για τους πολίτες.
Ο Μιχάλης Μπότας, ωστόσο, επέλεξε να αναδείξει μια ευρύτερη διάσταση του ζητήματος.
Μιχάλης Μπότας: «Κοιτάξτε, το ζήτημα είναι ότι όλα συνδέονται».
Στη συνέχεια εξήγησε ότι η διακοπή λειτουργίας ενός συστήματος μπορεί να επηρεάσει άλλες δραστηριότητες, ακόμη και αν οι μεταξύ τους εξαρτήσεις δεν είναι άμεσα εμφανείς.
«Δηλαδή, σταματάει να λειτουργεί κάτι και ξαφνικά σταματούν να λειτουργούν και άλλα πράγματα», σημείωσε.
Η διαπίστωση αυτή περιγράφει ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του σύγχρονου επιχειρηματικού περιβάλλοντος.
Οι επιχειρήσεις δεν λειτουργούν πλέον ως ανεξάρτητες μονάδες που χρησιμοποιούν μεμονωμένα τεχνολογικά εργαλεία.
Αντίθετα, στηρίζονται σε ένα ευρύ δίκτυο υπηρεσιών που περιλαμβάνει συστήματα επικοινωνίας, λογισμικό διαχείρισης, cloud υποδομές, ηλεκτρονικές πληρωμές, αποθήκες δεδομένων και ψηφιακές πλατφόρμες συνεργασίας.
Όσο περισσότερα συστήματα αλληλεπιδρούν, τόσο σημαντικότερη γίνεται η δυνατότητα μιας επιχείρησης να αντιμετωπίσει τη διακοπή λειτουργίας ενός από αυτά.
Γιατί μια μεμονωμένη βλάβη μπορεί να επηρεάσει πολλές επιχειρήσεις
Ας υποθέσουμε ότι μια εμπορική εταιρεία χρησιμοποιεί μία ψηφιακή πλατφόρμα για την παρακολούθηση των αποθεμάτων της και μια δεύτερη υπηρεσία για την επικοινωνία με τους προμηθευτές.
Εάν οι δύο υπηρεσίες εξαρτώνται από κοινές τεχνολογικές υποδομές, ένα εκτεταμένο πρόβλημα στον πάροχο μπορεί να προκαλέσει ταυτόχρονες καθυστερήσεις.
Οι εργαζόμενοι ενδέχεται να μην μπορούν να ενημερώσουν τις παραγγελίες, οι προμηθευτές να μην λαμβάνουν οδηγίες και οι πελάτες να μην ενημερώνονται εγκαίρως.
Αυτό το ενδεικτικό σενάριο δείχνει πώς μια τεχνική δυσλειτουργία μπορεί να μετατραπεί σε επιχειρηματικό πρόβλημα.
Δεν είναι απαραίτητο να διακοπεί η παραγωγή ενός προϊόντος για να προκύψει οικονομική επιβάρυνση.
Αρκεί να μην μπορεί η επιχείρηση να συντονίσει τις διαδικασίες που απαιτούνται για τη διάθεσή του.
Microsoft: Πώς η διακοπή ψηφιακών υπηρεσιών επηρεάζει την παραγωγικότητα
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των επιπτώσεων της τεχνολογικής εξάρτησης αποτέλεσε η διεθνής διακοπή λειτουργίας υπηρεσιών της Microsoft τον Νοέμβριο του 2026.
Ο Γιώργος Γρηγοριάδης έθεσε στη συνέντευξη το ερώτημα αν τα προβλήματα και οι απειλές που αντιμετωπίζουν οι ψηφιακές υπηρεσίες έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη έκταση.
Γιώργος Γρηγοριάδης: «Έχουν αναβαθμιστεί οι απειλές λέτε τώρα, έτσι; και τα προβλήματα».
Ο Μιχάλης Μπότας απάντησε εστιάζοντας στη συγκέντρωση πολλών καθημερινών επιχειρησιακών λειτουργιών σε μεγάλους παρόχους.
Αναφέρθηκε στη Microsoft, επισημαίνοντας ότι η δραστηριότητά της δεν περιορίζεται σε γνωστές εφαρμογές όπως το Outlook και το Microsoft 365, αλλά περιλαμβάνει ένα ευρύτερο οικοσύστημα εργαλείων.
Η σημασία αυτής της παρατήρησης έγινε εμφανής στο περιστατικό που επηρέασε τις υπηρεσίες Outlook, Teams και Copilot.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters στις 14 Νοεμβρίου 2026, η Microsoft ανακοίνωσε ότι οι υπηρεσίες αποκαταστάθηκαν πλήρως ύστερα από διακοπή που διήρκεσε περισσότερο από 24 ώρες.
Το πρόβλημα επηρέασε επιχειρήσεις, δημόσιες υπηρεσίες και οργανισμούς σε διαφορετικές χώρες.
Οι χρήστες αντιμετώπισαν δυσκολίες στην αποστολή ηλεκτρονικών μηνυμάτων, στη διαχείριση ημερολογίων και στην πραγματοποίηση διαδικτυακών συναντήσεων.
Η εταιρεία απέδωσε τη δυσλειτουργία σε προβλήματα διακομιστών, ενώ ανέφερε ότι δεν είχε εντοπίσει στοιχεία κακόβουλης δραστηριότητας.
Από επιχειρηματική σκοπιά, το περιστατικό ανέδειξε κάτι ιδιαίτερα σημαντικό.
Η απώλεια πρόσβασης σε ένα καθημερινό ψηφιακό εργαλείο μπορεί να δημιουργήσει πραγματικό λειτουργικό κόστος, ακόμη και όταν δεν υπάρχει κυβερνοεπίθεση ή διαρροή δεδομένων.
Το πραγματικό κόστος μιας ψηφιακής διακοπής για μια επιχείρηση
Το κόστος μιας τεχνολογικής δυσλειτουργίας δεν περιορίζεται στην τεχνική αποκατάσταση του προβλήματος.
Ανάλογα με το είδος της επιχείρησης, τη διάρκεια της διακοπής και τις λειτουργίες που επηρεάζονται, οι οικονομικές συνέπειες μπορεί να εμφανιστούν σε διαφορετικά επίπεδα.
Απώλεια παραγωγικών εργατοωρών
Όταν οι εργαζόμενοι δεν έχουν πρόσβαση στα εργαλεία που χρειάζονται, ορισμένες εργασίες καθυστερούν ή αναβάλλονται.
Μια ομάδα πωλήσεων μπορεί να μην έχει πρόσβαση στο CRM της, ένα λογιστήριο να αδυνατεί να ολοκληρώσει συγκεκριμένες διαδικασίες ή ένα τμήμα marketing να μην μπορεί να συντονίσει τις προγραμματισμένες ενέργειές του.
Η απώλεια παραγωγικού χρόνου δεν συνεπάγεται πάντοτε ισόποση οικονομική ζημία.
Ωστόσο, μπορεί να οδηγήσει σε πρόσθετη εργασία, καθυστερήσεις και αυξημένες ανάγκες συντονισμού μετά την αποκατάσταση των υπηρεσιών.
Καθυστερήσεις σε συναλλαγές και εμπορικές συμφωνίες
Η επικοινωνία με πελάτες, προμηθευτές και επιχειρηματικούς συνεργάτες αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ολοκλήρωση πολλών συναλλαγών.
Εάν η επικοινωνία διακοπεί, ενδέχεται να καθυστερήσουν εγκρίσεις, παραγγελίες, συμβάσεις ή διαδικασίες πληρωμών.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι καθυστερήσεις μπορεί να έχουν περιορισμένο αντίκτυπο.
Σε άλλες, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν αυστηρές προθεσμίες, μπορούν να δημιουργήσουν σημαντικό πρόσθετο κόστος.
Δυσλειτουργίες στην εφοδιαστική αλυσίδα
Η διαχείριση αποθεμάτων, η οργάνωση μεταφορών και η ενημέρωση παραγγελιών βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε ψηφιακά συστήματα.
Μια σοβαρή διακοπή μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα συντονισμού ακόμη και όταν τα προϊόντα και τα μεταφορικά μέσα παραμένουν διαθέσιμα.
Για επιχειρήσεις που διαχειρίζονται τρόφιμα, φάρμακα ή προϊόντα με αυστηρούς χρόνους παράδοσης, η επιχειρησιακή συνέχεια έχει ιδιαίτερη σημασία.
Επιπτώσεις στην εξυπηρέτηση πελατών και στην αξιοπιστία
Μια επιχείρηση που δεν μπορεί να ανταποκριθεί εγκαίρως σε αιτήματα πελατών ενδέχεται να αντιμετωπίσει παράπονα, αναβολές συνεργασιών ή πρόσθετο κόστος εξυπηρέτησης.
Η επαναλαμβανόμενη αδυναμία παροχής υπηρεσιών μπορεί επίσης να επηρεάσει τη σχέση εμπιστοσύνης με τους πελάτες.
Το πραγματικό οικονομικό αποτέλεσμα εξαρτάται από την ένταση και τη διάρκεια της διακοπής, αλλά και από την ποιότητα της διαχείρισης του περιστατικού.
Euronext, Aviva και Maersk: Όταν μια τεχνολογική βλάβη επηρεάζει μεγάλους οργανισμούς
Οι συνέπειες της διακοπής της Microsoft δεν περιορίστηκαν σε μεμονωμένα γραφεία ή μικρές επιχειρήσεις.
Το Reuters κατέγραψε περιπτώσεις στις οποίες μεγάλοι διεθνείς οργανισμοί αναγκάστηκαν να προσαρμόσουν τις διαδικασίες τους.
Ένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η Euronext, ο ευρωπαϊκός χρηματιστηριακός όμιλος που διαχειρίζεται αγορές σε διαφορετικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Αθήνας.
Σύμφωνα με σχετικό ρεπορτάζ του Reuters, η Euronext ενημέρωσε στις 13 Νοεμβρίου τις εισηγμένες εταιρείες ότι ορισμένες ομάδες της δεν μπορούσαν να λαμβάνουν emails και τους ζήτησε να χρησιμοποιούν τηλεφωνική επικοινωνία για επείγοντα ζητήματα.
Η διαδικασία συνοδεύτηκε από πρόσθετους ελέγχους ταυτοποίησης, προκειμένου να προστατευτεί η εμπιστευτικότητα των επικοινωνιών.
Αντίστοιχα, η βρετανική ασφαλιστική Aviva ενεργοποίησε εναλλακτικές διαδικασίες επικοινωνίας κατά την παρουσίαση των οικονομικών της αποτελεσμάτων.
Η ναυτιλιακή εταιρεία Maersk ενημέρωσε πελάτες για πιθανές καθυστερήσεις στην ηλεκτρονική επικοινωνία, ενώ επιχειρήσεις του χρηματοπιστωτικού τομέα χρησιμοποίησαν εναλλακτικά μέσα επιβεβαίωσης συναλλαγών.
Στο ρεπορτάζ του Reuters για τις επιχειρησιακές λύσεις που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διακοπή καταγράφονται ακόμη και περιπτώσεις χρήσης τηλεφώνου, fax και άλλων παλαιότερων μέσων επικοινωνίας.
Αυτά τα παραδείγματα είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικά.
Δείχνουν ότι μια επιχείρηση μπορεί να διαθέτει προηγμένες τεχνολογικές υπηρεσίες και παρ’ όλα αυτά να χρειάζεται ένα λειτουργικό εναλλακτικό σχέδιο.
Η αξία ενός τέτοιου σχεδίου δεν βρίσκεται απαραίτητα στην τεχνολογική του πολυπλοκότητα, αλλά στη δυνατότητά του να διατηρεί κρίσιμες διαδικασίες όταν το βασικό σύστημα δεν είναι διαθέσιμο.
Μεταφορές και εφοδιαστική αλυσίδα: Το οικονομικό ντόμινο των τεχνολογικών προβλημάτων
Στη συνέντευξή του, ο Μιχάλης Μπότας αναφέρθηκε επανειλημμένα στις μεταφορές και στην εφοδιαστική αλυσίδα, εξηγώντας ότι οι τεχνολογικές δυσλειτουργίες μπορούν να επηρεάσουν δραστηριότητες που ανήκουν στον πυρήνα της πραγματικής οικονομίας.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη δυνατότητα μια επιχείρηση να διαθέτει προϊόντα, προσωπικό και μεταφορικά μέσα, αλλά να μην μπορεί να τα αξιοποιήσει αποτελεσματικά επειδή δεν λειτουργεί το σύστημα συντονισμού της.
Το παράδειγμα της τροφοδοσίας των σούπερ μάρκετ αποτυπώνει τη σημασία αυτής της εξάρτησης.
Σε ένα σύγχρονο δίκτυο διανομής, η μεταφορά προϊόντων βασίζεται σε πληροφορίες για αποθέματα, παραγγελίες, προορισμούς, δρομολόγια και χρόνους παράδοσης.
Εάν η πρόσβαση σε κρίσιμα δεδομένα διακοπεί, μπορεί να απαιτηθεί προσωρινή αναδιοργάνωση των διαδικασιών.
Η λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας επομένως εξαρτάται όχι μόνο από φυσικές υποδομές, αλλά και από την αξιόπιστη διαχείριση πληροφοριών.
Τα προβλήματα στις αεροπορικές μεταφορές των ΗΠΑ
Στη διάρκεια της εκπομπής, ο Γιώργος Γρηγοριάδης αναφέρθηκε επίσης στις δυσλειτουργίες που είχαν προκαλέσει σοβαρή αναστάτωση στις αεροπορικές μεταφορές των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι σχετικές πληροφορίες περιλάμβαναν διαφορετικά σενάρια για τα πιθανά αίτια, μεταξύ των οποίων και το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης.
Ωστόσο, σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση της Federal Aviation Administration στις 15 Νοεμβρίου 2026, η προσωρινή καθήλωση πτήσεων στις 13 Νοεμβρίου συνδέθηκε με αστάθεια σε παλαιότερες τηλεπικοινωνιακές υποδομές και υπερβολική κυκλοφορία δεδομένων στο δίκτυό της.
Η FAA ανέφερε ότι δεν υπήρχαν ενδείξεις κυβερνοεπίθεσης.
Τα περιστατικά της Microsoft και της FAA δεν έχει τεκμηριωθεί ότι προκλήθηκαν από κοινή αιτία.
Από οικονομική σκοπιά, ωστόσο, αναδεικνύουν την ίδια πρόκληση: ακόμη και μια τεχνική δυσλειτουργία χωρίς κακόβουλη ενέργεια μπορεί να προκαλέσει σοβαρές καθυστερήσεις σε υπηρεσίες που υποστηρίζουν καθημερινές συναλλαγές και δραστηριότητες.
Η εξάρτηση από έναν τεχνολογικό πάροχο ως επιχειρηματικός κίνδυνος
Η χρήση υπηρεσιών από μεγάλους τεχνολογικούς παρόχους έχει προσφέρει σημαντικά οφέλη στις επιχειρήσεις.
Το cloud computing, οι κοινόχρηστες εφαρμογές και οι πλατφόρμες συνεργασίας επιτρέπουν σε οργανισμούς διαφορετικού μεγέθους να χρησιμοποιούν προηγμένες τεχνολογικές δυνατότητες χωρίς να αναπτύσσουν όλες τις υποδομές εσωτερικά.
Παράλληλα, η συγκέντρωση πολλών κρίσιμων λειτουργιών στον ίδιο πάροχο δημιουργεί μια μορφή επιχειρησιακής εξάρτησης.
Όταν email, αρχεία, συναντήσεις και πληροφοριακά εργαλεία χρησιμοποιούν κοινές υποδομές, η διακοπή μιας βασικής υπηρεσίας μπορεί να επηρεάσει πολλαπλές λειτουργίες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η λύση είναι απαραίτητα η εγκατάλειψη των μεγάλων παρόχων.
Αντίθετα, η επιλογή τεχνολογικών συνεργατών πρέπει να συνδυάζεται με αξιολόγηση των κινδύνων και σχεδιασμό εναλλακτικών διαδικασιών.
Για μια μικρομεσαία επιχείρηση, ο στόχος μπορεί να είναι η εξασφάλιση δεύτερου καναλιού επικοινωνίας και πρόσβασης σε απαραίτητα αρχεία.
Για μια μεγαλύτερη επιχείρηση, ο σχεδιασμός μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικούς παρόχους, εφεδρικές αρχιτεκτονικές, δοκιμές αποκατάστασης και σαφή πρωτόκολλα διαχείρισης περιστατικών.
Η κατάλληλη προσέγγιση εξαρτάται από την κρισιμότητα κάθε λειτουργίας και από το κόστος μιας πιθανής διακοπής.
Μιχάλης Μπότας: Γιατί χρειάζονται εφεδρικά συστήματα
Προς το τέλος της συνέντευξης, η συζήτηση στράφηκε στην αυξανόμενη εξάρτηση των πολιτών και των επιχειρήσεων από την τεχνολογία.
Γιώργος Γρηγοριάδης: «Πλέον είμαστε εξαρτημένοι από την τεχνολογία, αυτό είναι το μόνο σίγουρο».
Ο Μιχάλης Μπότας αναγνώρισε τη δυσκολία πλήρους απεξάρτησης από μεγάλους τεχνολογικούς παρόχους και υπογράμμισε την ανάγκη ύπαρξης εναλλακτικών υποδομών.
«Πρέπει να υπάρχουν σίγουρα κρατικές υποδομές οι οποίες να είναι εφεδρικές», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η συγκεκριμένη θέση αφορά κυρίως τη δημόσια διάσταση της ψηφιακής ανθεκτικότητας.
Ωστόσο, η ίδια λογική μπορεί να εφαρμοστεί και στην επιχειρηματική λειτουργία.
Ένας οργανισμός που εξαρτάται από μια κρίσιμη ψηφιακή υπηρεσία χρειάζεται να γνωρίζει τι θα κάνει εάν η υπηρεσία δεν είναι προσωρινά διαθέσιμη.
Για τις επιχειρήσεις, η προετοιμασία αυτή αποτελεί μέρος του Business Continuity Planning, δηλαδή του σχεδιασμού επιχειρησιακής συνέχειας.
Δεν αφορά αποκλειστικά μεγάλους ομίλους ή εταιρείες τεχνολογίας.
Αφορά κάθε δραστηριότητα στην οποία μια σοβαρή διακοπή συστημάτων θα μπορούσε να επηρεάσει την παροχή προϊόντων ή υπηρεσιών.
Πώς μπορεί μια επιχείρηση να περιορίσει το κόστος μιας ψηφιακής διακοπής;
Η αποτελεσματική διαχείριση του τεχνολογικού κινδύνου ξεκινά πριν από την εμφάνιση μιας δυσλειτουργίας.
Η πρόληψη και η προετοιμασία δεν εξαλείφουν κάθε πιθανότητα διακοπής, αλλά μπορούν να μειώσουν τη διάρκειά της και τις επιπτώσεις της.
Αναγνώριση των κρίσιμων λειτουργιών
Κάθε επιχείρηση χρειάζεται να γνωρίζει ποιες διαδικασίες είναι απαραίτητες για την καθημερινή της λειτουργία.
Για παράδειγμα, σε ένα ηλεκτρονικό κατάστημα μπορεί να είναι κρίσιμη η πρόσβαση στις παραγγελίες και στις πληρωμές.
Σε μια λογιστική εταιρεία, η διαθεσιμότητα συγκεκριμένων αρχείων και συστημάτων επικοινωνίας μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία κατά την περίοδο υποβολής δηλώσεων.
Η αξιολόγηση αυτή βοηθά την επιχείρηση να καθορίσει ποιες λειτουργίες πρέπει να αποκαθίστανται πρώτες.
Εναλλακτικά κανάλια επικοινωνίας
Η ύπαρξη δεύτερου τρόπου επικοινωνίας με εργαζομένους, πελάτες και προμηθευτές μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη.
Το εναλλακτικό κανάλι πρέπει να έχει επιλεγεί εκ των προτέρων και να πληροί τις απαιτήσεις ασφάλειας και προστασίας δεδομένων.
Η χρήση μη εγκεκριμένων εφαρμογών σε περιόδους πίεσης μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετους κινδύνους.
Ασφαλή αντίγραφα δεδομένων και δυνατότητα αποκατάστασης
Τα αντίγραφα ασφαλείας αποτελούν βασικό μέτρο προστασίας επιχειρησιακών πληροφοριών.
Ωστόσο, η ύπαρξη αντιγράφων δεν αρκεί εάν δεν έχει ελεγχθεί ότι τα δεδομένα μπορούν να ανακτηθούν σωστά.
Η διαδικασία αποκατάστασης πρέπει να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της επιχείρησης και στον χρόνο διακοπής που μπορεί να ανεχθεί.
Τακτικές δοκιμές του σχεδίου επιχειρησιακής συνέχειας
Ένα εφεδρικό σχέδιο αποκτά ουσιαστική αξία όταν δοκιμάζεται στην πράξη.
Η επιχείρηση μπορεί να εξετάζει σενάρια στα οποία δεν είναι διαθέσιμα τα emails, το CRM ή ένα κρίσιμο σύστημα διαχείρισης.
Μέσα από αυτές τις δοκιμές μπορεί να εντοπίσει αδυναμίες, να εκπαιδεύσει το προσωπικό και να βελτιώσει τις διαδικασίες της.
Το Cybersecurity Framework 2.0 του αμερικανικού National Institute of Standards and Technology (NIST) προσφέρει ένα αναγνωρισμένο πλαίσιο για την κατανόηση και τη διαχείριση κινδύνων κυβερνοασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της αντιμετώπισης περιστατικών και της αποκατάστασης λειτουργιών.
NIS2 και DORA: Η επιχειρησιακή συνέχεια στο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο
Η ψηφιακή ανθεκτικότητα δεν αποτελεί πλέον μόνο θέμα εσωτερικής οργάνωσης των εταιρειών.
Σε συγκεκριμένους τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας, έχει αποκτήσει και κανονιστική διάσταση.
Η οδηγία NIS2 της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενισχύει τις απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας και διαχείρισης κινδύνων για οργανισμούς που δραστηριοποιούνται σε κρίσιμους κλάδους.
Το πλαίσιο περιλαμβάνει ζητήματα όπως η διαχείριση περιστατικών, η ασφάλεια της εφοδιαστικής αλυσίδας, η επιχειρησιακή συνέχεια και η ευθύνη της διοίκησης.
Παράλληλα, στον χρηματοπιστωτικό τομέα εφαρμόζεται από τις 17 Ιανουαρίου 2025 ο ευρωπαϊκός κανονισμός Digital Operational Resilience Act (DORA).
Σύμφωνα με την European Securities and Markets Authority (ESMA), ο κανονισμός αποσκοπεί στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των χρηματοπιστωτικών οργανισμών απέναντι σε σοβαρές ψηφιακές δυσλειτουργίες και στους κινδύνους που σχετίζονται με τρίτους παρόχους τεχνολογίας.
Οι συγκεκριμένες υποχρεώσεις δεν εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο σε κάθε επιχείρηση. Το πεδίο εφαρμογής εξαρτάται από τον κλάδο, το είδος και τα χαρακτηριστικά του οργανισμού.
Ωστόσο, η γενικότερη κατεύθυνση είναι σαφής: η δυνατότητα συνέχισης κρίσιμων λειτουργιών αποτελεί σημαντικό στοιχείο της σύγχρονης εταιρικής διακυβέρνησης.
Για πολλές επιχειρήσεις, η τεχνολογική ανθεκτικότητα δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως αρμοδιότητα του τμήματος πληροφορικής.
Χρειάζεται να εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό κινδύνων, στη διοικητική εποπτεία και στις αποφάσεις για τεχνολογικές επενδύσεις.
Τεχνητή νοημοσύνη και παραγωγικότητα: Η άλλη πλευρά της ψηφιακής εξάρτησης
Η συζήτηση στον ΣΚΑΪ 100.3 περιλάμβανε και αναφορές στην τεχνητή νοημοσύνη.
Τα σύγχρονα εργαλεία AI μπορούν να υποστηρίξουν την παραγωγικότητα, την αυτοματοποίηση διαδικασιών και τη διαχείριση μεγάλου όγκου πληροφοριών.
Η χρήση τους όμως δεν αναιρεί την ανάγκη αξιολόγησης της αξιοπιστίας των συστημάτων στα οποία βασίζονται.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι επίσημες ενημερώσεις για τις δυσλειτουργίες της Microsoft και της αμερικανικής αεροπλοΐας δεν τεκμηρίωσαν ότι προκλήθηκαν από τεχνητή νοημοσύνη.
Το ευρύτερο επιχειρηματικό ερώτημα είναι διαφορετικό.
Όσο περισσότερες λειτουργίες αυτοματοποιούνται και ενσωματώνονται σε κοινές ψηφιακές πλατφόρμες, τόσο σημαντικότερη γίνεται η ύπαρξη κατάλληλων διαδικασιών ανθρώπινης εποπτείας και επιχειρησιακής συνέχειας.
Ο Μιχάλης Μπότας είχε αναλύσει εκτενώς τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης σε προηγούμενη συνέντευξή του στο podcast του Market Insiders, με παρουσιάστρια τη Ράνια Αθανασοπούλου.
Η συνέντευξη παρουσιάστηκε στο άρθρο «Μιχάλης Μπότας: Πώς το AI φέρνει το αύριο στο σήμερα για το marketing», όπου εξετάστηκαν οι αλλαγές στην παραγωγικότητα, στις digital agencies και στην αγορά εργασίας.
Εκεί το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε κυρίως στο πώς η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μεταμορφώσει την επιχειρηματική δραστηριότητα.
Στη νεότερη παρέμβασή του στον ΣΚΑΪ 100.3, η έμφαση μεταφέρθηκε στη σημασία των ψηφιακών υποδομών που υποστηρίζουν αυτή τη δραστηριότητα.
Οι δύο συζητήσεις αναδεικνύουν συμπληρωματικές όψεις της τεχνολογικής εξέλιξης: τις δυνατότητες αύξησης της παραγωγικότητας και την ανάγκη διαχείρισης των κινδύνων που συνοδεύουν την ψηφιακή εξάρτηση.
Το οικονομικό συμπέρασμα: Η ανθεκτικότητα αποτελεί επιχειρηματική επένδυση
Η τεχνολογία έχει προσφέρει σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης, συνεργασίας και αυτοματοποίησης στις επιχειρήσεις.
Ταυτόχρονα, όμως, έχει δημιουργήσει νέες εξαρτήσεις που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στον επιχειρηματικό σχεδιασμό.
Μια μεγάλη τεχνολογική δυσλειτουργία μπορεί να προκαλέσει καθυστερήσεις, να αυξήσει το λειτουργικό κόστος και να επηρεάσει την εξυπηρέτηση πελατών ή τις εμπορικές διαδικασίες.
Η σημασία των συνεπειών αυτών διαφέρει ανάλογα με τον κλάδο, το μέγεθος της εταιρείας και τη διάρκεια του προβλήματος.
Για μια επιχείρηση, η επένδυση σε εφεδρικές διαδικασίες δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως πρόσθετη τεχνολογική δαπάνη.
Μπορεί να αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής προστασίας της λειτουργίας και της εμπορικής της δραστηριότητας.
Η συνέντευξη του Μιχάλη Μπότα στον ΣΚΑΪ 100.3 αναδεικνύει ακριβώς αυτή την ανάγκη.
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν αφορά μόνο την υιοθέτηση νέων εργαλείων.
Αφορά και την ικανότητα μιας επιχείρησης να εξακολουθεί να προσφέρει προϊόντα και υπηρεσίες όταν οι συνθήκες δεν είναι ιδανικές.
Το πραγματικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα δεν βρίσκεται μόνο στην ταχύτητα με την οποία μια επιχείρηση ψηφιοποιείται, αλλά και στην προετοιμασία της απέναντι σε μια πιθανή διακοπή λειτουργίας.
Ακούστε τη συνέντευξη του Μιχάλη Μπότα στον ΣΚΑΪ 100.3
Ο Μιχάλης Μπότας παραχώρησε τη συνέντευξη το Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026, στην εκπομπή «Ρεπορτάζ στις 7» του ΣΚΑΪ 100.3, με τη Μίνα Καραμήτρου και τον Γιώργο Γρηγοριάδη.
Η πλήρης εκπομπή είναι διαθέσιμη στο επίσημο αρχείο του ΣΚΑΪ 100.3.
Ακούστε στο παρακάτω βίντεο το απόσπασμα της συνέντευξης του Μιχάλη Μπότα στον ΣΚΑΪ 100.3.
Η συνέντευξη ανοίγει έναν ευρύτερο διάλογο για τη σχέση της τεχνολογικής ανάπτυξης με την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τη διαχείριση επιχειρηματικών κινδύνων.
Περισσότερα αφιερώματα για τη συνέντευξη του Μιχάλη Μπότα στον ΣΚΑΪ 100.3
Η συνέντευξη αποτελεί την αφετηρία μιας σειράς συμπληρωματικών άρθρων που προσεγγίζουν το ζήτημα της ψηφιακής εξάρτησης από διαφορετικές πλευρές.
OpinionFeed.gr: Το ήδη δημοσιευμένο αφιέρωμα «Μιχάλης Μπότας στον ΣΚΑΪ 100.3: Η ψηφιακή εξάρτηση, οι κρίσιμες υποδομές και η ανάγκη εφεδρικού σχεδίου» αναλύει τη δημόσια ευθύνη, τη σημασία της ψηφιακής ανθεκτικότητας και την ανάγκη προστασίας των κρίσιμων υποδομών.
Targeted.gr: Το άρθρο «Μιχάλης Μπότας στον ΣΚΑΪ 100.3: Η εξάρτηση από τους τεχνολογικούς κολοσσούς και το ψηφιακό μέλλον» θα εξετάσει τη συγκέντρωση ψηφιακών υπηρεσιών σε μεγάλους παρόχους, τις τεχνολογικές εξαρτήσεις και τις επιπτώσεις τους στον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων.
PrimeLife.gr: Το αφιέρωμα «Μιχάλης Μπότας στον ΣΚΑΪ 100.3: Πώς μια τεχνολογική βλάβη επηρεάζει την καθημερινότητά μας» θα αναδείξει τις πρακτικές συνέπειες των ψηφιακών διακοπών για τους πολίτες, τις επικοινωνίες, τις μετακινήσεις και την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.
Athens Pulse: Το αγγλόφωνο άρθρο «Michalis Botas on SKAI 100.3: Digital Dependency, Critical Infrastructure and the Need for Resilience» θα προσεγγίσει τη διεθνή διάσταση της ψηφιακής ανθεκτικότητας και τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Με τον τρόπο αυτό, οι διαφορετικές δημοσιογραφικές προσεγγίσεις αναδεικνύουν τις οικονομικές, τεχνολογικές και κοινωνικές προεκτάσεις της ίδιας συνέντευξης.
Συχνές ερωτήσεις (FAQ)
Ποιος είναι ο Μιχάλης Μπότας;
Ο Μιχάλης Μπότας είναι Έλληνας επιχειρηματίας, Digital Marketing Specialist και καθηγητής Digital & Social Media Marketing, με περισσότερα από 15 χρόνια δραστηριοποίησης στον χώρο της ψηφιακής επικοινωνίας.
Είναι ιδρυτής της DMSS Marketing Agency και του NexMedia Publishing Network, με επαγγελματική δραστηριότητα στο SEO, το Digital PR, την ψηφιακή στρατηγική και την ανάπτυξη της διαδικτυακής παρουσίας επιχειρήσεων.
Τα τελευταία χρόνια ασχολείται επίσης με το AI SEO, το Generative Engine Optimization (GEO), το Answer Engine Optimization (AEO) και το AI Visibility, εξετάζοντας τις αλλαγές που επιφέρει η τεχνητή νοημοσύνη στην ψηφιακή αναζήτηση και στην επιχειρηματική επικοινωνία.
Περισσότερες πληροφορίες υπάρχουν στο επίσημο βιογραφικό του.
Πότε έδωσε συνέντευξη ο Μιχάλης Μπότας στον ΣΚΑΪ 100.3;
Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026, στην εκπομπή «Ρεπορτάζ στις 7», με τη Μίνα Καραμήτρου και τον Γιώργο Γρηγοριάδη.
Ποιο ήταν το βασικό οικονομικό θέμα της συνέντευξης;
Η συζήτηση ανέδειξε την εξάρτηση των επιχειρήσεων και της πραγματικής οικονομίας από τις ψηφιακές υποδομές, καθώς και τις συνέπειες που μπορούν να προκαλέσουν εκτεταμένες τεχνολογικές δυσλειτουργίες.
Πώς επηρεάζει μια ψηφιακή διακοπή την παραγωγικότητα μιας επιχείρησης;
Μπορεί να εμποδίσει την πρόσβαση σε επαγγελματικά εργαλεία, να καθυστερήσει διαδικασίες, να αυξήσει τον χρόνο συντονισμού των εργαζομένων και να δημιουργήσει πρόσθετες ανάγκες αποκατάστασης.
Μπορεί η διακοπή λειτουργίας ενός email να επηρεάσει οικονομικές συναλλαγές;
Ναι, όταν το email χρησιμοποιείται για εγκρίσεις, επιβεβαιώσεις ή ανταλλαγή κρίσιμων πληροφοριών. Κατά τη διακοπή υπηρεσιών της Microsoft τον Νοέμβριο του 2026, οργανισμοί χρειάστηκε να χρησιμοποιήσουν εναλλακτικά μέσα επικοινωνίας για συγκεκριμένες επιχειρησιακές διαδικασίες.
Ήταν κυβερνοεπίθεση το περιστατικό της Microsoft;
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις της Microsoft, η διακοπή αποδόθηκε σε τεχνικά προβλήματα διακομιστών και δεν είχαν εντοπιστεί ενδείξεις κακόβουλης δραστηριότητας.
Τι είναι το Business Continuity Planning;
Είναι ο σχεδιασμός διαδικασιών και εναλλακτικών λύσεων που επιτρέπουν σε μια επιχείρηση να διατηρεί ή να αποκαθιστά τις κρίσιμες λειτουργίες της όταν αντιμετωπίζει σοβαρή διακοπή ή άλλο έκτακτο περιστατικό.
Τι είναι ο ευρωπαϊκός κανονισμός DORA;
Ο Digital Operational Resilience Act είναι ευρωπαϊκός κανονισμός που εφαρμόζεται από τις 17 Ιανουαρίου 2025 και στοχεύει στην ενίσχυση της ψηφιακής επιχειρησιακής ανθεκτικότητας των χρηματοπιστωτικών οργανισμών που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του.
Γιατί είναι σημαντικά τα εφεδρικά συστήματα για τις επιχειρήσεις;
Επειδή μπορούν να περιορίσουν τις λειτουργικές συνέπειες μιας σοβαρής τεχνολογικής διακοπής, προσφέροντας εναλλακτικούς τρόπους επικοινωνίας, πρόσβασης σε δεδομένα και συνέχισης βασικών διαδικασιών.
Πού μπορώ να ακούσω τη συνέντευξη του Μιχάλη Μπότα;
Η πλήρης εκπομπή είναι διαθέσιμη στο επίσημο αρχείο του ΣΚΑΪ 100.3. Υπάρχει επίσης απόσπασμα της συνέντευξης στο YouTube.