Στον σύγχρονο επαγγελματικό κόσμο, όλοι δηλώνουν ότι «παίρνουν αποφάσεις».
Στην πράξη όμως, πολλοί απλώς δικαιολογούν επιλογές αφού αυτές έχουν ήδη γίνει.
Όπως αναλύεται συχνά στο Market Insiders, η διαφορά ανάμεσα στα δύο δεν είναι λεπτομέρεια.
Είναι το όριο ανάμεσα στη στρατηγική σκέψη και τη διαχειριστική επιβίωση.
Γιατί άλλο είναι να αποφασίζεις.
Και άλλο να εξηγείς εκ των υστέρων γιατί «δεν γινόταν αλλιώς».
Τι σημαίνει πραγματικά να παίρνεις απόφαση
Η απόφαση προηγείται της πράξης.
Και συνοδεύεται από ευθύνη πριν υπάρξει αποτέλεσμα.
Όταν παίρνεις πραγματική απόφαση:
• αξιολογείς εναλλακτικές
• αποδέχεσαι ότι κάτι δεν θα γίνει
• αναλαμβάνεις συνειδητό ρίσκο
• λειτουργείς με ατελείς πληροφορίες
• δεσμεύεσαι σε συγκεκριμένη κατεύθυνση
Η απόφαση είναι πράξη επιλογής.
Όχι απλώς συνέχεια γεγονότων ή αντίδραση σε πίεση.
Τι σημαίνει να δικαιολογείς μια επιλογή
Η δικαιολόγηση έρχεται μετά.
Συνήθως εμφανίζεται όταν:
• η επιλογή έγινε από συνθήκες και όχι από σκέψη
• υπήρχε φόβος ανάληψης ευθύνης
• το αποτέλεσμα δεν είναι ξεκάθαρα θετικό
• η απόφαση πάρθηκε από αδράνεια ή πίεση χρόνου
Τότε εμφανίζεται το γνώριμο αφήγημα:
• «Δεν υπήρχε άλλη επιλογή»
• «Έτσι λειτουργεί η αγορά»
• «Όλοι το ίδιο θα έκαναν»
• Με τα δεδομένα που είχαμε τότε…
Η δικαιολόγηση δεν στοχεύει στη βελτίωση.
Στοχεύει στη μείωση της ευθύνης.
Δείτε επίσης: Τι δεν σου λένε για την «επιτυχία» οι ιστορίες επιτυχίας
Η κρίσιμη διαφορά: πριν ή μετά
Η ουσιαστική διαφορά δεν είναι τι λες, αλλά πότε το λες.
Οι άνθρωποι που αποφασίζουν:
• μιλούν πριν την εκτέλεση
• διαμορφώνουν το πλαίσιο
• ορίζουν προτεραιότητες
• αποδέχονται το ενδεχόμενο λάθους
Οι άνθρωποι που δικαιολογούν:
• μιλούν αφού όλα έχουν δρομολογηθεί
• εξηγούν γιατί «ήταν αναπόφευκτο»
• εστιάζουν σε εξωτερικούς παράγοντες
• προσπαθούν να κλείσουν τη συζήτηση
Η ηγεσία φαίνεται πριν κλείσει η απόφαση.
Όχι στο post-mortem.
Γιατί οι οργανισμοί μπερδεύουν τη δικαιολόγηση με τη σκέψη
Σε πολλές εταιρείες, η κουλτούρα ευνοεί τη δικαιολόγηση αντί για την απόφαση.
Γιατί:
• οι αποφάσεις τιμωρούνται όταν αποτυγχάνουν
• η ασφάλεια υπερισχύει της πρωτοβουλίας
• η ευθύνη διαχέεται σε τόσα επίπεδα που χάνεται
• η συναίνεση μπερδεύεται με τη στρατηγική
Το αποτέλεσμα είναι οργανισμοί όπου:
κανείς δεν αποφασίζει καθαρά,
αλλά όλοι εξηγούν άριστα.
Όπως επισημαίνεται συχνά στο Market Insiders, αυτό δημιουργεί κουλτούρα κόπωσης, στασιμότητας και αργής φθοράς της ηγεσίας.
Η παγίδα της «λογικής εκ των υστέρων»
Αφού κάτι συμβεί, μοιάζει αυτονόητο.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ήταν:
• η καλύτερη επιλογή
• η μόνη επιλογή
• συνειδητή επιλογή
Η αναδρομική λογική ντύνει το αποτέλεσμα με νόημα.
Και έτσι μπλοκάρει τη μάθηση και τη βελτίωση.
Checklist: Πώς καταλαβαίνεις αν πραγματικά αποφασίζεις
Πριν προχωρήσεις, ρώτησε:
• Μπορώ να εξηγήσω τι δεν επέλεξα και γιατί;
• Ήξερα και αποδέχτηκα το ρίσκο πριν την απόφαση;
• Θα έπαιρνα την ίδια απόφαση αν έπρεπε να την υπερασπιστώ δημόσια;
• Υπήρχε πραγματικός χώρος να πω «όχι»;
• Είναι σαφές ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη;
Αν οι απαντήσεις έρχονται μόνο μετά,
τότε πιθανότατα δεν αποφάσισες — απλώς προσαρμόστηκες.
Η αξία της απόφασης δεν είναι το αποτέλεσμα
Μια καλή απόφαση μπορεί να έχει κακό αποτέλεσμα.
Και μια κακή απόφαση μπορεί να «βγει».
Η διαφορά βρίσκεται:
• στη σαφήνεια
• στη συνειδητή επιλογή
• στην ανάληψη ευθύνης
• στη δυνατότητα επανάληψης ή διόρθωσης
Η δικαιολόγηση δεν επαναλαμβάνεται.
Η απόφαση ναι.
Συμπέρασμα
Το να παίρνεις αποφάσεις σημαίνει να εκτίθεσαι.
Το να τις δικαιολογείς σημαίνει να προστατεύεσαι.
Οι οργανισμοί και οι επαγγελματίες που εξελίσσονται
δεν είναι αυτοί που εξηγούν καλύτερα το παρελθόν.
Είναι αυτοί που τολμούν να ορίσουν το επόμενο βήμα,
με καθαρή σκέψη, ξεκάθαρη ευθύνη και αποδεκτό ρίσκο.
Και όπως συχνά αναδεικνύεται η πραγματική αξία δεν φαίνεται στο πώς μιλάς για ό,τι έγινε,
αλλά στο πώς σκέφτεσαι πριν συμβεί.
Μπορεί να σας ενδιαφέρει: Γιατί ο έλεγχος μειώνει την πραγματική απόδοση